Kinesiology taping” – teoria, metodyka, przykładowe aplikacje w konkretnych dysfunkcjach

Kinesiology taping” – teoria, metodyka, przykładowe aplikacje w konkretnych dysfunkcjach

Pomysł wykorzystania specjalnego elastycznego plastra w terapii zrodził się w Japonii, gdzie jest powszechnie stosowany od 30 lat. Człowiekiem, który zasłynął jako prekursor takiej terapii, jest dr Kenzo Kase – japoński chiropraktyk, prezydent Towarzystwa Kinesiotapingu oraz Narodowej Szkoły Chiropraktyków w Japonii, absolwent Uniwersytetu w Meiji oraz Narodowej Szkoły Chiropraktyków w Chicago.

Dr Kenzo Kase dociekał, dlaczego musi wielokrotnie usuwać dolegliwości bólowe u tych samych pacjentów. Stwierdził, że nadmiernie napięte, często stwardniałe mięśnie zaburzają biomechanikę stawów. Doszedł do wniosku, że masaże mogą rozluźnić mięśnie i zmniejszyć ich destruktywną siłę, ale nie przynoszą długotrwałych efektów. Kase zaprojektował więc specjalną taśmę z elastycznej bawełny i naklejał ją pacjentom na przykurczone mięśnie, aby wydłużyć efekt leczniczy. Nazwał nową metodę Kinesio-Taping, co w tłumaczeniu oznacza „taping poruszający” (oddziaływający na dynamikę ruchu). Dzięki elastyczności taśmy każdy pacjent (sportowiec) mógł się nieskrępowanie poruszać i wykonywać swobodnie czynności dnia codziennego.
W Europie przedstawiony po raz pierwszy w 1998 roku system kinesiotaping rozwijał się w różnych kierunkach, głównie w Niemczech, Włoszech i Portugalii. Aplikacje i testy nie były do końca dla Europejczyków zrozumiałe, ponieważ bazowały na terapii i diagnozie opartej na meridianach (drogach przepływu energii Qi, łączących poszczególne punkty akupunkturowe i tłumaczących ich wpływ na poszczególne ludzkie organy), stanowiących podstawę medycyny dalekowschodniej od 3 tys. lat.
W maju 2007 roku instruktorzy kinesiotapingu z Europy zdecydowali o modyfikacji nazwy i treści nauczania. Doszli do wniosku, że doskonałym obszarem do przeniesienia wiedzy dotyczącej kinesiotapingu jest układ mięśniowo-powięziowy oraz teoria łańcuchów mięśniowych. Tak skonstruowana koncepcja została określona jako kinesiology taping.
 

Wykorzystanie praktyczne kinesiology tapingu
Kinesiology taping został spopularyzowany głównie poprzez sport. Wysoka skuteczność oraz możliwość kontynuacji treningu, mimo zaistniałej dysfunkcji, sprawiły, że wielu sportowców chętnie korzysta z tej formy terapii. W Centrum Synergia najczęściej pojawiają się pacjenci z kontuzjami kończyn dolnych. Uraz, ból powodują odruchowe przenoszenie ciężaru ciała na zdrową kończynę. W przypadku osób zawodowo związanych ze sportem stan taki w bardzo szybkim czasie doprowadza do pojawienia się zaników mięśniowych. Zastosowanie aplikacji kinesiology tapingu pozwala zmniejszyć doznania bólowe, skorygować ustawienie stawu i tym samym zabezpiecza zawodnika przed atrofią mięśni z nieczynności. Przykładem może być młoda, utalentowana zawodniczka KPR Ruch Chorzów, obecnie członkini młodzieżowej kadry Polski. Jej problemy z prawym stawem kolanowym rozpoczęły się już w kwietniu 2008 r. Wykonana na chorzowskim Oddziale Ortopedycznym artroskopia diagnostyczna wykazała częściowe naderwanie więzadła krzyżowego przedniego. W wyniku oszczędzania kontuzjowanej nogi, pojawił się zanik mięśni o około 1,5 cm. Również siła mięśniowa (m. czworogłowy i m. dwugłowy) różniła o 20% od siły nogi zdrowej. Zastosowaliśmy kompleksową terapię fizjoterapeutyczną, która zawierała zarówno zabiegi fizykoterapeutyczne (laseroterapia R 6J, IR 48J, elektrostymulacja czynnościowa prądem VMS głowy przyśrodkowej m. czworogłowego), jak i terapię tkanek miękkich (mobilizacje rzepki, zachyłków rzepki, masaż funkcyjny m. czworogłowego, m. dwugłowego, ćwiczenia ruchomości stawu kolanowego bierno-czynne z terapeutą) oraz indywidualnie dobrane ćwiczenia – stretching m. czworogłowego, mm. kulszowo-goleniowych, pasma biodrowo-piszczelowego, ćwiczenia stabilizacyjne S-E-T (TerapiMaster), trening funkcyjny z wykorzystaniem piłek Thera-Band, trening sensomotoryczny statyczny i dynamiczny, ćwiczenia równoważne, trening rowerowy. Terapia przynosiła szybki postęp, stan zawodniczki systematycznie się poprawiał. Ruchomość stawu kolanowego została odzyskana, siła mięśniowa obu kończyn wyrównała się. Pozostał jednak problem odczucia lekkiej niestabilności, który dla zawodniczki był ogromną przeszkodą w powrocie do gry. Wtedy zastosowaliśmy aplikacje kinesiology tapingu (techniką mięśniową na mięsień czworogłowy oraz techniką więzadłową korygującą ustawienie rzepki). Efekt był zdecydowanie pozytywny.

 

Groźnie wyglądał również stan ścięgna Achillesa rozgrywającej, jednej z najskuteczniejszych szczypiornistek chorzowskiego Ruchu (do 2008 r., obecnie przerwa w grze). Ból po obciążeniu treningowym oraz podczas meczy obniżał znacznie efektywność zawodniczki. Odpowiednio zastosowana terapia rozciągająca tkanek miękkich (miękka terapia manualna stosowania bezboleśnie w charakterze aktywno-pasywnym – pacjentka nie była biernym uczestnikiem zabiegu, ale czynnie w nim współuczestniczyła, kontrolując cały przebieg leczenia), wsparta fizykoterapią oraz aplikacjami kinesiology tapingu, wyeliminowała dolegliwości pacjentki.
 

Inna pacjentka (obecnie Start Elbląg) borykała się w zeszłym sezonie z nawracającymi dolegliwościami bólowymi lewego stawu kolanowego (naciągnięcie więzadła pobocznego – piszczelowego). Zastosowana aplikacja mięśniowa oraz korekcja ustawienia rzepki okazała się dla zawodniczki wystarczającym rozwiązaniem i przywróciła jej możliwość dalszej gry.
 

Maraton MTB (ang. bike-marathon) – rodzaj kolarstwa górskiego, gdzie kolarze rywalizują na długiej (70–120 km), wytrzymałościowej trasie o zmiennym profilu i zmiennej nawierzchni, najczęściej w górach, jest wybitnie wymagającą dyscypliną sportową. Bardzo często dochodzi tutaj do mocnych przeciążeń układu kostno-więzadłowego. Wielogodzinne pedałowanie, niejednokrotnie w zaburzonych warunkach biomechanicznych kończyn (wada anatomiczna, nieprawidłowe ustawienie nóg na pedałach, niedostosowana wysokość siodełka), może przyczynić się do bolesnych dolegliwości. Przekonał się o tym zawodnik grupy GT Airco Team. Niedoleczona kontuzja stawu kolanowego z zeszłego sezonu (naciągnięcie więzadła krzyżowego przedniego oraz pobocznego piszczelowego) nałożyła się na okres startów w głównym cyklu maratonu Fuji Bike Maraton. Po przejechaniu dystansu giga (około 98 km) kolana zawodnika spuchły, rozwinął się ostry zespół bólowy, w prawym kolanie pojawił się wysięk. Terapeuci Centrum Synergia zastosowali optymalny zestaw zabiegów z zakresu fizykoterapii (biostymulacja laserowa, przeciwobrzękowa terapia prądem wysokonapięciowym, masaż limfatyczny). Po serii 10 sesji zabiegowych postanowiono kontynuować terapię jedynie z zastosowaniem kinesiology tapingu (brak możliwości kontynuacji podstawowej terapii – konieczność powrotu do pracy zawodowej i treningów) na prawym stawie kolanowym techniką limfatyczną, na lewym techniką odciążającą więzadło właściwe rzepki. Efekt był bardzo zadowalający. Został utrzymany stan bezbólowy, wysięk coraz widoczniej zanikał. Po trzech tygodniach aplikacji kinesiology tapingu zawodnik wystartował bez dolegliwości w kolejnym wyścigu.
 

Mimo że kinesiology taping kojarzy się głównie ze sportem, można go wykorzystywać w codziennej pracy praktycznie u wszystkich pacjentów. Doskonałym przykładem może być pacjentka z zaawansowanym reumatoidalnym zapaleniem stawów. Jej dolegliwości bólowe uniemożliwiały codzienną egzystencję. Choroba zniszczyła praktycznie w 90% stawy kolanowe, doszło do zaawansowanej koślawości, każda czynność wykonywana była z bólem określanym przez nią na 7–8 w skali 10-stopniowej. Jak powszechnie wiadomo, w chorobach reumatycznych podstawą usprawniania są ćwiczenia, ogólnie pojęty ruch. Niestety, w tym stanie każda czynność ruchowa powodowała u pacjentki jeszcze większe dolegliwości bólowe. Aby je zminimalizować, zastosowaliśmy aplikacje kinesiology tapingu – technikę korekcyjną ustawienia rzepki oraz wzmacniającą mięśnie czworogłowe. Efekt był zauważalny – pacjentka zaczęła wykonywać ćwiczenia w większym zakresie, z większą intensywnością. Oczywiście, w tak zaawansowanym stadium choroby nie spodziewaliśmy się uzyskać całkowitej poprawy, jednak chociaż częściowe uśmierzenie bólu było dużym sukcesem (pacjentka obecnie po kapoplastyce stawów kolanowych).
W dzisiejszych czasach coraz częściej mamy do czynienia z wadami postawy wynikającymi ze złych nawyków, siedzącego trybu życia. Długotrwałe przebywanie w pozycji siedzącej, praca przed monitorem komputera, wielokrotne powtarzanie podobnych czynności (pisanie na klawiaturze, przewracanie kartek itp.) przeciąża mięśnie grzbietu i obręczy barkowej, osłabia je, wiotczeją nieużywane mięśnie brzucha. Nadwyrężają się również ścięgna mięśni przedramion (głównie prostowników oraz zginaczy nadgarstka). Sylwetka ulega przygarbieniu, mięśnie piersiowe przykurczają się, plecy zaokrąglają się, krążki międzykręgowe ulegają obniżeniu, a z czasem coraz poważniejszym zmianom degeneracyjnym. Zakłócona biomechanika doprowadza do powstawania wielu bolesnych schorzeń – dyskopatii, rwy ramiennej, kulszowej, zespołów bólowych (łokieć tenisisty, bark golfisty). Również w tych powszechnie występujących jednostkach chorobowych dużą ulgę przynoszą aplikacje kinesiology tapingu.
 

Pacjentka lat 54, księgowa. Do jej codziennych obowiązków należało przeglądanie dokumentacji oraz wpisywanie danych. Monotonna praca, wykonywana każdego dnia. Do tego mało przyjazne miejsce pracy, biurko z wąskim blatem, ręce „wiszące” nad klawiaturą przez 8 godzin dziennie. Efekt – łokieć tenisisty. (Mimo swojej nazwy dolegliwość ta dotyczy nie tylko tenisistów, ale również osób nieuprawiających tego sportu. Mogą ją wywoływać wszystkie aktywności związane z prostowaniem i odwracaniem nadgarstka. Obserwuje się częstsze występowanie tego schorzenia po 40. roku życia. Typowe są dolegliwości po bocznej stronie łokcia wzrastające wraz z obciążeniem i czasem uniemożliwiające wykonywanie codziennych czynności życiowych – podniesienie torebki, prowadzenie samochodu.)

Schorzenie leczone poprzednio iniekcjami sterydowymi (ulga na około 1–2 tygodnie), na bieżąco NLPZ. Praca z pacjentką polegała na poprawie stabilizacji centralnej, wzmacnianiu grup mięśniowych obręczy barkowej, biodrowej (głównie mięśni pośladkowych), wykonywaniu ćwiczeń sensomotorycznych. Dodatkowo zastosowaliśmy aplikacje kinesiology tapingu techniką powięziową na przyczepach prostowników nadgarstka, które znajdują się na nadkłyckiu bocznym kości ramiennej, oraz techniką mięśniową wzdłuż ich przebiegu. Efekt był bardzo zachęcający – pacjentka oceniła zmniejszenie dolegliwości bólowych o 3 stopnie (w skali 10-stopniowej) w porównaniu do sytuacji przed aplikacją.
Kinesiology taping jest również bardzo skuteczny w doleczaniu wszelkich zespołów bólowych i przeciążeniowych.
Stosujemy go:
· w bólach kręgosłupa,
· w bólach kolan (np. dolegliwości ze strony stawu rzepkowo-udowego),
· przy dolegliwościach bólowych barku, zapaleniu pochewek ścięgnistych (np. w okolicy nadgarstka),
· w bolesności okolic przyczepów (np. łokieć tenisisty, ostroga piętowa),
· w stanach po skręceniach i zwichnięciach stawów,
· przy paluchu koślawym (Hallux valgus),
· w dolegliwościach ze strony ścięgna Achillesa,
· w przypadku obrzęków i wysięków,
· w niestabilności stawów, uszkodzeniach mięśni i więzadeł,
· dla poprawy propriocepcji (lepsza stabilizacja i koordynacja),
· w usprawnianiu procesów gojenia po urazach i operacjach (np. po rekonstrukcji więzadeł krzyżowych lub szyciu ścięgna Achillesa),
· dla podniesienia sprawności i wydolności, a także dla zmniejszenia ryzyka kontuzji podczas uprawiania sportu,
· w korekcji wad postawy (np. skolioza),
· w celu likwidacji blizn i krwiaków,
· w zaburzeniach krążenia chłonki i obrzękach występujących z powodu choroby, po urazach lub w okresie ciąży,
· w dysfunkcjach spowodowanych nieprawidłową pracą układu receptorowo-mięśniowego.
Kinesiology taping jest subtelną metodą fizjoterapeutyczną, ale bardzo efektywnie uzupełnienia terapię. Jej zaletą jest czas oddziaływania. Pacjent korzysta z sesji terapeutycznych 3–5 razy w tygodniu, przez 1–2 godziny. Aplikacje kinesiology tapingu nakładamy i ich działanie trwa przez całą dobę około tygodnia. Pacjent ma pełny komfort użytkowania plastrów – może się w nich kąpać, uprawiać sport, pływać na basenie. Te zalety, połączone z rzeczywistym odczuciem poprawy samopoczucia, sprawiają, że coraz więcej osób korzysta z tej formy terapii, a fizjoterapeuci chętnie podnoszą swoje kwalifikacje właśnie w tej dziedzinie, gdyż istotą leczniczego oddziaływania kinesiology tapingu jest odpowiedni sposób i technika aplikacji, a nie sam plaster.