Dołącz do czytelników
Brak wyników

Otwarty dostęp

9 sierpnia 2021

Triada Virchowa – czym jest i na czym polega?

0 150

Triada Virchowa to znana od wielu lat hipoteza powstawania zakrzepicy. Co wchodzi w skład triady Virchowa? Jakie są czynniki rozwoju choroby żylno-zakrzepowej?

Triada Virchowa to jedna z najsłynniejszych teorii medycyny, która została opisana w 1856 roku przez niemieckiego patologa, Rudolfa Ludwiga Virchowa.1 To on wyjaśnił mechanizm choroby zakrzepowo-zatorowej oraz stworzył terminy takie jak „zatorowość” i „zakrzepica”.2 Co ciekawe, to właśnie w dzień urodzin tego badacza, 13 października, obchodzony jest Światowy Dzień Zakrzepicy.

POLECAMY

Triada Virchowa

Triada Virchowa to zespół trzech czynników, które leżą u podłoża rozwoju zakrzepicy. Jest to częsta choroba, z której powodu na całym świecie umiera rocznie około 10 milionów osób. W Polsce jest trzecią co do częstości przyczyną śmierci z powodu chorób sercowo-naczyniowych – ustępuje jedynie udarom mózgu i zawałom serca.

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa najczęściej powstaje w układzie naczyń kończyn dolnych, pod powięzią głęboką. Może również rozwinąć się w kończynach górnych lub jamie brzusznej jednak są to znacznie rzadsze przypadki. W przebiegu zakrzepicy dochodzi do powstania skrzepliny w świetle naczynia krwionośnego, która złożona jest z płytek krwi, fibryny, erytrocytów i innych składników krwi. Taki skrzep może znacznie ograniczyć przepływ krwi lub nawet go nawet całkowicie zablokować. Może również oderwać od ściany naczynia i wraz z krwią popłynąć do serca powodując zawał lub płuc, stając się przyczyną zatorowości płucnej. Jest to najgorsze możliwe powikłanie zakrzepicy i w skrajnych przypadkach może doprowadzić do śmierci.

W skład Triady Virchowa wchodzą trzy czynniki:

  1. Nadmierna krzepliwość krwi, która może być spowodowana chorobami genetycznymi,
  2. Zaburzenia przepływu krwi, np. na skutek ucisku lub długotrwałego unieruchomienia kończyny,
  3. Uszkodzenie ściany naczynia krwionośnego, np. w wyniku urazu, nacieku nowotworowego lub cewnikowania naczynia

Inne czynniki ryzyka wystąpienia zakrzepicy żylnej

Czynniki ryzyka określone przez Rudolfa Virchowa są wciąż uznawane za predysponujące do rozwoju choroby, jednak obecnie znanych jest wiele innych równie istotnych czynników ryzyka wystąpienia zakrzepicy. Wśród innych czynników ryzyka choroby zakrzepowo-zatorowej wymienia się:

  • Otyłość (BMI >30 kg/m2)
  • Podeszły wiek >40 lat
  • Palenie tytoniu
  • Stosowanie doustnej antykoncepcji hormonalnej, w szczególności środków III generacji zawierających pochodne progesteronu
  • Urazy (złamania, urazy wielonarządowe)
  • Przebyty udar mózgu, zawał serca
  • Nowotwory złośliwe, najczęściej rak sutka, płuc, jajnika i jelita grubego3
  • Sepsa
  • Trombofilia wrodzona, nabyta
  • Niewydolność serca
  • Niewydolność oddechowa
  • Zespół nerczycowy
  • Choroby jelit, m.in. choroba Leśniowskiego-Crohna
  • Choroby szpiku kostnego4

Objawy choroby zakrzepowo-zatorowej

Nie bez powodu choroba zakrzepowo-zatorowa uważana jest za „cichego zabójcę”. Często nie daje żadnych objawów, a chorzy dowiadują się o niej całkowicie przypadkowo. Pacjenci najczęściej skarżą się na niewiadomego pochodzenia ból i obrzęk łydki w trakcie chodzenia, poszerzenie żył, ocieplenie skóry i sine zabarwienie chorej kończyny. W zaawansowanych przypadkach zakrzepicy może wystąpić również ból kończyny dolnej w spoczynku.

Stany predysponujące do powstawania zakrzepu

Do zakrzepicy najczęściej dochodzi u osób, które w wyniku niepełnosprawności lub innych poważnych chorób długotrwale leżą w łóżku. Dotyczy to również pacjentów w szpitalach po operacjach chirurgicznych i ortopedycznych.5 Kolejną sytuacją predysponującą do rozwoju zakrzepicy jest długotrwałe przebywanie w pozycji siedzącej, np. w pracy lub w trakcie lotu samolotem. Zakrzepicą szczególnie zagrożone są również kobiety w ciąży, szczególnie w II i III trymestrze ciąży oraz po porodzie. Jest to spowodowane zmianami hormonalnymi, zmianami w układzie krzepnięcia, zwolnieniem przepływu krwi oraz unieruchomieniem po porodzie. Ryzyko dodatkowo zwiększa się u kobiet otyłych i tych powyżej 35 roku życia.6


Bibliografia:

  1. Gutknecht, P., Łuszczyńska-Nitka, G., & Siebert, J. (2007). Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa w praktyce lekarza rodzinnego. In Forum Medycyny Rodzinnej (Vol. 1, No. 2, pp. 115-124)., https://journals.viamedica.pl/forum_medycyny_rodzinnej/article/view/10291
  2. Dahi, F., Gkremoutis, A., Harth, M., Schmitz-Rixen, T., & Keese, M. (2017). Thrombosis of the inferior vena cava after endovascular aortic repair in a patient with May-Thurner syndrome: Case report and literature review. Annals of vascular surgery, 40, 299-e11, https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0890509617301127
  3. Medycyna Praktyczna, „Polityka to medycyna na dużą skalę”,   https://www.mp.pl/zakrzepica/wiadomosci/247523,polityka-to-medycyna-na-duza-skale,1
  4. Frołow M., Przyczyny zakrzepicy,  https://www.mp.pl/pacjent/zakrzepica/wszystkoozakrzepicy/zakrzepicazylna/55423,przyczyny-zakrzepicy
  5. Frołow M., Kto jest zagrożony zakrzepicą?   https://www.mp.pl/pacjent/zakrzepica/wszystkoozakrzepicy/profilaktyka/55428,kto-jest-zagrozony-zakrzepica
  6. Frołow M., Ciąża i zakrzepica,  https://www.mp.pl/pacjent/zakrzepica/wszystkoozakrzepicy/szczegolne/55486,ciaza-i-zakrzepica

Przypisy