Dołącz do czytelników
Brak wyników

Otwarty dostęp

23 czerwca 2021

Lateralizacja rzepki – skuteczne ćwiczenia

89

Lateralizacja rzepki, nazywana również zespołem bocznego przyparcia rzepki to dolegliwość, która potrafi skutecznie utrudnić lub wręcz uniemożliwić wykonywanie codziennych czynności. Nieodłącznym elementem leczenia są ćwiczenia rehabilitacyjne. Dowiedz się, które ćwiczenia są najbardziej efektywne i jak je wykonywać.

Lateralizacja rzepki to nic innego jak zbaczanie rzepki z jej prawidłowego toru ruchu w stronę boczną. W takiej sytuacja boczna powierzchnia rzepki nadmiernie uciska kłykieć boczny kości udowej.  Dolegliwość ta najczęściej dotyka osoby aktywne fizyczne – amatorsko lub zawodowo uprawiające sporty wymagające częstego zginania stawu kolanowego. Są to takie dyscypliny jak kolarstwo, narciarstwo, piłka nożna i tenis.

POLECAMY

Lateralizacja rzepki – przyczyny

Istnieje wiele przyczyn lateralizacji rzepki. Rzadko spotykaną, choć możliwą przyczyną są anatomiczne nieprawidłowości budowy części kostnych. Wtedy mówimy o wrodzonej lateralizacji rzepki, u podłoża której leżą predyspozycje genetyczne. W takim przypadku najważniejsza jest wczesna diagnoza i podjęcie ćwiczeń mających na celu profilaktykę uszkodzeń chrzęstnych.

Dysfunkcja w stawie rzepkowo-udowym może być spowodowana dysbalansem mięśniowym części bocznych i przyśrodkowych mięśnia czworogłowego i pasma biodrowo-piszczelowego, wysokim ustawieniem rzepki lub pourazowym uszkodzeniem przyśrodkowego troczka rzepki. Kolejną przyczyną tej bolesnej dolegliwości bywa patologiczne ustawienie miednicy, co skutkuje pojawieniem się dysbalansu mięśniowego. Lateralizacja rzepki bywa również problemem osób z koślawością kolan, stopą płasko-koślawą i zaburzoną osią kończyny dolnej.  

Objawy lateralizacji rzepki

Początkowo lateralizacja rzepki może powodować dolegliwości bólowe jedynie podczas znacznego wysiłku. Z czasem jednak bóle ulegają nasileniu, a chodzenie po schodach, wędrówki górskie oraz przysiady stają się bardzo uciążliwe. Poza dolegliwościami bólowymi nasilającymi się przy zginaniu obciążanego stawu, słyszalne mogą być krepitacje.

W badaniu fizykalnym stwierdza się ból okolicy pod- i przyrzepkowej, sztywność w stawie, tarcie podrzepkowe i zmniejszenie przesuwalności rzepki w płaszczyźnie czołowej. Z czasem może dojść do zmian w nerwach bocznych troczków rzepki, a nawet chondromalacji rzepki i zmian zwyrodnieniowych.

Rozpoznanie i metody leczenia lateralizacji rzepki kolanowej

Aby rozpoznać zespół nadmiernego przyparcia rzepki konieczne jest wykonanie badania radiologiczne stawu kolanowego w płaszczyźnie czołowej przy różnych kątach zgięcia kolana. Zlecone może być również badanie USG lub w niektórych przypadkach rezonans magnetyczny. Jeśli w trakcie wykonywania ruchów nie dochodzi do zwichnięć, podstawą leczenia jest rehabilitacja oraz stosowanie specjalnych ortez/stabilizatorów. W przypadku bardzo silnych objawów bólowych pomóc mogą leki i maści przeciwzapalne oraz krioterapia. Jeśli jednak lateralizacja rzepki jest zaawansowana, koniecznie okazać się może leczenie operacyjne.

Najlepsze ćwiczenia na lateralizację rzepki

Celem ćwiczeń rehabilitacyjnych jest przywrócenie rzepce prawidłowego toru ruchu w bruździe międzykłyciowej oraz zmobilizowanie jej ruchu – rozciągnięcie przykurczonych bocznych struktur stabilizujących rzepkę. Rehabilitacja lateralizacji rzepki polega na specjalnych ćwiczeniach wzmacniających i rozciągających poszczególne grupy mięśni. Są to między innymi:

  • ćwiczenia rozciągające pasmo biodrowo-piszczelowe i mięsień czworogłowy uda

Przykurcz pasma biodrowo-piszczelowego i mięśnia napinacza powięzi szerokiej jest ściśle związany z rozwojem zespołu bocznego przyparcia rzepki. Korzystne dla osób z lateralizacją rzepki będą ćwiczenia z uwalnianiem zarówno przedniej, jak i tylnej części pasma biodrowo-piszczelowego. Rozluźnienie pasma biodrowo-lędźwiowego można uzyskać również przez rolowanie piłeczką do mobility lub zaciśniętą pięścią/kciukami.

  • ćwiczenia wzmacniające głowę przyśrodkową mięśnia czworogłowego uda

W celu wzmocnienia głowy przyśrodkowej mięśnia czworogłowego uda można wykonywać ćwiczenie „krzesełko przy ścianie” w wersji zmodyfikowanej, tzw. poza utrzymywaniem pozycji krzesełka przez min. 30 sekund należy mocno dociskać do ściany odcinek lędźwiowy kręgosłupa. Kolejnymi efektywnymi ćwiczeniami jest odwodzenie nogi w pozycji stojącej z oporem gumy oraz wypady w przód z ketlem nad głową.

  • ćwiczenia rozluźniające troczki boczne
     
  • ćwiczenia na niestabilność stawu rzepkowo-udowego

Aby poprawić sprawność stawu rzepkowo-udowego warto maszerować w miejscu z taśmą pod kolanem, chodzić stopa za stopą w przód i w tył oraz wykonywać przysiady z kolanami odkręconymi na zewnątrz.

Poza ćwiczeniami zaleconymi przez fizjoterapeutę, pacjent może ćwiczyć sam w domu na przykład na rowerze zwykłym lub stacjonarnym. Odpowiednio dobrane i wykonywane ćwiczenia znacząco zmniejszą uporczywe dolegliwości i ryzyko konieczności wykonania zabiegu operacyjnego w przyszłości.


Bibliografia:

  1. Multimed, Lateralizacja rzepki, https://multimed.pl/aktualnosci/lateralizacja-rzepki-multi-med
  2. Mirosław Szarzyński, Lateralizacja rzepki, https://www.drszarzynski.pl/kolano/lateralizacja-rzepki/
  3. Portal fizjoterapeuty, Lateralizacja rzepki, https://fizjoterapeuty.pl/ortopedia/lateralizacja-rzepki.html
  4. Fizjoinformator, Zespół bocznego przyparcia rzepki, https://www.fizjoinformator.pl/zespol-bocznego-przyparcia-rzepki/
  5. Wojciech Dubaj, Postępowanie rehabilitacje w bocznym przypadku rzepki, https://www.praktycznafizjoterapia.pl/artykul/postepowanie-rehabilitacyjne-w-bocznym-przyparciu-rzepki
  6. Rafał Mikusek, Ortopediainfo.pl, http://ortopediainfo.pl/lateralizacja-rzepki/#Lateralizacja_rzepki_8211_leczenie_zachowawcze

Przypisy