Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu

19 lipca 2018

NR 68 (Styczeń 2016)

Kinesiology taping jako propozycja postępowania fizjoterapeutycznego w sporcie

0 75

Szeroko stosowana dziś metoda kinesiotapingu zrodziła się z potrzeby fizjoterapii, której głównym założeniem będzie oddziaływanie na dolegliwości pacjenta nie tylko w czasie wizyty u terapeuty, ale również przez pewien okres po jej zakończeniu.

W latach 70. XX w. japoński chiropraktyk dr Kenzo Kase, prezes Narodowej Szkoły Chiropraktyków w Japonii, a także absolwent Uniwersytetu w Meiji oraz Narodowej Szkoły Chiropraktyków w Chicago, stworzył koncepcję kinesiotapingu. Przez wiele lat usiłował zrozumieć, dlaczego dopiero wielokrotnie powtarzana u tych samych pacjentów terapia znosi dolegliwości bólowe. Doszedł do wniosku, że wzmożone napięcie mięśniowe zaburza biomechanikę stawów, a terapia masażami rozluźnia mięśnie, zmniejszając ich patologiczne oddziaływanie, jednak nie daje długotrwałych efektów. Pragnął stworzyć koncepcję fizjoterapii, której głównym założeniem będzie oddziaływanie na dolegliwości pacjenta nie tylko w czasie wizyty u terapeuty, ale również przez pewien okres po jej zakończeniu. Zaczął stosować u pacjentów na nadmiernie napięte mięśnie plaster z elastycznej bawełny, aby wspomóc i przedłużyć efekt leczniczy. Metoda została rozpowszechniona w krajach azjatyckich w latach 1970–1980. W połowie lat 90. XX w. dotarła do Stanów Zjednoczonych, natomiast w Europie pojawiła się po raz pierwszy w 1998 r., rozwijając się głównie w Niemczech, Portugalii oraz we Włoszech. Szeroko rozumiana ogólnoświatowa popularyzacja metody miała miejsce dopiero w 2008 r. podczas igrzysk olimpijskich w Pekinie, w trakcie których stosowano tę metodę fizjoterapeutyczną u licznych sportowców [1–4]. 

Kinesiotaping to metoda fizjoterapeutyczna, która ma na celu przywrócenie funkcji organizmu do stanu homeostazy, wykorzystując zasady komunikacji układu 
sensoryczno-motorycznego. W trakcie aplikacji specjalnie do tej metody stworzonego elastycznego plastra Kinesio Tex (bądź K-Active Tape) dochodzi do oddziaływań na receptory powierzchniowe skóry oraz ciałka Ruffiniego, które odpowiadają za stopień napięcia i rozciągnięcia skóry. Umiejscowione są one w głębokich warstwach skóry, przez co adaptują się do zmian powoli. Są powiązane z neuronami ruchowymi A-α, a przez to także z sarkomerami, co pociąga za sobą szereg pożądanych w terapii skutków [5]. 

Rys. 1. Stan tkanek miękkich bez aplikacji KT (A) oraz z zastosowaniem aplikacji KT (B) [na postawie 4].

 

Koncepcja kinesiotapingu oparta jest na meridianach. Są to drogi przepływu energii Qi, które łączą poszczególne punkty akupunkturowe, co tłumaczy ich wpływ na poszczególne ludzkie organy. W związku z tym zastosowanie plastra często ma wpływ na układ ruchu nie tylko lokalnie, ale także globalnie. Meridiany stanowią jeden z głównych filarów medycyny dalekowschodniej od 3000 lat [3, 4, 6, 7]. W Europie jednak idea meridianów jest często nie do końca zrozumiana. W związku z tym w 2007 r. europejscy instruktorzy kinesiotapingu zmodyfikowali nazwę i treści nauczania. Obszarem do wykorzystania wiedzy o kinesiotapingu stał się dla nich układ mięśniowo-powięziowy oraz teoria łańcuchów mięśniowych. W ten sposób koncepcja ta została określona jako Kinesiology Taping (KT, pol. plastrowanie dynamiczne). 

Plaster stosowany w kinesiotapingu

Plaster wykorzystywany w tej metodzie cechuje się właściwościami zbliżonymi do właściwości ludzkiej skóry – jego grubość wynosi od 0,5–4 mm, a ciężar 15 g/cm2. Rozciąga się w zakresie ok. 130–140%. Wykonany jest z bawełny pokrytej akrylem medycznym. Te cechy sprawiają, że jest przepuszczalny dla wody oraz powietrza. Jednocześnie dzięki użyciu akrylu jako substancji przylepiającej plaster, który jest aktywowany przy zadziałaniu ciepła po zetknięciu ze skórą, jest on wodoodporny. Powszechnie uważany jest za hipoalergiczny, choć odnotowano wystąpienie reakcji alergicznych w jednostkowych przypadkach. Na skórze utrzymuje się od kilku dni do nawet kilku tygodni, choć średni zalecany okres stosowania aplikacji to 3–5 dni [8, 9].

Aplikacja KT

Zaaplikowany plaster powoduje uniesienie i pofałdowanie naskórka wraz z warstwą brodawkową skóry właściwej, a więc odciąga skórę od leżącej pod nią powięzi i odciąża tkanki leżące pod nią. To z kolei prowadzi do zwiększenia przepływu krwi w obrębie sieci naczyniowej podbrodawkowej i w naczyniach głębokich skóry oraz zwielokrotnienie transportu chłonki, począwszy od włośniczek chłonnych brodawek, poprzez sieć chłonną podbrodawkową, do naczyń krwionośnych. Dzięki temu powstają korzystne warunki do regeneracji w obrębie miejsc zmienionych procesem chorobowym. W efekcie dochodzi do normalizacji napięcia mięśniowego, powięziowego, uaktywnienia przepływu krwi i limfy, zmniejszenia dolegliwości bólowych oraz poprawy motoryki. Dzięki temu normalizuje się napięcie mięśniowe, aktywuje się system limfatyczny oraz krwionośny, a także pobudzony zostaje endogenny system znieczulenia. Pozwala to na zwiększenie zakresu ruchomości, aktywację uszkodzonych mięśni, zmniejszenie odczuć bólowych, likwidację zastojów i obrzęków limfatycznych oraz korekcję ustawienia stawów, ułożenia powięzi i skóry (rys. 1). Tkanki stają się lepiej odżywione, a pośrednio wspierane są funkcje układu ruchu czy też narządów wewnętrznych. Działanie mechaniczne KT może obniżyć nacisk tkanek miękkich, co może przynieść pacjentom niemal natychmiastową ulgę w zespołach bólowych, a także stymuluje procesy regeneracji. Dodatkowo może skorygować ustawienie poszczególnych elementów w łańcuchu biomechanicznym. Działanie jest uzależnione od rodzaju aplikacji i sposobu naklejenia plastra [4, 8, 10, 11].

Techniki aplikacji KT

Wszelkie zaburzenia w obrębie narządu ruchu owocują zaburzeniami przesuwalności powięzi oraz zaburzeniami w funkcjonalności tkanek miękkich. Zaburzenia ruchomości powięzi, niezależnie od ich etiologii, są czynnikiem utrudniającym samoleczenie organizmu. Dokonując odpowiedniej oceny tych dysfunkcji, dobiera się sposób aplikacji plastra, dzięki czemu metoda KT jest dostosowana do pacjenta, nie bazując na jakichkolwiek schematach.

Stowarzyszenie K-Active Europe proponuje przeprowadzenie ośmiu testów przesiewowych oceniających skórę oraz powięzi, po cztery w górnej oraz dolnej części ciała. W ten sposób terapeuta zyskuje wiedzę na temat indywidualnych właściwości mechanicznych układu mięśniowo-powięziowego. Każda aplikacja musi być więc uwarunkowana osobniczo wskazaniami klinicznymi i odpowiednio zaplanowana. Należy wybrać miejsce i kierunek, ustalić strategię wykonania, wybrać techniki cięcia oraz nakładania, a także dobrać odpowiedni procent rozciągnięcia plastra. Plaster przed nałożeniem zawsze musi mieć zaokrąglone końce, aby uniknąć przedwczesnego samousunięcia. Przed zastosowaniem aplikacji należy sprawdzić, czy skóra w obrębie potencjalnej aplikacji nie ma żadnych uszkodzeń ani zmian (np. wysypka, zaczerwienienie, łuszczyca, zmiany ropne, znamiona itd.). Skóra przed nałożeniem plastra musi być dokładnie oczyszczona oraz pozbawiona nadmiaru owłosienia. Naklejając, należy pamiętać, aby baza (element początkowy aplikacji) oraz końce były zawsze naklejone bez napięcia. Plaster zdejmuje się od części aplikacji położonych dystalnie, odklejając skórę od plastra. Można dodatkowo zastosować oliwkę, co ułatwi odklejanie plastra od skóry [12].

Tab. 1. Najczęściej stosowane wzory aplikacji KT
Nazwa Zastosowanie Techniki
Y
  • zaburzenia w obrębie mięśni oraz więzadeł
więzadłowa
mięśniowa
I
  • po zabiegach chirurgicznych
  • miejscowe dolegliwości bólowe
mięśniowa
więzadłowa
funkcjonalna
X
  • mięśnie wielobrzuścowe
  • gdy przyczepy proksymalne i dystalne zmieniają swoje położenie 
  • w zależności od wykonywanego ruchu
mięśniowa
więzadłowa
Wachlarz
  • obrzęki
  • krwiaki
  • zespoły bólowe
limfatyczna
więzadłowa
Sieć
  • obrzęki
  • stłuczenia
  • krwiaki
limfatyczna

Najczęściej stosowaną i jednocześnie najbliższą fizjologii techniką aplikacji jest aplikacja mięśniowa. Plaster układa się wzdłuż przebiegu mięśnia. W celu relaksacji mięśnia aplikację nakłada się od części dystalnej mięśnia, do części proksymalnej (napięcia spastyczne). Natomiast w celu stymulacji mięśnia stosuje się aplikację, rozpoczynając od części proksymalnej do części dystalnej (np. w niedowładach). W tej technice napięcie plastra wynosi 0%. Nakłada się go na mięsień ustawiony w maksymalnym rozciągnięciu [8].

W aplikacji techniką limfatyczną najważniejszą kwestią jest połączenie obrzęku z najbliższym węzłem chłonnym. Plaster nacina się „wachlarzowato” – zachowując nienaruszone 2,5 cm bazy, przy czym ucina się 4–5 pasków. Nakleja się go na swobodnie ułożoną część ciała, stosując maksymalnie 15-procentowe napięcie. Kierunek aplikacji, począwszy od bazy, przebiega zawsze od części proksymalnej do dystalnej. Dzięki takiemu zastosowaniu plastra dochodzi do usprawnienia krążenia krwi oraz chłonki, co prowadzi do zmniejszenia zastojów chłonnych [8].

Technika więzadłowa to metoda klejenia mająca za zadanie odciążyć więzadła. W tym przypadku wykorzystywane jest plastrowanie na elementach kostnych, co wspomaga pracę więzadeł w przeciążeniach i urazach. Napięcie plastra w tej technice wynosi 25‑100%. Stop...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy