Temat miesiąca

Zespół bolesnego barku jest terminem obejmującym wiele dysfunkcji stawu ramiennego. W rzeczywistości określenie to stwierdza jedynie bolesność barku, a nie konkretną jednostkę chorobową. Dokładne określenie patologii barku ma ogromne znaczenie w leczeniu i fizjoterapii, ponieważ w każdej z nich wprowadzana jest odmienna terapia. Jedną z dysfunkcji, często zaliczaną do zespołu bolesnego barku, jest bark tenisisty.

Uszkodzenie stożka rotatorów i konflikt podbarkowy należą do najczęstszych przyczyn bólu i niesprawności barku, a częstość dysfunkcji narasta u pacjentów wraz z wiekiem. Wielu chorych z przewlekłym rozdarciem stożka rotatorów ma ponad 50 lat i w pierwszej kolejności stosuje się u nich leczenie zachowawcze [2]. Biorąc pod uwagę kontekst czasowy uszkodzenia oraz specyfikę opisywanych pacjentów, szczególnej wartości nabierają standardy wyznaczone przez ICF, które kładą nacisk nie tylko na aspekt strukturalny urazu, ale także sferę codziennej aktywności i partycypacji chorego.

Opisując jedne z możliwych do zastosowania technik leczniczych w obrębie stawu barkowego, należy przypomnieć o właściwym badaniu manualnym stawów kończyn, które przeprowadzamy zawsze przed rozpoczęciem leczenia. Jednym z najważniejszych elementów badania manualnego stawów kończyn, w tym również stawu barkowego, jest ocena gry stawowej i oporu końcowego oraz wzorców torebkowych.

Główny cel fizykoterapii w zmianach zwyrodnieniowych stawu barkowego polega na efekcie analgetycznym (przeciwbólowym), poprawie odżywienia tkanek poprzez lepsze ukrwienie, ograniczenie zaników mięśniowych oraz zapobieganiu lub spowolnieniu zmian chorobowych. Zaleca się stosowanie fizjoterapii analogiczne jak przy zespole bolesnego barku

Ból barku jest jedną z najczęstszych dolegliwości zgłaszanych podczas wizyty u fizjoterapeuty (osteopaty, fizjoterapeuty, terapeuty manualnego). Powodują go najczęściej uszkodzenie stożka rotatorów, stawu barkowo- -obojczykowego oraz stawu ramienno-łopatkowego.

Zmiany zwyrodnieniowe stawu biodrowego nie są pojedynczą chorobą, lecz niejednorodną grupą schorzeń, których wzajemne oddziaływanie daje końcowy efekt uszkodzenia biodra. Szcuje się, że w Polsce od 4 do 8 mln ludzi cierpi na chorobę zwyrodnieniową stawów biodrowych, z czego 85% stanowią pacjenci powyżej 75 roku życia. Każdego roku w naszym kraju implantuje się sztuczne stawy biodrowe u ponad 10 tys. chorych.

Endoprotezoplastyka jest dziedziną chirurgii ortopedycznej rozwijającą się bardzo dynamicznie. Wraz z upływem czasu zmienił się sposób mocowania czy materiał, jaki używano do produkcji protez. Unowocześnienia te pomogły podnieść poziom życia pacjentów z wszczepionymi protezami. Miało to także odzwierciedlenie w rehabilitacji. Zmienił się czas oraz efekty rehabilitacji. Wprowadzone zmiany umożliwiły szybszy powrót do aktywności sprzed zabiegu, pozwoliły uprawiać bardziej obciążające sporty.

Badanie stawu biodrowego rozpoczynamy od wywiadu który podobnie jak w badaniu wszystkich stawów podzielony jest na 3 sekcje.

Jednym z najczęstszych problemów układu ruchu u dzieci i młodzieży są wady postawy i skoliozy. Sytuacja stała się dramatyczna po likwidacji w szkołach gabinetów lekarskich. Jest także skutkiem braku systematycznej profilaktyki ortopedycznej. Z upływem lat zauważalny stał się wzrost występowania tej wady.

Rodzice jako pierwsi zauważyli deformację tułowia u swojej 12-letniej córki Ani w sierpniu 2008 roku. Lekarz pediatra na pierwszej konsultacji stwierdził jedynie obniżenie lewego barku, której przyczyną jest wada genetyczna, i zalecił grupową gimnastykę korekcyjną w szkole bez potrzeby konsultacji u lekarza ortopedy. Ze względu na powiększającą się asymetrię tułowia i wyraźnie pojawiający się garb żebrowy po stronie prawej klatki piersiowej, przerażeni rodzice zaczęli szukać pomocy.

Częstotliwość występowania skolioz u dzieci mieści się w granicach 1–2% populacji, a ponad 50% u pacjentów powyżej 60 r.ż (1) i stanowi najczęstszą przyczynę deformacji kręgosłupa u pacjentów starszych (2).

Wobec skomplikowanego i trudnego problemu leczenia skolioz, o czym świadczy chociażby fakt braku jednolitego sposobu postępowania w leczeniu tego schorzenia, metoda FED (hiszp. Fijación, Elongación, Desrotación; ang. Fixation, Elongation, Derotation; pol. ustabilizowanie, wyciągnięcie/wydłużenie, derotacja) – jak określa ją sam autor: „trójwymiarowe ustabilizowanie kręgosłupa przy jednoczesnym jego wydłużeniu i derotacji”, to nowatorskie, zyskujące coraz więcej zwolenników w Polsce, Europie i na całym świecie, spojrzenie na terapię skolioz

Zachowanie motoryczne człowieka odnosi się do ruchu dowolnego (działanie), na który składają się: kontrola motoryczna, rozwój motoryczny oraz nauczanie motoryczne. Rozwój motoryczny jest to sekwencyjny, ciągły proces związany z wiekiem, ze zmianą zachowania motorycznego (Haywood & Getchell, 2005). Kontrola motoryczna to swoistego rodzaju badanie postaw i ruchów, które są kontrolowane przez komendy z centralnego układu nerwowego i odruchy rdzeniowe, a także funkcje umysłu i ciała, które zarządzają postawą i ruchem (Vernon & Brooks, 1986). Nauczanie motoryczne natomiast jest zbiorem procesów powiązanych z praktyką, prowadzących do relatywnie trwałej zmiany w zdolności do reagowania (Schmidt & Lee, 1998).

Udar mózgu niesie za sobą zagrożenie wystąpienia szeregu nieprawidłowości i zaburzeń, których konsekwencjami mogą być problemy w życiu zawodowym czy osobistym.

Fizjoterapia, szczególnie neurologiczna, coraz większymi krokami zbliża się do podejścia eklektycznego. Jest to podejście do terapii nie skupiające się na prowadzeniu pacjenta jedną metodą fizjoterapeutyczną, ale łączy w sobie elementy różnych metod fizjoterapeutycznych.

Napięcie mięśniowe spastyczne generowane jest w wyniku uszkodzenia centralnego układu nerwowego. Również u osób po udarze mózgu pacjent może mieć problem ze spastycznością.

U pacjentów po udarze mózgu bardzo często stosujemy zaopatrzenie ortopedyczne ułatwiające poprawić jakość życia, a także funkcjonowanie pacjenta

Rehabilitacja ADL daje wyniki nawet po długim czasie od incydentu udarowego.

Pacjentka lat 33, aktywna zawodowo i spędzająca wiele czasu na uprawianiu sportu. Jej ulubioną dyscypliną sportową są sztuki walki (krav maga). Obecnie pacjentka ubolewa nad faktem, że nie może uczęszczać na treningi ze względu na słabość ręki i ból ograniczający ją nawet w zwykłych czynnościach dnia codziennego. Jedenaście miesięcy temu pacjentka urodziła dziecko i od tej pory częściej się pochyla i przebywa w pozycjach zgięciowych (pochylenia). Ponadto pacjentka zgłasza, że śpi z dzieckiem i najczęściej śpi na boku z pochyloną głową. Praca księgowej wymaga od pacjentki długotrwałego siedzenia przed komputerem.

Standardowe badanie odcinka szyjnego kręgosłupa wykonane wg standardów Medycyny Ortopedycznej wg Cyriax’a powinno być przeprowadzone szczególnie dokładnie ze względu na lokalizację zgłaszanego bólu karku, łopatki, okolicy m. kapturowego, stawu barkowego oraz ze względu na podejmowanie decyzji o terapii tak szczególnej, jaką jest manipulacja.

Rwa ramienna zwana także barkową jest to zespół objawów polegający na bólu karku promieniującym do ręki.

W konfrontacji z chorobą osteopatia odwołuje się do autoregulacyjnych własności ciała, obecnych w każdej, nawet najbardziej – zdawałoby się – skomplikowanej sytuacji zdrowotnej pacjenta. Stąd w trakcie diagnostyki osteopata porusza się jednocześnie w dwóch kierunkach: „do” dysfunkcji i „od” dysfunkcji, poszukując nie tylko zaburzeń ruchomości tkanki, ale również potencjalnych stref kompensacji.

Pacjent prezentuje typowy obraz kliniczny zespołu bólowego odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa. Ból jest pochodzenia mechanicznego. Klasyfikacja według metody McKenziego – zespół derengement z objawami asymetrycznymi powyżej kolana z dekompensacją tułowia.

Artykuł przedstawia główne założenia koncepcji metody Briana Mulligana, która jest specjalistycznym systemem diagnostyczno-terapeutycznym, stosowanym w leczeniu stawów obwodowych i kręgosłupa. Zakłada ona całkowitą bezbolesność podczas stosowania technik kinezyterapeutycznych oraz łączenie biernego ruchu mobilizacyjnego – odpowiednio dobrany ślizg stawowy, czy rotacja – z czynnym ruchem kątowym w tym samym stawie. W artykule opisano przykładowe techniki „SNAG”, stosowane w leczeniu pacjentów z dolegliwościami bólowymi lędźwiowego odcinka kręgosłupa.

W dobie postepującego rozwoju technik diagnostycznych zadziwia fakt, że dłoń ludzka jest nadal niezastąpionym, choć przecież najstarszym narzędziem diagnostycznym

Badanie kliniczne pacjenta z bólem krzyża czy bólem korzeniowym jest w codziennej praktyce fizjoterapeuty rutyną, która oparta o standardy medyczne jest tanim narzędziem diagnostycznym.

Podstawowym pytaniem każdego diagnosty jest pytanie o źródło dolegliwości, o jakich mówi
pacjent. Poszukiwanie tkankowego źródła bólu jest poszukiwaniem części ciała, która jest odpowiedzialna za objaw prezentowany przez pacjenta.

Spastyczność jest zaburzeniem ruchu, charakteryzującym się zależnym od prędkości wzrostem tonicznego odruchu na rozciąganie oraz wygórowaniem odruchów ścięgnistych, będącym rezultatem nadreaktywności odruchów rozciągowych, jako jednego z elementów zespołu górnego neuronu ruchowego (definicja za Lance, 1980).

Uraz czaszkowo-mózgowy jest zdarzeniem, które w jednej chwili zmienia życie poszkodowanego i jego najbliższych. W czasie walki o życie takiego pacjenta nasza uwaga skupia się głównie na stabilizacji stanu ogólnego i podstawowych funkcji życiowych. Natomiast wczesna i intensywna rehabilitacja neurologiczna takiego chorego jest często niedoceniana lub – co gorsza – niedostępna z powodu braku w OIT wykwalifikowanych fizjoterapeutów.

W centrum uwagi współczesnej rehabilitacji oddechowej znajdują się ćwiczenia fizyczne, które stanowią podstawę wszelkiego działania w dobrze zaplanowanej terapii usprawniającej

Zdaniem wielu autorów trening mięśni oddechowych przekłada się na redukcję duszności wysiłkowej. Przy odpowiedniej technice, zmiany te można zaobserwować po 2–3 tygodniach od rozpoczęcia treningu, co prowadzi do zwiększenia motywacji pacjenta do ćwiczeń.

Karel i Bertha Bobath to twórcy metody neurofizjologicznej znanej dziś jako metoda Bobath lub metoda NDT-Bobath. Swoją pracę rozpoczęli w 1943 roku. Ich dzieło w Europie od nazwiska twórców nosi nazwę metody Bobath. Sformułowanie NDT jest skrótem od amerykańskiej nazwy tej metody: Neuro-Developmental Treatment – terapia neurorozwojowa – stosowanej głównie w Stanach Zjednoczonych i Afryce Południowej.

Koncepcja Bobath nie jest zestawem ćwiczeń - rodzaj ćwiczeń to indywidualny warsztat pracy każdego terapeuty.

Chód dla pacjentów z niedowładem połowiczym często jest osiągalny, jednak jego jakość zazwyczaj jest niezadowalająca i patologiczna. Patologie, które składają się na obraz chodu tych pacjentów, to nieprawidłowości, które w konsekwencji dają dodatkowe dolegliwości: ból kręgosłupa, stawów biodrowych, kolanowych, barkowych.

Pacjenci z hemiplegią mogą prezentować dwa charakterystyczne zespoły, które są skorelowane z uszkodzeniem mózgu. Są nimi: zespół odpychania, nazywany również zespołem pushera oraz zespół pomijania, znany również jako neglect.

Podczas terapii zgodnej z Koncepcją Bobath terapeuta ocenia wszystkie zmiany odbiegające od fizjologicznej normy w zakresie obecność min. napięcia mięśniowego, zakresów ruchu (długości mięśni, przykurcze), braku ruchów selektywnych.

Współczesna medycyna fizykalna należy do najbardziej dynamicznie rozwijających się działów medycyny. Fizjoterapeuci bardzo chętnie sięgają po najnowsze osiągnięcia zakresu fizykoterapii, ale równocześnie nie zapominają o starych, od wielu lat sprawdzonych metodach.

W fizykoterapii poszukiwane są coraz to nowe metody skutecznej terapii. Naprzeciw tym oczekiwaniom wychodzą producenci aparatury medycznej, proponując nowe zabiegi lub nowatorskie ich połączenia.
 

Nowoczesna analiza i reedukacja chodu znalazły obecnie wspólne uwieńczenie w postaci robota rehabilitacyjnego LOKOMAT.

W nawiązaniu do artykułu z numeru 2/10 na temat „Zastosowania krioterapii ogólnoustrojowej w praktyce fizjoterapeutycznej”, gdzie przedstawiono ogólne zasady krioterapii, w niniejszym artykule zostaną zaprezentowane praktyczne informacje dla fizjoterapeutów z zakresu przeprowadzania zabiegów miejscowych, procedur towarzyszących wejściom do kriokomory oraz przegląd innych zastosowań temperatur kriogenicznych w medycynie.
 

Terapia Sygnałem Pulsacyjnym (PST®) jest metodą leczniczą opracowaną i opatentowaną przez amerykańskiego doktora medycyny i biofizyki Richarda Markolla. Służy leczeniu chorób układu ruchu przebiegających z głównymi objawami w postaci bólu i ograniczenia sprawności ruchowej, czyli schorzeń zwyrodnieniowych stawów, zapaleń ścięgien, schorzeń reumatycznych oraz uszkodzeń pourazowych.
 

Pacjent płci męskiej, wiek 46 lat, spędzający większość dnia w pozycji siedzącej (biurko, samochód, fotel). Pozostały czas wykorzystuje na spacery – 2–3 razy w tygodniu 60 min, grę w piłkę nożną – 2 razy w tygodniu i pracę w ogrodzie. 

Pacjentka rasy białej, lat 59, emerytowana nauczycielka, zgłasza dolegliwości bólowe całego odcinka szyjnego kręgosłupa, górnej części odcinka piersiowego (th1-th3) promieniujące do brzegu przyśrodkowego oraz kąta dolnego lewej łopatki, obu barków, tylnych części obu ramion. Dolegliwości promieniują również nieznacznie poniżej łokci (1/3 górna części łokciowej przedramion). Objawy nieco intensywniejsze oraz promieniujące nieco dalej w kończynie górnej lewej. Ponadto pacjentka zgłasza ból głowy okolicy skroniowej po stronie lewej i lewego oczodołu. 

W wielu krajach zespoły bólowe kręgosłupa (zbk) osiągnęły rangę problemu społecznego (Martin i wsp. 2008). Częstość występowania zbk nie uległa zmianie na przestrzeni ostatnich 7 lat (Haralson i Zuckerman 2009), a ponad 60% populacji doświadczy tego problemu przynajmniej raz w życiu (Landy i wsp. 2008, Bos i wsp. 2007). 

Ortopedyczna Terapia Manualna Kaltenborna i Evjentha to metoda postępowania fizjoterapeutycznego opracowana przez dwóch norweskich fizjoterapeutów: Freddyego M. Kaltenborna oraz Olafa Evjentha. Przedstawili oni całościowy system badania i leczenia pacjentów z ortopedycznymi dysfunkcjami narządu ruchu zarejestrowany w urzędzie patentowym jako: OMT Kaltenborn – Evjenth Konzept ®

Prof. Vojta uwielbiał swoją pracę i miał bardzo rzadko spotykany dar. Każde dziecko uspokajało się natychmiast na jego rękach. Potrafił także z dokładnością do 1 dnia podać wiek każdego dziecka, co potwierdzało jego ogromną wiedzę na temat rozwoju dzieci i pokazywało jego ogromne zaangażowanie w pracę.

Podstawy teoretyczne Vojty to  kompendium wiedzy z zakresu kinezjologii rozwoju, biomechaniki ruchu, procesów lokomocyjnych. Jeżeli mówimy o odruchowej lokomocji to prof. Vojta ściśle połączył wzorce odruchowej lokomocji z lokomocją  człowieka.

Metoda Vojty jest to metoda terapeutyczna i diagnostyczna. Prof. Vojta poprzez wieloletnie doświadczenia i obserwacje utworzył system diagnostyczny, który jest wspaniałym narzędziem do diagnostyki niemowląt.
 

Słowo ontogeneza pochodzi od onto – osobniczy , geneza – rozwój. Prof. Vojta mówił zawsze o idealnej motorycznej ontogenezie, traktując ją jako idealny wzór. Inaczej mówiąc jest to matryca, do której można się odnieść analizując wzorce postawy. Jeżeli Vojta nie mówiłby o idealnej motorycznej ontogenezie, nie mielibyśmy do czego się odnieść.

W metodzie Vojty mają zastosowanie różne kompleksy koordynacyjne odruchowej lokomocji. Odruchowe pełzanie i odruchowy obrót to tak naprawdę najważniejsze z nich.

Aktywne wzorce odruchowej lokomocji możemy zastosować jako narzędzie terapeutyczne u wszystkich pacjentów z zaburzeniami lokomocji czy też postawy.

Medycyna Ortopedyczna James`a Cyriax’a to system nieoperacyjnego badania i terapii pacjenta z problemem w układzie mięśniowo-szkieletowym.

Podczas ucisku na nerw, na początku onerwie i nanerwie zabezpiecza włókna nerwowe przed uszkodzeniem. Jeśli jednak kompresja trwa dłużej, mogą zostać uszkodzone także same włókna nerwowe.

Do zrozumienia idei leczenia tkanki miękkiej metodami Medycyny Ortopedycznej konieczna jest wiedza na temat procesów zachodzących podczas gojenia tkanki miękkiej.

Autorzy „System of Orthopaedic Medicine” podkreślają, że jedną z podstawowych zasad terapeuty, zajmującego się uszkodzeniami tkanek miękkich, powinno być stosowanie funkcjonalnego ruchu. Wybór technik zależeć będzie oczywiście od rodzaju zaburzenia, czy stopnia uszkodzenia tkanki. Medycyna Ortopedyczna wg. Cyriax’a proponuje szeroki wybór technik oraz przedstawia ich dokładne zastosowanie w zależności od problemu pacjenta.
 

Diagnostyka zaburzeń tkanek wymaga wiedzy, która pozwoli na właściwą interpretację symptomów i objawów. Leczenie uszkodzonej tkanki miękkiej polega m.in. na sterowaniu procesem jej gojenia.

W konfrontacji z chorobą osteopatia odwołuje się do autoregulacyjnych własności ciała, obecnych w każdej, nawet najbardziej – zdawałoby się – skomplikowanej sytuacji zdrowotnej pacjenta. Stąd w trakcie diagnostyki osteopata porusza się jednocześnie w dwóch kierunkach: „do” dysfunkcji i „od” dysfunkcji, poszukując nie tylko zaburzeń ruchomości tkanki, ale również potencjalnych stref kompensacji.