Dołącz do czytelników
Brak wyników

Otwarty dostęp , Liga artykułów studenckich

21 czerwca 2021

NR 127 (Czerwiec 2021)

Wykorzystanie urządzenia Diers Formetric w profilaktyce i monitorowaniu zaburzeń pracy głębokich stabilizatorów tułowia

0 640

Zaburzenia posturalne są powszechnym problemem i stanowią przyczynę wielu dolegliwości bólowych kręgosłupa. Wskazane jest zastosowanie szerokiej profilaktyki zaburzeń i prawidłowej diagnostyki w celu zaplanowania właściwego postępowania fizjoterapeutycznego. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie znaczenia posturometru Diers Formetric w profilaktyce i monitorowaniu fizjoterapii pacjentów z zaburzeniami pracy mięśni głębokich tułowia.

Odpowiedni poziom siły mięśniowej jest istotnym czynnikiem warunkującym prawidłową postawę ciała, a także wydolność i sprawność fizyczną człowieka. Długotrwałe przyjmowanie pozycji siedzącej oraz brak regularnej aktywności zaburzają prawidłową pracę mięśni, a tym samym predysponują do powstawania wad postawy oraz dolegliwości bólowych kręgosłupa [1].
Mięśniowe zaburzenia posturalne spowodowane dysfunkcjami mięśniowymi są najczęściej spotykanymi przypadkami w praktyce fizjoterapeutycznej. Jednym z najważniejszych elementów terapii jest zlokalizowanie struktur wywołujących zaburzenie i postawienie trafnej diagnozy. Odpowiednim narzędziem diagnostycznym pozwalającym precyzyjnie zaplanować postępowanie fizjoterapeutyczne pacjentów jest badanie postawy ciała przy użyciu Diers.

Budowa i funkcja centrum stabilizacji tułowia 

Centrum stabilizacji ciała człowieka można porównać do skrzynki, której przednia ściana jest utworzona przez mięśnie proste i skośne brzucha, tylna ściana przez mięśnie przykręgosłupowe i pośladkowe, od góry zamknięta jest przez przeponę, a od dołu przez mięśnie dna miednicy [7]. Wewnątrz tej skrzynki przebiega 29 par mięśni, które wspólnie stabilizują cały kompleks biodrowo-lędźwiowo-miedniczny [10]. W przypadku braku pełnej wydolności tych mięśni kręgosłup człowieka wykazywałby niestabilność mechaniczną z siłami ściskającymi wynoszącymi zaledwie 90 N, które są znacznie mniejsze niż ciężar górnej części ciała [10].
Zrównoważona praca głębokich stabilizatorów – mięśnia wielodzielnego, mięśni dna miednicy, przepony oraz mięśnia poprzecznego brzucha – zapewnia prawidłową stabilność posturalną [4]. Badacze Hodges i Richardson w swoich doniesieniach wykazali, iż zanim zostanie wykonany ruch kończyn, ciało na chwilę przed zapoczątkowaniem ruchu aktywuje głębokie stabilizatory tułowia. Ich doniesienia dokumentują teorię proksymalno-dystalną mówiącą, iż stabilność i kontrola ruchu rozpoczynają się od centrum, którym są głębokie stabilizatory w kierunku dystalnym do kończyn [8]. 
Jednym z kluczowych stabilizatorów głębokich jest przepona. Jako jeden z głównych mięśni wdechowych pełni ona dwojaką funkcję: posturalną oraz pompy wentylacyjnej. Wynika z tego, że stabilizacja centralna jest ściśle połączona z oddechem oraz regulacją ciśnienia wewnątrz jamy brzusznej. Zarówno przepona, jak i mięśnie głębokie korpusu wzajemnie na siebie oddziałują. Nieprawidłowe napięcie jednego z głównych stabilizatorów tułowia zaburza prawidłowy tor oddechowy [9].
Jedną ze struktur, które odgrywają kluczową rolę w stabilizacji centralnej, jest powięź piersiowo-lędźwiowa, która w swoim przebiegu łączy się przyczepami z poszczególnym mięśniami głębokimi. Posiada ona duże znaczenie podczas przenoszenia obciążeń z tułowia na kończyny dolne. Powięź ta składa się z trzech blaszek. Blaszka przednia otacza przednią powierzchnię mięśnia czworobocznego lędźwi, biegnie od wyrostków poprzecznych i miesza się z więzadłami międzypoprzecznymi. Blaszka środkowa powięzi biegnie grzbietowo od mięśnia czworobocznego lędźwi i zapoczątkowuje rozcięgno mięśnia poprzecznego brzucha. Warstwa tylna łączy się z rozcięgnem mięśnia najszerszego grzbietu i posiada jego włókna biegnące po skosie doogonowo i dogrzbietowo. Nieprawidłowe napięcie mięśni, które się z nią łączą, może spowodować jej wzmożone napięcie. 
Do prawidłowej stabilizacji ciała nie wystarczy jedynie prawidłowa praca mięśni. Potrzebne jest też prawidłowe funkcjonowanie układu kostno-stawowego, powięziowego oraz nerwowego. W końcowym efekcie wszystkie te struktury tworzą integralną całość i pozwalają w doskonały sposób zapewnić stabilizację tułowia w pozycji wyprostowanej [12]. 

Zaburzenia integralności stabilizatorów centralnych

Zaburzenia integracji mięśni korpusu poprzez swoje korelacje mięśniowo-powięziowe mają znaczący wpływ na wszystkie struktury położone powyżej oraz poniżej centrum, a co za tym idzie – na ustawienie całej sylwetki oraz prawidłowe położenie struktur kostno-stawowych oraz właściwe funkcjonowanie narządów wewnętrznych [2].
Godzik i wsp. wykazali, że u osób z chronicznymi dolegliwościami kręgosłupa lędźwiowego dochodzi do dużego obniżenia siły mięśni tułowia w porównaniu z osobami zdrowymi [14]. Dezaktywacja niektórych mięśni stabilizujących powoduje dysbalans ciśnieniowy, co prowadzi do zmniejszenia stabilności mechanicznej, zaburzeń prawidłowego wzorca oddechowego oraz predysponuje do zmniejszonej odporności na dolegliwości odcinka lędźwiowego kręgosłupa [13]. 
Autorzy McGill i Page wykazali, iż długotrwałe funkcjonowanie w kompensacyjnych wzorcach doprowadza do zaburzenia percepcji centralnego układu nerwowego, pogorszenia sprawności fizycznej, chronicznego bólu, a tym samym obniżenia jakości życia [5, 6]. Nieprawidłowe napięcie w centrum stabilizacji predysponuje do szeregu zaburzeń posturalnych, m.in. zespołu skrzyżowania dolnego, górnego, dysfunkcji stawowych, asymetrii miednicy i kręgosłupa, zaburzeń pracy narządów wewnętrznych i wielu innych. Skutkują one pomnażającą się liczbą dolegliwości bólowych pacjentów narażonych na pracę zdalną i długotrwałe przebywanie w statycznych pozycjach, szczególnie w obecnym czasie epidemii COVID-19 [3].
Błędem terapeutycznym byłoby skupienie się wyłącznie na dysfunkcyjnym segmencie ciała bez szerokiego spojrzenia na całą postawę. Dlatego tak ważnym elementem pracy z pacjentem jest globalna diagnostyka w celu profilaktyki oraz planowania i monitorowania terapii w zaburzeniach posturalnych. 

Diagnostyka Diers Formetric 4D

Jednym z niezbędnych narzędzi w globalnej ocenie zaburzeń posturalnych pacjenta oraz profilaktyce ich powstawania jest Diers Formetric 4D. Realizując badania na potrzeby pracy magisterskiej na Uniwersytecie Medycznym w Lublinie, ukierunkowanej na monitorowanie zaburzeń stabilizacji centralnej pacjentów z dolegliwościami bólowymi odcinka lędźwiowego przed 10-dniowym turnusem rehabilitacyjnym i po nim, przeprowadzono analizę posturalną 35 pacjentów z wykorzystaniem Diers Formetric 4D z płytą tensonometryczną.
Badania przeprowadzono w odpowiednio przygotowanym gabinecie w Katedrze Rehabilitacji i Ortopedii SPSK nr 4 w Lublinie, stwarzając pacjentom jednolite warunki badań. 
Urządzenie Diers Formetric 4D wytwarza równoległe wiązki światła na powierzchni tylnej tułowia i na podstawie zniekształcenia tych linii rekonstruuje cyfrowy...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

Przypisy