Wprowadzenie
W literaturze można spotkać wiele sposobów oceny stóp u dzieci. Można je podzielić na obiektywne i subiektywne. Do obiektywnych sposobów oceny stóp zalicza się m.in. plantokonturografię, wyznaczanie kąta Clarke’a, wskaźnika Bałakirewa, Sztritera-Godunowa, Wejsloga, rodzaje stóp według Bochenka, według Clarce’a, ocenę wysklepienia podłużnego i poprzecznego stopy. Wszystkie te sposoby oceny stopy nie są skomplikowane i trudne, ale wymagają czasu, którego w codziennej praktyce klinicznej fizjoterapeuci mają zbyt mało, a równocześnie zmuszeni są dokonywać oceny rodzaju wady stóp dla właściwego doboru rodzaju terapii. Do metod niewymagających sprzętu, specjalnych pomieszczeń, nakładów finansowych a przede wszystkim nakładów czasowych należą subiektywne metody oceny. Do metod tych należy obserwacja (ocena wzrokowa w ramach diagnozy klinicznej). Jest to sposób trudny do udokumentowania i porównywania, ale jest szybki, skuteczny i pozwala na właściwą oceną zarówno rodzaju wady, jak i dobór ćwiczeń oraz zaopatrzenia ortopedycznego. Podczas obserwacji terapeuta powinien zwrócić uwagę na najistotniejsze elementy stopy, które mogą wpływać na obraz wady stóp. Do najważniejszych elementów poddawanych obserwacji należą:

• ocena ustawienia ścięgna Achillesa (informuje o ustawieniu kości piętowej: koślawość lub szpotawość),
• ocena okolicy przyśrodkowej stopy pod kostką przyśrodkową (informacja w kierunku szpotawości lub koślawości),
• ocena ustawienia przodostopia i śródstopia względem osi kości piętowej (stopa przywiedzeniowa, odwiedzeniowa),
• wizualna ocena łuku stopy (wysklepienia podłużnego stopy).

Powyżej przestawione 4 elementy oceny stóp – pozwolą na sprawną, wstępną ocenę stóp i określenie ewentualnej wady. Powyższe punkty poddawane obserwacji są elementami testu – wskaźnika ukształtowania stopy (ang. Foot Posture Index – FPI-6).

Materiał
Pacjent w wieku 5 lat, wada stóp.

Opis problemu
Deformacja stóp zauważona przez rodziców, diagnoza lekarska: wada stóp; dziecko trafia do fizjoterapeuty. Fizjoterapeuta musi dokonać diagnozy szczegółowej określającej rodzaj wady stóp dla właściwego wdrożenia kinezyterapii, fizykoterapii i doboru zaopatrzenia ortopedycznego.

Cel
Określenie rodzaju wady stóp.

Postępowanie
Ocenie podlega:

• sposób ustawienia ścięgna Achillesa (stopień odchylenia lub jego brak),
• ocena okolicy pod kostką przyśrodkową stopy (wklęsła, wypukła),
• ocena okolicy przodostopia i śródstopia (przywiedzenie, odwiedzenie),
• ocena strony podeszwowej stopy (wielkość łuku podłużnego).