Temat miesiąca
Galwanizacja
Przy zmianach zwyrodnieniowych najczęściej stosuje się prąd stały miejscowo na bolesny staw techniką poprzeczną. W zależności od celu, który chcemy uzyskać, możemy wykonać u pacjenta:
- galwanizację poprzeczną katodową w celu poprawy ukrwienia miejsca zabiegowego lub galwanizację anodową dla uzyskania efektu przeciwbólowego. Stosuje się wtedy dwie elektrody tej samej wielkości lub w przypadku galwanizacji anodowej elektroda dodatnia może być mniejsza w celu podkreślenia efektu przeciwbólowego. Elektrody układamy poprzecznie na staw. Czas zabiegu 15–20 minut;
- galwanizację podłużną (zstępującą) – elektrodę czynną anodę układamy w okolicy C3 do Th 2, natomiast elektrodę bierną katodę – na ramieniu (poniżej mięśnia naramiennego). Wielkość elektrod dobieramy indywidualnie. Dla podkreślenia efektu przeciwbólowego anoda może być mniejsza. Czas zabiegu 10–15 minut;
- kołnierz galwaniczny wg Szczerbaka – zabieg ten jest szczególnie polecany przy współistniejących zaburzeniach troficznych kończyn górnych. Elektrodę o specjalnym kształcie kołnierza umieszczamy na podkładzie w takim samym kształcie i podłączonym do anody. Elektrodę układamy od C3 do Th2 oraz na bocznych powierzchniach szyi do granicy mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego i obojczyka. Dolna granica elektrody sięga grzebienia łopatki. Elektrodę bierną (katodę) o wymiarach 10 x 15 cm umieszczamy w okolicy krzyżowo-lędźwiowej. Natężenie zwiększa się co 2 minuty o 2 mA do uzyskania zalecanej maksymalnej dawki natężenia do 0,2 mA/cm2 elektrody czynnej lub do wyraźnych odczuć pacjenta. Zabieg wykonuje się co drugi dzień w serii od 8 do 10 zabiegów. Czas zabiegu 6–20 minut.
We wszystkich zabiegach prądem galwanicznym natężenie ustalamy na aparacie do odczuć pacjenta określanych jako mrowienie, starając się nie przekroczyć dawki 0,2 mA/cm2 elektrody czynnej.
Jonoforeza
Wykonując jonoforezę najczęściej chce się uzyskać efekt przeciwbólowy i przeciwzapalny oraz regeneracyjny na chrząstkę stawową. Zalecanymi substancjami czynnymi do tego zabiegu są:
Chlorowodorek lidokainy, wodny roztwór 1–2% (najczęściej zaleca się po 2 ampułki na zabieg) lub w formie żelu 2% spod anody(+),
Rumalon (+),
Nowokaina –1% roztwórchlorowodorku nowokainy (+),
Salicylan – 1–3% roztwór salicylanu sodu (-),
Hydrokortyzon, spod katody (-),
Diclofenac – wodny roztwór 2,5% albo żel 1%, spod katody (-),
Chlorek wapnia 1–2%, spod anody (+),
Jod – 1–3% roztwór jodku potasu (-),
Ketonal, ketoprom, traumon, spod katody (-),
Borowina, spod katody (-) i inne.
Czas zabiegu 15–20 min, zabiegi wykonywane są codziennie przez 10 dni, przy natężeniu do 0,1 mA/cm2 elektrody czynnej.
Prądy diadynamiczne
W zabiegach prądami diadynamicznymi należy pamiętać, iż elektrodą czynną jest katoda, którą umieszczamy w miejscu bólu, a jej wielkość dobieramy do okolicy zabiegowej. Anoda zamyka nam obwód w przypadku zmian zwyrodnieniowych stawu barkowego układamy ją po przeciwnej stronie stawu w stosunku do katody. Przykładowe zabiegi z zastosowaniem prądów diadynamicznych, to:
- metoda Knautha miejscowo lub segmentarnie. Przez pierwsze 2 minuty stosujemy prąd DF do granicy tolerancji, a następnie przez 6 minut prąd CP także do granicy tolerancji. Pierwsze 4–5 zabiegów wykonujemy codziennie, a kolejne co drugi dzień w serii 5–8 razy;
- miejscowo z poprzecznym ułożeniem elektrod po obu stronach stawu z zastosowaniem elektrod płytkowych lub cyrklowych. Na komponentę galwaniczną do 1–3 mA nakładamy prąd diadynamiczny w kolejności: DF – 1 minuta, LP lub CP przez 2–5 minut. Natężenia ustawiamy do granicy tolerancji. Zaleca się zmianę polaryzacji w połowie zabiegu;
- miejscowo wg Edela – odpowiedniej wielkości elektrody układa się poprzecznie na staw, ordynując prąd stały od 1 do 3 mA, na który nakładamy prąd diadynamiczny CP i LP po 2–3 minutach, ze zmianą polaryzacji w połowie zabiegu. Następnie elektrody punktowe ustawiamy na każdy punkt bólu wybierając prąd LP przez 1 minutę przy średnim natężeniu przepływu prądu.
Prądy interferencyjne
Silny efekt przeciwbólowy uzyskuje się w wyniku stosowania prądów średniej częstotliwości. Najwyraźniej jest on odczuwany po 4–5 zabiegu. Przykłady ułożenia elektrod podczas zabiegów oraz parametry prądu:
- cztery elektrody ułożone i skrzyżowane w okolicy barku i ramienia. Stosujemy następującą kolejność zmian częstotliwości: 3 Hz – 5 min, 50 Hz – 5 min, 1–100 lub 1–250 Hz – 5–10 min. Natężenie dawkujemy do granicy wibracji;
- cztery elektrody ułożone i skrzyżowane następująco: górne po obu stronach kręgosłupa szyjnego, natomiast dolne po obu stronach stawu barkowego. Proponuje się częstotliwość 90–100 Hz (lub 100–250 Hz) przez 6 min, następnie 1–100 Hz (lub 1–250 Hz) przez 10 min. Natężenie dawkujemy do granicy wibracji bez bólu.
Przy długotrwale utrzymującym się bólu można zastosować metodę kinetyczną za pomocą elektrod w postaci rękawiczek. W takiej sytuacji można zastosować częstotliwość 90–100 Hz przez 5 min. Dzięki takim zabiegom oddziałujemy na głębsze partie mięśni w obrębie leczonego stawu. Następnie zmieniamy na zakres 50–100 Hz przez kolejne 5 min. Natężenie ustawiamy do granicy tolerancji czuciowej pacjenta.
AMF
Chcąc uzyskać efekt przeciwbólowy, można wykorzystać prądy średniej częstotliwości w postaci modulowanej amplitudy częstotliwości (AMF). Podczas tego zabiegu mamy tylko dwie elektrody, a nie jak w klasycznej interferencji cztery, dzięki czemu łatwiejsze jest ułożenie zabiegowe na staw. Najkorzystniej jest wybrać zakres 100–250 Hz przez 15 minut. Po kilku zabiegach, gdy u pacjenta poziom bólu się obniżył, można wprowadzić modyfikację częstotliwości prądów po 5 minut każdy z następujących zakresów 100–250 Hz, 75 Hz i 1–250 Hz.




