Zmiany organizacyjno-prawne w 2026 r. — nowe wyzwania dla fizjoterapeutów

I. Rozdzielenie rehabilitacji domowej i ambulatoryjnej od 1 stycznia 2026 r. — znaczenie, konsekwencje i wyzwania dla praktyki fizjoterapeutycznej

System rehabilitacji leczniczej w Polsce od wielu lat podlega stopniowym, lecz wyraźnym przeobrażeniom. Zmiany te wynikają zarówno z rosnącego zapotrzebowania społeczeństwa na świadczenia rehabilitacyjne, jak i z potrzeby racjonalizacji wydatków publicznych oraz poprawy dostępności świadczeń finansowanych ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia. Jedną z najistotniejszych reform planowanych na najbliższe lata jest wprowadzenie od 1 stycznia 2026 r. pełnego rozdzielenia rehabilitacji domowej i rehabilitacji ambulatoryjnej jako dwóch odrębnych zakresów 
świadczeń.
Zmiana ta ma charakter systemowy i dotyczy nie tylko sposobu kontraktowania świadczeń przez NFZ, lecz również codziennej praktyki zawodowej fizjoterapeutów. W praktyce oznacza ona odejście od dotychczasowego modelu łączonego, w którym jeden podmiot mógł realizować oba rodzaje świadczeń w ramach jednej umowy, przy wykorzystaniu tego samego zespołu fizjoterapeutów. Reforma ta wymaga zatem nie tylko dostosowania formalnego, ale również przemyślenia organizacji pracy, modelu zatrudnienia oraz długofalowej ścieżki zawodowej fizjoterapeutów.
W tym podrozdziale zostanie omówiona istota tej zmiany, jej podstawy prawne oraz konsekwencje praktyczne, ze szczególnym uwzględnieniem perspektywy fizjoterapeuty wykonującego zawód w systemie świadczeń publicznych.

Dotychczasowy model realizacji rehabilitacji

Do końca 2025 r. rehabilitacja ambulatoryjna i rehabilitacja domowa funkcjonowały w ramach jednego, wspólnego systemu kontraktowania. Podmioty lecznicze oraz praktyki zawodowe mogły realizować oba zakresy świadczeń na podstawie jednej umowy zawartej z NFZ. W tym modelu rehabilitacja domowa była często traktowana jako uzupełnienie działalności ambulatoryjnej, a nie jako samodzielny i równorzędny obszar fizjoterapii.
W wielu przypadkach fizjoterapeuci łączyli pracę w gabinecie z wizytami domowymi i realizowali świadczenia w różnych lokalizacjach w ciągu jednego dnia pracy. Obowiązywały przy tym limity procentowe określające maksymalny udział rehabilitacji domowej w czasie pracy fizjoterapeuty, co miało zapobiegać nadmiernemu przenoszeniu świadczeń do środowiska domowego pacjenta. W praktyce jednak rozwiązanie to rodziło liczne trudności organizacyjne i interpretacyjne.
System ten sprzyjał elastyczności, ale jednocześnie prowadził do znacznych różnic regionalnych w dostępności do rehabilitacji domowej. W wielu powiatach świadczenia te były realizowane w minimalnym zakresie lub wcale nie były realizowane, co skutkowało nierównym dostępem pacjentów do opieki rehabilitacyjnej w miejscu zamieszkania.

Istota reformy wprowadzanej od 1 stycznia 2026 r.

Od 1 stycznia 2026 r. rehabilitacja domowa i rehabilitacja ambulatoryjna zostały formalnie i organizacyjnie rozdzielone. To oznacza, że każdy z tych zakresów będzie wymagał odrębnej umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia. Nie będzie możliwe realizowanie obu form świadczeń w ramach jednego kontraktu ani traktowanie ich jako elementów jednego procesu organizacyjnego.
Zmiana ta oznacza również koniec modelu, w którym ten sam fizjoterapeuta realizuje świadczenia ambulatoryjne i domowe w ramach jednego zakresu umowy. W nowym systemie fizjoterapeuta będzie przypisany do konkretnego rodzaju świadczeń, wynikającego z umowy zawartej przez podmiot leczniczy lub praktykę zawodową. Zniesienie limitów procentowych czasu pracy przeznaczonego na rehabilitację domową nie oznacza większej dowolności, lecz przeciwnie – wymaga jednoznacznego określenia profilu działalności.
Rehabilitacja domowa staje się w tym modelu samodzielnym zakresem świadczeń, wymagającym osobnej organizacji pracy, planowania kadr oraz infrastruktury logistycznej.

Konsekwencje prawne i organizacyjne dla fizjoterapeutów

Rozdzielenie zakresów świadczeń niesie ze sobą istotne konsekwencje prawne. Przede wszystkim zmienia się sposób zawierania i realizacji umów z NFZ. Podmioty realizujące świadczenia będą zobowiązane do wykazania, że dysponują odrębnymi zasobami kadrowymi dla rehabilitacji domowej i ambulatoryjnej. W praktyce oznacza to, że ten sam fizjoterapeuta nie będzie mógł być jednocześnie wykazywany jako personel realizujący oba zakresy w ramach jednego kontrakt...