Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu

27 listopada 2019

NR 110 (Listopad 2019)

Graston technique – nowość? Może jednak nie...

0 12

Graston to metoda znana, nauczana i z powodzeniem stosowana u pacjentów od ponad 20 lat na całym świecie. Została stworzona w Stanach Zjednoczonych. Graston Technique (GT) jest formą leczenia wykorzystywaną przez lekarzy, terapeutów manualnych, chiropraktyków, fizjoterapeutów, kręgarzy i trenerów sportowych, a także częścią programów nauczania na renomowanych uczelniach. W Polsce pierwsze szkolenia z metody IASTM odbyły się w 2017 r. Od tego momentu na rynku pojawiło się wiele firm oferujących szkolenia z „własnych metod IASTM”. Prekursorem wszystkich metod narzędziowych jest jednak Graston Technique wykorzystująca opatentowane i dopracowane narzędzia.

Manualna praca z ciałem jest niezwykle skuteczną formą terapii, bazującą na różnorodnych metodach i technikach takich jak: terapia punktów spustowych, masaż tkanek głębokich, rozluźnianie mięśniowo-powięziowe, integracja strukturalna czy masaż klasyczny. Poza dużą skutecznością metody te charakteryzują się jednak również dość dużym obciążeniem dla terapeuty. Dlatego poza rozwojem technik manualnych na rynku pojawia się coraz więcej różnorodnych narzędzi do terapii tkanek miękkich. Terapia narzędziowa została stworzona nie tylko po to, by odciążyć ręce terapeuty, lecz przede wszystkim z myślą, by jeszcze skuteczniej wspomagać pracę manualną. Mimo że żaden przyrząd nie jest w stanie zastąpić wszystkich właściwości ludzkiego dotyku, to techniki z wykorzystaniem narzędzi są coraz częściej stosowane ze względu na liczne pozytywne rezultaty, które przynosi ich aplikacja [1]. 

Co to jest terapia narzędziowa – IASTM?

Terapia narzędziowa nie jest niczym nowym. Jej podwaliny sięgają już starożytności. W antycznej Grecji i Egipcie do terapii tkanek miękkich wykorzystywano różnego rodzaju narzędzia, w tym m.in. haczyki. W tradycyjnej medycynie wschodniej (TEAM, Traditional East Asian Medicine) od wieków metoda Gua Sha wykorzystuje specjalnie przystosowane płytki z jadeitu lub masy jadeitowej, płytki z bawolich lub baranich rogów. Wykorzystuje się je do intensywnego pocierania skóry aż do uzyskania krwistych wybroczyn podskórnych. Powstające wybroczyny świadczą o skuteczności stosowanych technik, których celem jest pozbycie się bólu mięśniowo-powięziowego. Terapia narzędziowa na przestrzeni wieków ewoluowała i zyskała popularność na całym świecie. 
IASTM, czyli Instrument Assisted Soft Tissue Mobilization (co w wolnym tłumaczeniu można rozumieć jako mobilizację tkanek miękkich przy użyciu narzędzi), jest uznawana za koncepcję terapii manualnej, w której zarówno diagnostykę, jak i terapię restrykcji w obrębie tkanek miękkich przeprowadza się z wykorzystaniem ergonomicznych, przeznaczonych do tego celu przyrządów. Terapia IASTM jest prowadzona przy użyciu krawędzi narzędzia, zapewniając wyjątkowy rodzaj bodźca oddziałujący na mobilizowane tkanki miękkie. Do IASTM nie można zatem zaliczyć rollerów, piłeczek do lacrosse oraz innych tego typu „mobilizatorów” z uwagi chociażby na brak możliwości diagnostycznych [2]. 
Ze względu na genezę metoda IASTM cieszy się największą popularnością w Stanach Zjednoczonych. W ostatnich latach zainteresowanie terapią narzędziową wyraźnie wzrosło w Europie Zachodniej oraz Azji. W Polsce pierwsze szkolenia z tej metody pojawiły się na początku 2017 r. Od tego momentu na rynku zaistniało wiele firm oferujących szkolenia z „własnych metod IASTM”. Szkolenia różnią się od siebie m.in. teorią pracy na tkankach miękkich, metodyką nauczania, ceną, liczbą godzin dydaktycznych oraz rodzajem i liczbą wykorzystywanych narzędzi. Prekursorem wszystkich metod IASTM jest jednak Graston Technique (GT) [3].

Graston Technique (GT) – nowość? 

Technika Graston, nazywana również mobilizacją tkanek miękkich za pomocą Graston Technique (GT) lub po prostu mobilizacją tkanek miękkich za pomocą instrumentu (IASTM), jest metodą znaną, nauczaną i z powodzeniem stosowaną u pacjentów od ponad 20 lat na całym świecie. Została stworzona w Stanach Zjednoczonych. Graston Technique jest formą leczenia wykorzystywaną przez ponad 31 000 lekarzy, terapeutów manualnych, chiropraktyków, fizjoterapeutów, kręgarzy i trenerów sportowych, a także częścią programów nauczania na 48 renomowanych uczelniach. GT jest wykorzystywana w blisko 3600 placówkach ambulatoryjnych i w 81 ośrodkach, w których trenuje ponad 500 profesjonalnych i amatorskich organizacji sportowych [3]. 
 

1. Narzędzie Graston Technique (GT4)


Jakie były początki techniki Graston?

Początkowo technika Graston była znana pod nazwą Grastech. Z biegiem czasu zastąpiono ją nazwiskiem jednego z założycieli – Davida Grastona. 
Historia metody jest związana z kontuzją kolana, którą odniósł David Graston w czasie jazdy na nartach wodnych w 1987 r. Uraz, który obejmował uszkodzenie trzech kluczowych więzadeł stawu kolanowego, zakończył się zabiegiem chirurgicznym. Ze względu na zbyt małe postępy w zakresie leczenia ortopedycznego i prowadzonej tradycyjnej rehabilitacji Graston na bazie własnych doświadczeń z zastosowaniem masażu poprzecznego i wiedzy dotyczącej obróbki metalu opracował i zaprojektował zestaw sześciu narzędzi ze stali nierdzewnej do pracy na tkankach miękkich. 
Graston kontynuował swoje badania nad skutecznością stosowania terapii narzędziowej w szpitalu Ball Memorial i na Uniwersytecie Ball State w Muncie w stanie Indiana (USA). Technika Graston została wówczas opracowana jako skuteczny program terapii dla szerokiego spektrum schorzeń i urazów układu mięśniowo-szkieletowego. 
Po pewnym czasie doszło do podziału i powstały odłamy techniki Graston w postaci ASTYM, która wykorzystywała narzędzia ze sztucznego tworzywa, oraz SASTM wykorzystująca narzędzia z polimeru ceramicznego. W pewnym momencie marki Graston, ASTYM i SASTM były głównymi konkurentami o laur pierwszeństwa w świecie IASTM. Finalnie to narzędzia ze stali nierdzewnej zyskały największą popularność [4]. 

Jak wyglądają narzędzia Graston Technique?

Graston Technique wykorzystuje specjalnie zaprojektowane narzędzia ze stali nierdzewnej do wykrywania i leczenia wszystkich form patologii tkanek miękkich. Terapia z zastosowaniem GT jest przeprowadzana przy użyciu sześciu stalowych narzędzi (GT1, GT2, GT3, GT4, GT5, GT6) o różnych kształtach i rozmiarach w zależności od obszarów, które mają być poddane terapii, lub rodzaju zastosowanej techniki (zdj. 1). 
GT łączy w sobie co najmniej osiem różnych technik, a narzędzia wykorzystywane podczas zabiegu posiadają wiele różnych kątów pozwalających stosować nacisk w zależności od profilu ciała oraz rodzaju występujących zmian. Narzędzia Graston Technique mają wypukły lub wklęsły kształt. Wklęsły kształt pozwala na to, aby ciśnienie zastosowane przez terapeutę zostało rozproszone na dużej powierzchni, co sprzyja komfortowi podczas leczenia. Wypukły kształt skupia nacisk na mniejszej powierzchni, co może powodować większy dyskomfort pacjenta, ale pozwala skupić się na określonym obszarze tkanki [5].
Narzędzia ze stali nierdzewnej pozwalają na przenoszenie wibracji, w przeciwieństwie do narzędzi plastikowych lub aluminiowych, które je pochłaniają. Dzięki temu narzędzia Graston Technique, podobnie jak kamerton, rezonują w rękach terapeuty, pozwalając izolować zrosty i ograniczenia. Istotne jest również to, że metalowa powierzchnia GT w przeciwieństwie do palców nie kompresuje się, dzięki czemu można uzyskać dostęp do struktur głębiej położonych. Praca narzędziami Graston zapewnia diagnostyczne informacje dotykowe zarówno dla terapeuty, jak i pacjenta [6]. 

Jak używać narzędzi Graston Technique?

W pierwszej kolejności narzędzi GT można używać do przeprowadzenia diagnostyki leczonego obszaru, poszukiwania restrykcji, zrostów czy blizn. Doświadczony terapeuta używa narzędzi do znalezienia problemów w tkance oraz zidentyfikowania ich ograniczeń. Następnie tymi samymi narzędziami może przeprowadzić leczenie chorej tkanki. Bardzo często, łącząc terapię GT z inną formą terapii, można przywrócić kompletny zakres ruchu i funkcje [3]. 

Kto może używać narzędzi GT do terapii?

Terapia Graston jest metodą interdyscyplinarną i jest stosowana przez wielu specjalistów, m.in. przez:

  • fizjoterapeutów,
  • lekarzy ogólnych,
  • weterynarzy,
  • dentystów,
  • opiekunów medycznych,
  • pediatrów,
  • akupunkturzystów,
  • kanadyjskich masażystów,
  • masażystów,
  • certyfikowanych ręcznych terapeutów.

Tylko terapeuci, którzy uczestniczyli w szkoleniu i ukończyli
minimum szkolenie podstawowe Graston Technique, są uprawnieni do uzyskania narzędzi i stosowania technik GT w leczeniu pacjentów [7].

Jak działa Graston Technique?

Metodyka pracy narzędziami Graston, a także całego świata IASTM, początkowo opierała się na leczeniu tkanek miękkich według założeń brytyjskiego ortopedy dr. J. Cyriaxa. Początkowe teorie działania metody Graston skupiały się wokół kontrolowanych mikrouszkodzeń, które miały zapoczątkować i przyspieszyć proces leczniczy na poziomie mięśni i ścięgien. Z czasem jednak dzięki badaniom naukowym teorie ewoluowały i zasadność stosowania terapii narzędziowej przypisuje się głównie zniesieniu restrykcji powięziowych, zwiększonej produkcji fibroblastów oraz mobilizowaniu blizn na tkankach miękkich powstałych w wyniku urazu [3, 5]. 
W procesie gojenia zaraz po urazie dochodzi do zapalenia i proliferacji nowych komórek. Wówczas może wystąpić zwłóknienie i tworzenie się tkanki bliznowatej w uszkodzonej strukturze. Zmiany te zmniejszają elastyczność tkanek i powodują adhezję, co może prowadzić do bólu i zmniejszenia funkcji tkanki miękkiej. W szczególności tkanka bliznowata ogranicza perfuzję do uszkodzonej tkanki, ograniczając podaż tlenu i składników odżywczych, zakłócając syntezę kolagenu oraz regenerację, co może powodować niekompletne odzyskanie funkcji. Te zmiany zwiększają również ryzyko ponownego urazu [7].
 

2-3. Wykorzystanie narzędzia Graston (G 2–3 T4) w terapii w obrębie przedramienia. Efekt w postaci przekrwienia, a nie krwiaka, po zastosowanej terapii


Najważniejszym celem terapii narzędziowej jest usunięcie tkanki bliznowatej i powrót do normalnej funkcji regenerujących się tkanek miękkich. Po zastosowaniu odpowiedniego docisku tkanek miękkich w terapii zazwyczaj pojawia się przekrwienie wraz z miejscowym stanem zapalnym (zdj. 2, 3). 
Takie zapalenie powoduje wznowienie procesu gojenia poprzez usunięcie tkanki bliznowatej i uwolnienie zrostów, a także zwiększenie dostaw krwi i składników odżywczych do uszkodzonego obszaru i migrację fibroblastów. Ostatecznie nowy kolagen jest syntetyzowany i wyrównywany, co umożliwia obrót i regenerację uszkodzonej tkanki [8].
Graston Technique jest jedną z nielicznych metod, o ile nie jedyną, o tak szerokim zastosowaniu pracy z układem mięśniowo-powięziowym. Wykorzystując narzędzia oraz wiedzę, można, podążając za łańcuchem mięśniowo-powięziowym, uwolnić tkankę od zrostów, blizn czy zaburzeń ruchu (zdj. 4). 
Istnieją naukowe dowody świadczące o tym, że poprzez zastosowanie narzędzi w połączeniu z ruchem i stymulacją proprioceptywną można przywrócić pacjentowi bezbolesny oraz pełny zakres ruchu. Polega to na uwolnieniu ślizgu międzypowięziowego na wielu segmentach oraz odpowiedzi neurofizjologicznej układu nerwowego.
 

4. Zastosowanie GT5 w przypadku zrostów w okolicy
przedramienia


Skuteczność Graston Technique potwierdzona naukowo

Istnieje szereg badań potwierdzających korzyści z leczenia GT. Pierwsze doniesienia naukowe dotyczą badań Davidsona i wsp. (1997) na materiale zwierzęcym. Ich celem było określenie wpływu terapii ASTM na morfologiczne i funkcjonalne właściwości uszkodzonych ścięgien Achillesa wywołane przez enzymy [9]. Autorzy badań wykazali, że po zastosowaniu terapii narzędziowe...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy