Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu

11 lutego 2019

NR 102 (Luty 2019)

Efektywność rehabilitacji u pacjentów po 50. roku życia z dyskopatią odcinka szyjnego

386

Celem przeprowadzonych badań było określenie skuteczności zabiegów fizjoterapeutycznych, kinezyterapeutycznych, hydroterapii i gimnastyki oraz czynników ryzyka sprzyjających powstawaniu zmian zwyrodnieniowych w krążku międzykręgowym. Miały one wykazać, czy i jakie zabiegi przynoszą ulgę w dolegliwościach szyjnego odcinka kręgosłupa.

 

Schorzenia kręgosłupa są jedną z najczęstszych przyczyn absencji chorobowej, utraty zdolności współczesnego człowieka do wykonywania pracy zawodowej, aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym. Ból kręgosłupa nierzadko nie jest dominującym objawem chorobowym, z którym pacjenci zgłaszają się do lekarzy różnych specjalności: internistów, reumatologów, ortopedów, neurologów, specjalistów rehabilitacji. Schorzeniom kręgosłupa szyjnego towarzyszą często bóle barków, ramion, rąk, zaburzenia czucia, parestezje o różnym charakterze i umiejscowieniu, a nawet bóle, zawroty głowy, szumy w uszach, zaburzenia równowagi. Obserwuje się także okresowe zaburzenia słyszenia, widzenia i inne. Nierzadko dolegliwości te nie są kojarzone ze zmianami chorobowymi kręgosłupa i skłaniają chorych do szukania pomocy u laryngologów lub okulistów. Dyskopatia jest chorobą powszechną. Można powiedzieć, że dotyczy lub będzie dotyczyć niemal każdego człowieka. Jest jedną z najczęstszych przyczyn dolegliwości bólowych kręgosłupa. Dotyczy wszystkich części kręgosłupa posiadających dyski (najczęściej lędźwiowej i szyjnej, rzadko piersiowej). Dyskopatia jest chorobą dysku – formą jego zwyrodnienia lub uszkodzenia. Rozpoznaje się ją na podstawie zdjęcia RTG, tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego oraz rozmowy z pacjentem. Leczy się ją poprzez odciążenie kręgosłupa, masaż, leki rozluźniające mięśnie i przeciwzapalne. 

Kręgosłup szyjny połączony jest z czaszką mieszczącą w sobie wiele ważnych, wrażliwych narządów: mózgowie, ucho wewnętrzne, oko, które muszą być chronione przed uszkodzeniem czy nadmiernymi wstrząsami. Rolę amortyzatora czaszki pełni właśnie kręgosłup, a zwłaszcza jego część szyjna. Z jednej strony zadanie to jest realizowane przez naprzemienne wygięcia kręgosłupa (lordoza szyjna, kifoza piersiowa), z drugiej – przez segmentową budowę z elastycznymi krążkami międzykręgowymi oddzielającymi poszczególne segmenty – trzony kręgów. Krążki są połączone stawami, więzadłami i krążkami międzykręgowymi. Stawy międzykręgowe są utworzone przez wyrostki stawowe dolnego kręgu i wyrostki stawowe górne kręgu leżącego poniżej. Staw otacza torebka stawowa. Ruchy między sąsiednimi kręgami są ograniczone, jednakże przy wielosegmentowym sumowaniu się tych ruchów istnieje możliwość dość znacznych zmian położenia kręgosłupa. Dotyczy to zwłaszcza jego części szyjnej i lędźwiowej.

Materiał i metodyka

Badania wykorzystane w niniejszym artykule zostały przeprowadzone w kwietniu 2017 r. w Gabinecie Rehabilitacji i Odnowy Biologicznej „RodGum” w Ostrowcu Świętokrzyskim. Badana grupa została wyłoniona na podstawie rozpoznania lekarskiego.

W jej skład weszło 30 osób: 22 kobiety i 8 mężczyzn z dyskopatią odcinka szyjnego. Wszystkie badane osoby były pacjentami tegoż gabinetu. 

Badania zostały przeprowadzone dwukrotnie. Pierwszego dnia zabiegów fizjoterapeutycznych została wykorzystana ankieta, tzw. karta badań, w której pacjent udzielał odpowiedzi na uprzednio przygotowane 34 pytania dotyczące stanu zdrowia, aktywności społeczno-zawodowej, dotychczasowego korzystania z zabiegów i ich efektywności. Za drugim razem pacjent udzielał telefonicznie odpowiedzi na pytania o efektywność przeprowadzonych zabiegów. Przed przystąpieniem do wypełnienia karty badań przeprowadzano wywiad z każdym badanym oraz objaśniano pytania umieszczone w ankiecie. Wywiad obejmował nie tylko przebieg i czas trwania zespołu bólowego, ale również choroby współistniejące, które czasami mogą być przeciwwskazaniem do wykonania danego zabiegu, urazy przebyte oraz objawy współistniejące.

Metodyka przeprowadzenia badań

Na początku dokonano wyboru osób kwalifikujących się do grupy badawczej, u których w rozpoznaniu lekarskim zdiagnozowano daną dolegliwość. Następnie osoby te pierwszego dnia zabiegów w ciszy i spokoju udzielały subiektywnej odpowiedzi na uprzednio przygotowane pytania. Na zakończenie serii zabiegowej (10 dni zabiegowych) każda z osób zostawiła numer telefonu kontaktowego. Po upływie trzech tygodni od zakończenia leczenia pacjenci telefonicznie udzielali odpowiedzi na temat efektów przeprowadzonych zabiegów.

Z przeprowadzonych badań wynika, że wśród ankietowanych osób uskarżających się na dolegliwości odcinka szyjnego 73% stanowiły kobiety, a tylko 27% mężczyźni. Można więc sądzić, że płeć żeńska częściej korzysta z rehabilitacji i jednocześnie jest bardziej narażona na dolegliwości szyjnego odcinka kręgosłupa. 
Badania dowodzą, iż z 30 badanych osób 14 ma nadwagę, osiem cierpi na otyłość, jedna na dużą otyłość, a tylko u siedmiu osób waga jest w normie. Można więc zaobserwować, że problemy z nadwagą mogą być czynnikiem ryzyka wystąpienia dyskopatii odcinka szyjnego. 

Podano, że 43% ankietowanych wykonywało pracę fizyczną, a 57% – pracę umysłową, która sprzyja problemom z szyjnym odcinkiem kręgosłupa poprzez długotrwałe siedzenie w jednej pozycji przy biurku z głową w dół. Obecna aktywność zawodowa osób po 50. roku życia nie ma wpływu na bóle i problemy z odcinkiem szyjnym. Spośród ankietowanych osób zarówno osoby pracujące, jak i osoby niepracujące uskarżają się na dolegliwości tego odcinka kręgosłupa. Nasuwa się spostrzeżenie, że dolegliwości te nasilają się wraz ze starzeniem się organizmu. 

Jeśli chodzi o miejsce zamieszkania ankietowanych, tylko 7% (dwie osoby) pochodziło z terenów wiejskich, co świadczy nie tyle o braku dolegliwości u tych osób, ile o braku dostępności do pomocy z zakresu tego rodzaju świadczeń.

Głównymi chorobami współistniejącymi w badanej grupie są nadciśnienie tętnicze oraz choroba niedokrwienna serca. Rzadziej występują niedoczynność tarczycy, astma oskrzelowa oraz osteoporoza. Można więc sądzić, że nadciśnienie tętnicze oraz choroba niedokrwienna serca są bardzo częstymi chorobami przy dyskopatii odcinka szyjnego.

Bóle w odcinku szyjnym kręgosłupa mogą utrudnić życie codzienne. Przeprowadzone badania potwierdzają tę tezę. Aż 53% ankietowanych przyznaje, że ma problemy z wykonywaniem czynności takich jak mycie, ubieranie, odżywianie, 30% stwierdza, że ma je bardzo rzadko, a tylko 17% nie ma problemów z samoobsługą. Podczas oceny czynnika wywołującego ból aż 80% wskazuje na przyczynę niejasną, a 20% na uraz. Charakter bólu w dolegliwościach górnego odcinka kręgosłupa może być zarówno stały, jak i napadowy. Najwięcej ankietowanych – 28% – wskazuje na ból promieniujący, 24% skarży się na mrowienie. Głównym czynnikiem prowokującym ból u 13 osób jest zgięcie kręgosłupa, 
u 10 – siedzenie. Wynika z tego, że przeważającym bólem jest ból promieniujący, a czynnikiem nasilającym ból – zgięcie kręgosłupa. Można więc wnioskować, że siedząca postawa z głową spuszczoną w dół wyzwala/nasila dolegliwości bólowe.

Natomiast czynnikiem, który przynosi ulgę, jest chodzenie oraz leżenie na plecach. 

Niestety, dyskopatia szyjna ma duży wpływ na możliwość spokojnego odpoczynku. Aż 73% ankietowanych potwierdza, że dolegliwości bólowe szyjnego odcinka kręgosłupa znacznie zaburzają sen, a na zdrowym boku sypia 53% badanych. Z badanej grupy ze sprzętu ortopedycznego korzysta 11 osób (osiem z poduszki ortop...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy