Dołącz do czytelników
Brak wyników

Nowoczesne metody fizjoterapii

26 lipca 2018

NR 75 (Wrzesień 2016)

Kinesiology taping w dysfunkcji spojenia łonowego u kobiet w ciąży

0 383

W czasie ciąży w organizmie kobiety występują różnorakie zmiany na podłożu hormonalnym. Są one podporządkowane potrzebom rozwijającego się płodu i przygotowują organizm kobiety do porodu kończącego ciążę. Wśród tych procesów istotne są też zmiany czynnościowe w narządzie ruchu. Rozwój płodu skutkuje zwiększeniem objętości macicy i brzucha, a to z kolei powoduje rozciąganie i osłabienie powięzi brzusznej i mięśni prostych brzucha. Ich rozstępy są poważnym problemem biomechanicznym i zdrowotnym (ryzyko przepukliny), a rozciągnięta skóra tej okolicy może prowadzić do trwałych defektów kosmetycznych [10]. 

Zwiększająca się macica wraz z wysokością ciąży powoduje zmianę sylwetki i postawy ciała ciężarnej: środek ciężkości przesuwa się do przodu, pogłębia się lordoza lędźwiowa, a miednica ustawia się w przodopochyleniu. Zmiany te wymuszają adaptację całego układu ruchu, która jest tym trudniejsza, im słabsze i bardziej rozciągnięte są mięśnie brzucha [13]. Dodatkowym wyzwaniem dla narządu ruchu ciężarnej są zmiany hormonalne, które powodują rozluźnianie aparatu więzadłowego w celu powolnego dopasowania miednicy i kanału rodnego do porodu [12]. 

W zależności od ogólnej sprawności fizycznej, stylu życia i stopnia zaawansowania ciąży wiele kobiet zgłasza dolegliwości bólowe odcinka lędźwiowego kręgosłupa i okolicy miednicy (mięśnie pośladkowe średnie, pasmo biodrowo-piszczelowe). W większości przypadków przyczyną takich bólów są opisane wyżej zmiany przeciążeniowe. Jednak lekarze zalecają szczególną uwagę na przebieg ciąży i prawidłowość rozwoju płodu podczas różnicowania źródła bólu tej okolicy [13].

Ważne jest też poznanie stanu zdrowia sprzed ciąży. Prawdopodobnie wcześniejsze bóle dolnej części pleców i/lub miednicy, zmiany zwyrodnieniowe, przebyte urazy, zmiany metaboliczne, enzymatyczne, hormonalne lub pozapalne stanowią zwiększone ryzyko występowania bólów w czasie ciąży [3, 6].

Ból dolnego odcinka kręgosłupa i obręczy biodrowej wydaje się powszechnie akceptowany przez kobiety, położne i lekarzy jako nieuchronna konsekwencja zmian, jakie zachodzą w organizmie podczas ciąży. Coraz częściej jednak zwraca się uwagę, oprócz bólów pleców, na dysfunkcje spojenia łonowego (symphysis pubis dysfunction – SPD) lub nierzadkie, oprócz rozpoznanych dyskopatii, bóle mięśniowo-powięziowe w obrębie miednicy i kończyn dolnych [11].

Dysfunkcje spojenia łonowego, charakteryzujące się rozciągnięciem i niestabilnością stawu spojenia łonowego (np. rozejście się spojenia) w czasie ciąży [16], często mogą mieć wpływ na stawy krzyżowo-biodrowe [1]. Zdarzają się przypadki bardzo silnych dolegliwości bólowych w okolicy spojenia łonowego, palpacyjnie bardzo wrażliwych na dotyk. Ze względu na fakt, że ten problem dotyka kobiety w okresie ciąży oraz we wczesnym okresie poporodowym, powoduje to utrudnienia w wykonywaniu normalnych czynności życia codziennego, związanych głównie z występującym bólem [17].

Przyjmowanie leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych w czasie ciąży nie jest powszechnie zalecane i praktykowane ze względu na ich jatrogenność i dobro dziecka [8]. Zalecanie noszenia gorsetów przeznaczonych do odciążania kręgosłupa lędźwiowego bądź pasów podpierających brzuch w ostatnim miesiącu ciąży nie zawsze spełnia swojego zadanie, ponieważ często może uciskać brzuch. Coraz częściej ciężarne z dolegliwościami spowodowanymi dysfunkcją spojenia łonowego kierowane są do gabinetów fizjoterapii. 

Z informacji uzyskanych od tej grupy pacjentek, doświadczających silnych dolegliwości bólowych w związku z występującym u nich SPD, wynika, że poszukują one pomocy u lekarzy i fizjoterapeutów. W SPD znacznie ograniczone są możliwości stosowania fizykoterapii i kinezyterapii. Z praktyki gabinetu wiadomo jednak, że precyzyjne zastosowanie metody kinesiology taping (plastrowania dynamicznego) może przynieść natychmiastową ulgę pacjentce i nierzadko zredukować ból do zera. 

Kinesiology taping w redukcji dolegliwości bólowych u kobiet w ciąży

Powstało wiele artykułów opisujących tę terapię u kobiet w ciąży jako element istotnie wspomagający jakość życia pacjentek. Według Bedeleya czas ciąży wpływa na wiele zmian w ciele kobiety. Naturalne krzywizny kręgosłupa są bardziej widoczne z uwagi na zwiększoną masę ciała, przesunięcie środka ciężkości do
przodu i zwiększenie lordozy. Dalej kompensacyjnie zwiększone zgięcie kręgosłupa szyjnego i zwiększenie masy piersi powoduje protrakcję barków, co przyczynia się do zwiększenia kompresji w górnym otworze klatki piersiowej i nierzadko dolegliwości ze strony nerwów obwodowych – pojawiające się zespoły cieśni [2]. 

Dolegliwości bólowe kręgosłupa oraz spojenia łonowego u kobiet w ciąży powinny być traktowane poważnie ze względu na to, że ból prowadzi do pojawienia się kompensacji w systemie mięśniowo-powięziowym. Standardowo pacjentki są na początku leczone farmakologicznie. U kobiet w ciąży ze względu na rozwój dziecka jest to przeciwwskazane albo zredukowane do zastosowania leczenia rozkurczowego lub przeciwbólowego paracetamolem. 

Zauważono, że aplikacje plastra w metodzie kinesiology taping stosowane u kobiet w ciąży mają podobne działanie przeciwbólowe jak u innych pacjentów z bólami dolnego odcinka kręgosłupa [7]. Fizjoterapeuta przed podjęciem decyzji, jaką aplikację zastosować, zwraca uwagę na to, czy symulacja odciążenia powięzi nad odcinkiem L-S przynosi ulgę, czy nie. W sytuacji, kiedy otrzymuje się efekt działania przeciwbólowego podczas korekcji manualnej, jest to wskazanie do naklejenia określonej aplikacji w odcinku lędźwiowym kręgosłupa za pomocą techniki mięśniowej bez napięcia oraz więzadłowej w poprzek poprzedniej aplikacji, a w przypadkach miejscowego bólu można zastosować tzw. krzyż bólowy. 
 

W sytuacji pojawienia się dolegliwości pseudokorzeniowych (z punktów spustowych), spowodowanych wyłączeniem z pracy mięśni pośladkowych wielkich i przeciążeniem mięśni pośladkowych średnich, warto wspomagać te mięśnie z wykorzystaniem technik mięśniowych lub korekcyjnych. Kierunek naklejenia aplikacji zależy od wcześniejszej symulacji manualnej przez fizjoterapeutę.

W celu odciążenia bolesnego spojenia łonowego (dysfunkcja rozejścia się spojenia łonowego) należy nakleić środek plastra (20 cm) techniką więzadłową z rozciągnięciem 50% nad spojeniem łonowym. Następnie prosi się pacjentkę, aby podniosła rękami brzuch i rozciąga się plaster 75% i przykleja z tyłu w okolicy żeber w tylnej części pleców. Ta aplikacja ma silne działanie korygujące. W zależności od wielkości brzucha i intensywności dolegliwości można zastosować dwie lub trzy aplikacje w ten sam sposób, uzyskując lepszy efekt wspomagający. Z relacji pacjentek wiadomo, że dolegliwości bólowe ustępują i poprawia się jakość chodu (działanie przeciwbólowe przez mechaniczne odciążenia podbrzusza).

W celu wykonania poprawnej aplikacji nad spojeniem łono...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy