Dołącz do czytelników
Brak wyników

Liga artykułów studenckich

21 czerwca 2021

NR 127 (Czerwiec 2021)

Wykorzystanie urządzenia Diers Formetric w profilaktyce i monitorowaniu zaburzeń pracy głębokich stabilizatorów tułowia

36

Zaburzenia posturalne są powszechnym problemem i stanowią przyczynę wielu dolegliwości bólowych kręgosłupa. Wskazane jest zastosowanie szerokiej profilaktyki zaburzeń i prawidłowej diagnostyki w celu zaplanowania właściwego postępowania fizjoterapeutycznego. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie znaczenia posturometru Diers Formetric w profilaktyce i monitorowaniu fizjoterapii pacjentów z zaburzeniami pracy mięśni głębokich tułowia.

Odpowiedni poziom siły mięśniowej jest istotnym czynnikiem warunkującym prawidłową postawę ciała, a także wydolność i sprawność fizyczną człowieka. Długotrwałe przyjmowanie pozycji siedzącej oraz brak regularnej aktywności zaburzają prawidłową pracę mięśni, a tym samym predysponują do powstawania wad postawy oraz dolegliwości bólowych kręgosłupa [1].
Mięśniowe zaburzenia posturalne spowodowane dysfunkcjami mięśniowymi są najczęściej spotykanymi przypadkami w praktyce fizjoterapeutycznej. Jednym z najważniejszych elementów terapii jest zlokalizowanie struktur wywołujących zaburzenie i postawienie trafnej diagnozy. Odpowiednim narzędziem diagnostycznym pozwalającym precyzyjnie zaplanować postępowanie fizjoterapeutyczne pacjentów jest badanie postawy ciała przy użyciu Diers.

POLECAMY

Budowa i funkcja centrum stabilizacji tułowia 

Centrum stabilizacji ciała człowieka można porównać do skrzynki, której przednia ściana jest utworzona przez mięśnie proste i skośne brzucha, tylna ściana przez mięśnie przykręgosłupowe i pośladkowe, od góry zamknięta jest przez przeponę, a od dołu przez mięśnie dna miednicy [7]. Wewnątrz tej skrzynki przebiega 29 par mięśni, które wspólnie stabilizują cały kompleks biodrowo-lędźwiowo-miedniczny [10]. W przypadku braku pełnej wydolności tych mięśni kręgosłup człowieka wykazywałby niestabilność mechaniczną z siłami ściskającymi wynoszącymi zaledwie 90 N, które są znacznie mniejsze niż ciężar górnej części ciała [10].
Zrównoważona praca głębokich stabilizatorów – mięśnia wielodzielnego, mięśni dna miednicy, przepony oraz mięśnia poprzecznego brzucha – zapewnia prawidłową stabilność posturalną [4]. Badacze Hodges i Richardson w swoich doniesieniach wykazali, iż zanim zostanie wykonany ruch kończyn, ciało na chwilę przed zapoczątkowaniem ruchu aktywuje głębokie stabilizatory tułowia. Ich doniesienia dokumentują teorię proksymalno-dystalną mówiącą, iż stabilność i kontrola ruchu rozpoczynają się od centrum, którym są głębokie stabilizatory w kierunku dystalnym do kończyn [8]. 
Jednym z kluczowych stabilizatorów głębokich jest przepona. Jako jeden z głównych mięśni wdechowych pełni ona dwojaką funkcję: posturalną oraz pompy wentylacyjnej. Wynika z tego, że stabilizacja centralna jest ściśle połączona z oddechem oraz regulacją ciśnienia wewnątrz jamy brzusznej. Zarówno przepona, jak i mięśnie głębokie korpusu wzajemnie na siebie oddziałują. Nieprawidłowe napięcie jednego z głównych stabilizatorów tułowia zaburza prawidłowy tor oddechowy [9].
Jedną ze struktur, które odgrywają kluczową rolę w stabilizacji centralnej, jest powięź piersiowo-lędźwiowa, która w swoim przebiegu łączy się przyczepami z poszczególnym mięśniami głębokimi. Posiada ona duże znaczenie podczas przenoszenia obciążeń z tułowia na kończyny dolne. Powięź ta składa się z trzech blaszek. Blaszka przednia otacza przednią powierzchnię mięśnia czworobocznego lędźwi, biegnie od wyrostków poprzecznych i miesza się z więzadłami międzypoprzecznymi. Blaszka środkowa powięzi biegnie grzbietowo od mięśnia czworobocznego lędźwi i zapoczątkowuje rozcięgno mięśnia poprzecznego brzucha. Warstwa tylna łączy się z rozcięgnem mięśnia najszerszego grzbietu i posiada jego włókna biegnące po skosie doogonowo i dogrzbietowo. Nieprawidłowe napięcie mięśni, które się z nią łączą, może spowodować jej wzmożone napięcie. 
Do prawidłowej stabilizacji ciała nie wystarczy jedynie prawidłowa praca mięśni. Potrzebne jest też prawidłowe funkcjonowanie układu kostno-stawowego, powięziowego oraz nerwowego. W końcowym efekcie wszystkie te struktury tworzą integralną całość i pozwalają w doskonały sposób zapewnić stabilizację tułowia w pozycji wyprostowanej [12]. 

Zaburzenia integralności stabilizatorów centralnych

Zaburzenia integracji mięśni korpusu poprzez swoje korelacje mięśniowo-powięziowe mają znaczący wpływ na wszystkie struktury położone powyżej oraz poniżej centrum, a co za tym idzie – na ustawienie całej sylwetki oraz prawidłowe położenie struktur kostno-stawowych oraz właściwe funkcjonowanie narządów wewnętrznych [2].
Godzik i wsp. wykazali, że u osób z chronicznymi dolegliwościami kręgosłupa lędźwiowego dochodzi do dużego obniżenia siły mięśni tułowia w porównaniu z osobami zdrowymi [14]. Dezaktywacja niektórych mięśni stabilizujących powoduje dysbalans ciśnieniowy, co prowadzi do zmniejszenia stabilności mechanicznej, zaburzeń prawidłowego wzorca oddechowego oraz predysponuje do zmniejszonej odporności na dolegliwości odcinka lędźwiowego kręgosłupa [13]. 
Autorzy McGill i Page wykazali, iż długotrwałe funkcjonowanie w kompensacyjnych wzorcach doprowadza do zaburzenia percepcji centralnego układu nerwowego, pogorszenia sprawności fizycznej, chronicznego bólu, a tym samym obniżenia jakości życia [5, 6]. Nieprawidłowe napięcie w centrum stabilizacji predysponuje do szeregu zaburzeń posturalnych, m.in. zespołu skrzyżowania dolnego, górnego, dysfunkcji stawowych, asymetrii miednicy i kręgosłupa, zaburzeń pracy narządów wewnętrznych i wielu innych. Skutkują one pomnażającą się liczbą dolegliwości bólowych pacjentów narażonych na pracę zdalną i długotrwałe przebywanie w statycznych pozycjach, szczególnie w obecnym czasie epidemii COVID-19 [3].
Błędem terapeutycznym byłoby skupienie się wyłącznie na dysfunkcyjnym segmencie ciała bez szerokiego spojrzenia na całą postawę. Dlatego tak ważnym elementem pracy z pacjentem jest globalna diagnostyka w celu profilaktyki oraz planowania i monitorowania terapii w zaburzeniach posturalnych. 

Diagnostyka Diers Formetric 4D

Jednym z niezbędnych narzędzi w globalnej ocenie zaburzeń posturalnych pacjenta oraz profilaktyce ich powstawania jest Diers Formetric 4D. Realizując badania na potrzeby pracy magisterskiej na Uniwersytecie Medycznym w Lublinie, ukierunkowanej na monitorowanie zaburzeń stabilizacji centralnej pacjentów z dolegliwościami bólowymi odcinka lędźwiowego przed 10-dniowym turnusem rehabilitacyjnym i po nim, przeprowadzono analizę posturalną 35 pacjentów z wykorzystaniem Diers Formetric 4D z płytą tensonometryczną.
Badania przeprowadzono w odpowiednio przygotowanym gabinecie w Katedrze Rehabilitacji i Ortopedii SPSK nr 4 w Lublinie, stwarzając pacjentom jednolite warunki badań. 
Urządzenie Diers Formetric 4D wytwarza równoległe wiązki światła na powierzchni tylnej tułowia i na podstawie zniekształcenia tych linii rekonstruuje cyfrowy obraz powierzchni pleców oraz przedstawia model kręgów kręgosłupa we wszystkich płaszczyznach (zdj. 1).
 

1. Rekonstrukcja powierzchni 3D tylnej powierzchni tułowia oraz kręgosłupa [źródło własne]


Urządzenie wykazuje również unikatowe pomiary postawy na podstawie punktów odniesienia na powierzchni skóry. Daje możliwość wielokrotnej oceny postawy ciała całkowicie bezinwazyjnie, tzn. bez wykorzystania szkodliwego promieniowania rentgenowskiego, oraz daje obraz zgodny w prawie 80% z diagnostyką RTG [16]. 
Diers posiada również specjalną płytę tensonometryczną, która daje obraz obciążenia i wysklepienia stóp pacjenta. Możemy z niej otrzymać wartości takie jak: maksymalny średni nacisk, rozkład ciężaru ciała lewa/prawa i przód/tył oraz kąt osi dla każdej ze stóp (zdj. 2). 
 

2. Wartości obciążenia stóp otrzymane z płyty tensonometrycznej  [źródło własne]


Odczytywanie przez urządze...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy