Dołącz do czytelników
Brak wyników

Aspekty prawne w pracy fizjoterapeuty

6 grudnia 2019

NR 111 (Grudzień 2019)

Prawo fizjoterapeuty do zlecania wyrobów medycznych

214

Świadczeniobiorcom w Polsce przysługuje zaopatrzenie w wyroby medyczne na zlecenie osoby uprawnionej oraz ich naprawa. Ustawa z dnia 25 września 2015 r. o zawodzie fizjoterapeuty (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 952) określa m.in. generalny zakres czynności zawodowych fizjoterapeuty, czyli wskazuje, jakich świadczeń zdrowotnych może udzielać fizjoterapeuta.

Zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 5 powyższej ustawy wykonywanie zawodu fizjoterapeuty polega na udzielaniu świadczeń zdrowotnych, a w szczególności na zlecaniu wyrobów medycznych, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1844, z późn. zm.). 
Szczegółowy wykaz świadczeń udzielanych przez fizjoterapeutów określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 czerwca 2018 r. w sprawie szczegółowego wykazu czynności zawodowych fizjoterapeuty (Dz. U. z 2019 r., poz. 1319). W pkt 11 załącznika do powyższego rozporządzenia wskazano zlecanie zaopatrzenia w wyroby medyczne produkowane seryjnie niezbędne w procesie usprawniania. Uprawnienie do zlecania wyrobów medycznych w świetle przedmiotowego rozporządzenia jest związane tylko z poziomem rozszerzonym oraz specjalistycznym w zakresie wykształcenia fizjoterapeuty. Poziom rozszerzony posiada osoba, która uzyskała dyplom potwierdzający uzyskanie tytułu magistra, a poziom specjalistyczny posiada fizjoterapeuta z tytułem specjalisty w dziedzinie fizjoterapii lub tytułem specjalisty rehabilitacji ruchowej II stopnia.
Zgodnie z definicją ustawową zawartą w ustawie z dnia 20 maja 2010 r. o wyrobach medycznych (tekst jedn.  Dz. U. z 2019 r., poz. 175) wyrób medyczny to narzędzie, przyrząd, urządzenie, oprogramowanie, materiał lub inny artykuł stosowany samodzielnie lub w połączeniu, w tym z oprogramowaniem przeznaczonym przez jego wytwórcę do używania specjalnie w celach diagnostycznych lub terapeutycznych i niezbędnym do jego właściwego stosowania, przeznaczony przez wytwórcę do stosowania u ludzi w celu:

  • diagnozowania, zapobiegania, monitorowania, leczenia lub łagodzenia przebiegu choroby,
  • diagnozowania, monitorowania, leczenia, łagodzenia lub kompensowania skutków urazu lub upośledzenia,
  • badania, zastępowania lub modyfikowania budowy anatomicznej lub procesu fizjologicznego,
  • regulacji poczęć
    – który nie osiąga zasadniczego zamierzonego działania w ciele lub na ciele ludzkim środkami farmakologicznymi, immunologicznymi lub metabolicznymi, lecz którego działanie może być wspomagane takimi środkami.

Wyroby medyczne to bardzo szeroka gama produktów obejmująca zarówno rękawiczki, strzykawki, piłki oraz inne przyrządy do kinezyterapii, jak i specjalistyczny sprzęt diagnostyczny (np. tomografy), a także protezy i ortezy.
Zlecanie wyrobów medycznych w przypadku rehabilitacji jest związane z węższą dziedziną świadczeń zwaną tradycyjnie zaopatrzeniem ortopedycznym. Zaopatrzenie ortopedyczne jest definiowane w podręcznikach jako świadczenie zdrowotne mające na celu wyeliminowanie lub zmniejszenie dysfunkcji narządu ruchu poprzez dostosowanie choremu/pacjentowi odpowiednich przedmiotów ortopedycznych1. 
Za podstawowe działy zaopatrzenia ortopedycznego uznaje się protetykę, ortotykę oraz adiuwatykę: 

  • protetyka jest to proces zaopatrzania chorych po amputacji kończyny w protezę, czyli sztuczną kończynę, która ma zastąpić morfologicznie utraconą kończynę lub jej część; 
  • ortotyka dotyczy zaopatrzenia pacjenta z zachowaną, lecz zdeformowaną, porażoną, niestabilną i bolesną kończyną lub tułowiem w aparat ortopedyczny, czyli ortezę nakładaną na uszkodzoną i dysfunkcyjną część układu ruchowego2; generalnie wyodrębnia się ortezy zakładane na kończyny, gorsety i sznurówki zakładane na tułów i kołnierze ortopedyczne; 
  • adiuwatyka dotyczy zaopatrzenia pacjenta w odpowiednie przyrządy pomocnicze (nazywane też pomocami ortopedycznymi specjalnymi), umożliwiające lub ułatwiające praktyczne czynności życia codziennego; w literaturze powyższe przedmioty bywają zaliczane także do ortotyki. 

Zaopatrzenie ortopedyczne stanowi kompleksową część rehabilitacji.

Fizjoterapeuci uprawnieni do zlecania wyrobów medycznych

Prawo do zlecania wyrobów medycznych jest uzależnione od stopnia wykształcenia fizjoterapeuty. Nie każdy fizjoterapeuta może bowiem zlecać wyroby medyczne. 
Samodzielnie zlecać wyroby medyczne może fizjoterapeuta posiadający:

  • tytuł magistra uzyskany w sposób, o którym mowa w art. 13 ust. 3 pkt 1 ustawy o zawodzie fizjoterapeuty (nowy system kształcenia) oraz
  • tytuł magistra uzyskany w sposób, o którym mowa w art. 13 ust. 3 pkt 2–7 ustawy o zawodzie fizjoterapeuty, oraz co najmniej trzyletnie doświadczenie w zawodzie fizjoterapeuty.

Pierwsza z powyższych sytuacji dotyczy magistrów nowego systemu kształcenia, czyli osób, które po dniu 1 października 2017 r. rozpoczęły jednolite pięcioletnie studia wyższe w zakresie fizjoterapii obejmujące co najmniej 300 punktów ECTS i odbyły sześciomiesięczną praktykę zawodową, i uzyskały tytuł zawodowy magistra oraz złożyły Państwowy Egzamin Fizjoterapeutyczny z wynikiem pozytywnym. 
W drugim przypadku chodzi o osoby, które przed dniem 1 października 2017 r. rozpoczęły/ukończyły studia wyższe z ustawowo określonego zakresu, w szczególności na kierunku fizjoterapia/rehabilitacja ruchowa (stary system kształcenia). W przypadku magistrów „starego” systemu kształcenia poza wykształceniem znaczenie ma doświadczenie zawodowe (niezbędne jest minimum trzyletnie). 
Reasumując, zlecenia na wyroby medyczne może wystawiać magister (chodzi o fizjoterapeutę, o którym mowa w art. 4 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 25 września 2015 r. o zawodzie fizjoterapeuty) i specjalista fizjoterapii. Przez specjalistę w dziedzinie fizjoterapii należy rozumieć fizjoterapeutę posiadającego tytuł specjalisty w dziedzinie fizjoterapii lub fizjoterapeutę posiadającego tytuł specjalisty rehabilitacji ruchowej II stopnia.

Jakie wyroby medyczne może zlecać fizjoterapeuta?

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 maja 2017 r. w sprawie wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie (tekst jedn.  Dz. U. z 2019 r., poz. 1267) określa:

  1. wykaz wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie osoby uprawnionej wraz z określeniem limitów ich finansowania ze środków publicznych i wysokości udziału własnego świadczeniobiorcy w tym limicie,
  2. kryteria przyznawania wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie,
  3. okresy użytkowania wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie,
  4. limity cen napraw wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie
    – stanowiące załącznik do rozporządzenia.

Wyżej wskazane rozporządzenie zostało w sposób istotny zmienione przez rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 września 2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie (Dz. U. z 2019 r., poz. 1999). Nowelizacja powyższa ma bardzo duże znaczenie dla fizjoterapeutów. Nowelizacja uwzględniająca fizjoterapeutów jako uprawnionych do wystawiania zleceń na konkretne wyroby medyczne weszła w życie 23 października 2019 r. 
Zgodnie ze znowelizowaną treścią rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 maja 2017 r. w sprawie wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie specjalista w dziedzinie fizjoterapii uzyskuje uprawnienia do wystawiania zleceń na:

  • grupa A pozycje 1–3: protezowa wkładka do buta uzupełniająca stopę – do zwykłego obuwia, proteza uzupełniająca stopę, proteza ostateczna w obrębie stawu skokowego z kikutem oporowym;
  • grupa B pozycje 4–11: proteza tymczasowa podudzia, proteza ostateczna skorupowa podudzia z tuleją udową i połączeniem w obrębie stawu kolanowego, proteza ostateczna modularna podudzia z tuleją udową i połączeniem w obrębie stawu kolanowego, proteza ostateczna skorupowa podudzia, proteza ostateczna modularna podudzia, wymiana leja w protezie tymczasowej podudzia, wymiana leja w protezie ostatecznej podudzia, protezowe wyrównanie skrócenia kończyny dolnej w obrębie podudzia;
  • grupa C pozycje 12–17: proteza tymczasowa w obrębie uda, proteza ostateczna skorupowa w obrębie uda, proteza ostateczna modularna w obrębie uda, protezowe wyrównanie skrócenia kończyny dolnej w obrębie uda, wymiana leja w protezie tymczasowej uda naczyniowej, wymiana leja w protezie ostatecznej uda;
  • grupa D pozycje 18–20: proteza ostateczna skorupowa z koszem biodrowym po wyłuszczeniu w stawie biodrowym lub z krótkim kikutem wymagającym zaprotezowania z koszem biodrowym, proteza ostateczna modularna z koszem biodrowym po wyłuszczeniu w stawie biodrowym lub z krótkim kikutem wymagającym zaprotezowania z koszem biodrowym, wymiana kosza biodrowego po wyłuszczeniu w stawie biodrowym;
  • grupa F pozycje 22–23: proteza kosmetyczna w obrębie przedramienia, proteza robocza z końcówką roboczą w obrębie przedramienia;
  • grupa G pozycje 24–27: proteza kosmetyczna w obrębie ramienia, proteza robocza z końcówką roboczą w obrębie ramienia, proteza kosmetyczna całej kończyny górnej po wyłuszczeniu w obrębie stawu barkowego, proteza robocza z końcówką roboczą całej kończyny górnej po wyłuszczeniu w obrębie stawu barkowego;
  • grupa H pozycje 28–33: orteza obejmująca goleń i stopę lub ze strzemieniem (typu...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy