Dołącz do czytelników
Brak wyników

Aspekty prawne w pracy fizjoterapeuty

22 września 2020

NR 119 (Wrzesień 2020)

Nowoczesny zakład (gabinet) rehabilitacji – elementy kształtowania wizerunku

35

Rynek usług rehabilitacyjnych w Polsce jest rynkiem o dużym stopniu nasycenia usługodawcami. Widoczna staje się walka szczególnie o pacjentów komercyjnych (pełnopłatnych). Żeby zdobyć/utrzymać pacjentów, oprócz tego, że trzeba mieć profesjonalną, stale podnoszącą kwalifikacje kadrę, należy zadbać także o inne aspekty funkcjonowania zakładu (gabinetu) rehabilitacji, które wpływają na jego wizerunek. Należy m.in. podejmować działania sprzyjające kształtowaniu pozytywnego wizerunku zakładu/gabinetu rehabilitacji leczniczej. Współcześnie wyzwaniem, a także koniecznością dla wszystkich podmiotów wykonujących działalność leczniczą są nie tylko nowoczesne technologie informatyczne, ale także marketing usług i public relations.

Public relations (PR) to termin powszechnie stosowany przez praktyków i teoretyków, którzy zajmują się kształtowaniem pozytywnego wizerunku. W literaturze można spotkać różne klasyfikacje public relations, w szczególności jako funkcja zarządzania lub narzędzie promocji. Powszechnie przyjmuje się, że public relations (PR) to szczególna działalność, która służy kreowaniu pozytywnego wizerunku oraz budowaniu więzi z otoczeniem. Termin wizerunek (ang. image) jest potocznie używany jako wyrażenie określające sumę poglądów i postaw, jakie ma osoba lub grupa w stosunku do innej osoby czy organizacji. Wizerunek ma charakter dynamiczny, gdyż ulega modyfikacji wraz ze zmianą poglądów i upodobań. Wizerunek każdej placówki medycznej można zdefiniować jako rezultat interakcji wszystkich doświadczeń, wierzeń, odczuć i wiedzy, jakie otoczenie posiada na temat konkretnej organizacji1. 
Celem działalności public relations jest pozyskanie akceptacji i życzliwości wobec poczynań organizacji (np. zakładu rehabilitacji) oraz tworzenie, a następnie utrzymanie korzystnych warunków jej funkcjonowania2. Generalnie należy przyjąć, że jeżeli pacjent ma do wyboru skorzystanie z usług jednego z dwóch (lub więcej) zakładów rehabilitacji o podobnych warunkach (termin wizyty, cena usługi itp.), to prawdopodobnie wybierze ten, który ma lepszy wizerunek – public relations. W przypadku ochrony zdrowia public relations stanowi też alternatywę dla niedozwolonej reklamy świadczeń zdrowotnych.
Nie można zapominać, że kształtowanie wizerunku każdego podmiotu wykonującego działalność leczniczą to proces długofalowy i ustawiczny. Proces ten powinien być uprzednio rzetelnie przemyślany i zaprojektowany. Jednym z założeń może być nastawienie się na innowacje. Innowacje w zakładzie rehabilitacji mogą stanowić w praktyce jego wyróżnik konkurencyjny. Obecnie, żeby wzmocnić pozycję zakładu rehabilitacji na rynku usług rehabilitacji leczniczej, a nawet tylko ją utrzymać, należy wdrażać różnego typu nowe rozwiązania zarówno w zakresie sprzętu, jak i organizacji, w tym systemów wspomagających zarządzanie. 
Celem artykułu jest przybliżenie wybranych aspektów wpływających na pozytywny wizerunek zakładu/gabinetu rehabilitacji i postrzeganie go jako nowoczesnego. Artykuł ma charakter praktyczny, dlatego wykorzystano w nim częściowo badania terenowe prowadzone przez autorkę w różnych zakładach rehabilitacji, a w szczególności w 21. Wojskowym Szpitalu Uzdrowiskowo-Rehabilitacyjnym w Busku-Zdroju3, który z uwagi m.in. na bogate oraz innowacyjne wyposażenie (urządzenia do rehabilitacji) i systemy wspomagania zabiegów jest postrzegany jako bardzo nowoczesny i jest ceniony przez pacjentów.

POLECAMY

Sprzęt (wyroby medyczne)

Niezbędnym wymogiem dla każdego zakładu (gabinetu) rehabilitacji jako podmiotów wykonujących działalność leczniczą jest posiadanie odpowiednich pomieszczeń, a także wyposażenie ich w sprzęt medyczny (urządzenia do rehabilitacji) określany w prawie jako wyroby medyczne. Zakład rehabilitacji mający umowę o udzielanie świadczeń zdrowotnych z Narodowym Funduszem Zdrowia musi zabezpieczyć minimalne wymogi sprzętowe w zakresie wymaganym taką umową, ale może mieć także dodatkowo inny sprzęt. Sprzęt w zakładzie rehabilitacji może być nowoczesny w zakresie designu/wyglądu (np. typowy aparat do elektroterapii w nowoczesnej obudowie) lub nowoczesny/innowacyjny w zakresie funkcjonalności, a także spełniać łącznie obydwa te warunki. 
Na kształtowanie wizerunku nowoczesnego zakładu rehabilitacji wpływa przede wszystkim oferta nowych zabiegów realizowanych na innowacyjnych sprzętach (urządzeniach). W aspekcie ekonomicznym i organizacyjnym byłoby dobrze, gdyby sprzęty były wielofunkcyjne i niewymagające bezpośredniego i stałego zaangażowania personelu. W zależności od otoczenia i potrzeb rynkowych można wdrażać rozwiązania przeznaczone dla konkretnych i mniej popularnych problemów zdrowotnych, np. terapii NTM/zabiegów uroginekologicznych, lub kupować wielozadaniowe sprzęty niespotykane (lub rzadko spotykane) w innych/konkurencyjnych zakładach rehabilitacji. Przykładowo w zakresie zabiegów fizykoterapii jedną z ciekawszych propozycji rynkowych wydają się urządzenia do głębokiej stymulacji elektromagnetycznej (np. Salus-Talent). 
Natomiast w zakresie nowoczesnej kinezyterapii bardzo interesującym rozwiązaniem zarówno dla zakładu rehabilitacji (organizacyjnie, wizerunkowo), jak i dla pacjenta (m.in. zainteresowanie, motywacja do ćwiczeń, efektywność) są innowacyjne platformy do ćwiczeń równowagi i stabilności. Obecnie w pracy indywidualnej z pacjentami wykorzystywane są innowacyjne rozwiązania technologiczne, m.in. zadaniowe gry komputerowe w treningu równowagi, propriocepcji i koordynacji opierające się na platformach stabilometrycznych i dynamograficznych (np. Alfa, Gamma, Sigma, Balance System SD). Oprogramowanie platform pozwala na ustawienie parametrów ćwiczeń w zależności od indywidualnych potrzeb pacjenta, biofeedback – akustyczną i wizualną informację zwrotną dla pacjenta w trakcie ćwiczeń, pełną archiwizację danych uzyskanych w trakcie oceny pacjenta oraz terapii. Dobór parametrów do ćwiczeń wynika z indywidualnych potrzeb i deficytów w zakresie kontroli nerwowo-mięśniowej pacjenta w rehabilitacji pourazowej, pooperacyjnej, ortopedycznej i neurologicznej. 
W przypadku pacjentów neurologicznych, w szczególności po udarach i z uszkodzeniem rdzenia kręgowego, istnieje duże zapotrzebowanie na nowoczesną terapię/reedukację chodu. W powyższym zakresie mogą być wykorzystywane innowacyjne, zrobotyzowane urządzenia, takie jak System GEO, Lokomat, czy egzoszkielety, np. Ekso GT, a także specjalne bieżnie (np. bieżnia Zebris FDM). Dostępne na rynku są też nowoczesne urządzenia do rehabilitacji kończyn górnych w przestrzeni 3D (np. Armeo).
W nowoczesnych urządzeniach do kinezyterapii, w tym terapii chodu, bardzo ważna dla pacjenta i fizjoterapeuty w procesie rehabilitacji jest informacja zwrotna, a także możliwość indywidualnego doboru parametrów treningu przez fizjoterapeutę. Nowoczesny sprzęt sprzyja obiektywizacji prowadzonej terapii, a także pozwala fizjoterapeucie na weryfikowanie skuteczności leczenia oraz ewaluację osiągniętych celów terapii. W przypadku kinezyterapii nowoczesna forma ćwiczeń, w szczególności oparta na zadaniach wykonywanych w wirtualnej rzeczywistości, bardziej motywuje i angażuje pacjenta do aktywnego udziału w terapii. 

Elektroniczna dokumentacja medyczna i e-usługi

Dokumentacja medyczna musi być obowiązkowo prowadzona przez podmioty wykonujące działalność leczniczą, w praktyce – przez personel medyczny. Każdy fizjoterapeuta ma obowiązek prowadzenia dokumentacji medycznej zarówno w podmiocie leczniczym, jak i w swoim prywatnym gabinecie – praktyce zawodowej. Od 15 kwietnia 2020 r. obowiązuje nowe rozporządzenie Ministra Zdrowia dotyczące dokumentacji medycznej, tj. rozporządzenie z dnia 6 kwietnia 2020 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania o istotnym znaczeniu dla ratownictwa medycznego. Powyższe rozporządzenie określa m.in. obowiązującą formę prowadzenia dokumentacji medycznej. Przez wiele lat wymaganym i praktycznym standardem było prowadzenie dokumentacji medycznej w formie papierowej. Natomiast nowe rozporządzenie uznaje elektroniczną postać dokumentacji medycznej za podstawowy sposób jej prowadzenia. Forma papierowa dokumentacji może być stosowana tylko wyjątkowo. Zakłady rehabilitacji będą mogły prowadzić dokumentację na dotychczasowych zasadach (wynikających z poprzednio obowiązującego rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 9 listopada 2015 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania), w tym w formie papierowej, najdłużej do 31 grudnia 2021 r. Dlatego teraz jest najwyższy czas na zakup systemu informatycznego do prowadzenia dokumentacji medycznej dla tych, którzy go jeszcze nie posiadają. 
System powinien spełniać niezbędne wymogi prawne, a w nowoczesnym zakładzie rehabilitacji – także rynkowe. W świetle prawa w przypadku dokumentacji prowadzonej w formie elektronicznej system teleinformatyczny musi spełniać co najmniej wymogi określone w rozporządzeniu z 2020 r., tj. zapewniać: 

  • integralność treści dokumentacji i metadanych polegającą na zabezpieczeniu przed wprowadzaniem zmian, z wyjątkiem zmian wprowadzanych w ramach udokumentowanych procedur;
  • stały dostęp do dokumentacji dla osób uprawnionych oraz zabezpieczenie przed dostępem osób nieuprawnionych;
  • wymagalność identyfikacji osoby sporządzającej dokumentację oraz dokonującej wpisu lub innej zmiany i zakresu dokonanych zmian w dokumentacji lub metadanych;
  • informację o czasie sporządzenia dokumentacji oraz dokonania wpisu lub innej zmiany;
  • możliwość prowadzenia i udostępniania dokumentacji w określonych formatach i standardach; 
  • możliwość wydruku dokumentacji;
  • możliwość eksportu całości danych w określonych standardach i formatach w sposób umożliwiający odtworzenie ich w innym systemie teleinformatycznym.

Elektroniczna dokumentacja medyczna to nie tylko wymóg prawny, ale także możliwości w zakresie działań public relations w indywidualnych kontaktach z pacjentami za pośrednictwem systemów teleinformatycznych (począwszy od standardowej już funkcji przypominania o wizycie). W aspekcie prawnym podczas kupowania systemu IT należy kierować się wyżej wskazanymi generalnymi wymogami dla systemu teleinformatycznego, a także szczegółowymi, wynikającymi z przepisów dotyczących prowadzenia dokumentacji medycznej. Przykładowo program musi umożliwiać wpisywanie wymaganych danych, np. kodów ICD, ICF, a także powinien mieć charakter dynamiczny – mieć możliwość szybkiego dostosowania do zmian prawa. Dla użytkownika ważna jest łatwość obsługi i niezawodność funkcjonowania. 
Rehabilitacja lecznicza może być obsługiwana przez bardziej lub mniej rozbudowane systemy informatyczne wieloprofilowe (np. AMMS-ASECCO, KS-SOMED-KAMSOFT, SOFTOR), szczególnie w szpitalach i przychodniach, a także w zakładach lecznictwa uzdrowiskowego, lub systemy dedykowane, mające zastosowanie przede wszystkim w małych zakładach rehabilitacji lub/i w gabinetach fizjoterapeutycznych (praktykach zawodowych). Dla praktyk fizjoterapeutów dostępnych jest na rynku kilka przeznaczonych dla nich specjalistycznych programów informatycznych. Za interesujące można uznać m.in. takie programy jak Fizjorejestracja (Acusmed)4 oraz Medfile (Biostat)5. Program Fizjorejestracja jest przeznaczony tylko dla fizjoterapeutów, natomiast Medfile – także dla gabinetów lekarskich. Ponadto fizjoterapeuci mają bezpłatny dostęp do programu Finezjo udostępnianego przez KIF. 
Program IT dla fizjoterapeuty powinien oferować przede wszystkim możliwość prowadzenia i udostępniania dokumentacji medycznej pacjenta, w tym karty indywidualnej opieki, ponadto wskazana jest możliwość umawiania wizyt/rejestracji online pacjenta. Programy Fizjorejestracja, Medfile i Finezjo działają wyłącznie online i mają automatyczny zapis chroniący przed utratą danych. Wszystkie posiadają kalendarze i karty zapisów pacjenta, a także umożliwiają pobranie i wydruk dokumentacji. Jeśli chodzi o usługi dodatkowe, to przykładowo Fizjorejestracja oferuje darmowe kursy online dla użytkowników, a także w przyszłości prowadzenie fanpage’a w jednym z portali społecznościowych. Medfile oferuje możliwość stworzenia ministrony WWW na potrzeby gabinetu. 
Istotną w aspekcie PR funkcją systemu jest generowanie przez niego automatycznych wiadomości SMS lub e-mail do pacjentów, doty...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy