Dołącz do czytelników
Brak wyników

Postępowanie rehabilitacyjne w bocznym przyparciu rzepki
Cz. 2. Postępowanie w obrębie stawu kolanowego

Artykuły z czasopisma | 23 stycznia 2018 | NR 82
0 4231

Zespół bocznego przyparcia rzepki może być pierwotną i wtórną przyczyną rozwoju dolegliwości w stawie kolanowym bądź (co było tematem poprzedniego artykułu) efektem problemów anatomicznych i funkcjonalnych ogniw stawowych okalających. Cechą wspólną wszystkich tych dolegliwości jest odczuwalny ból w okolicy stawu kolanowego ze szczególnym umiejscowieniem po stronie zewnętrznej rzepki z jej skrajnie bocznym ustawieniem.

W trudnej anatomicznie sytuacji ustawienie boczne rzepki jest nieodprowadzalne do przyśrodka nawet w pozycji rozluźnionej kolana (15° zgięcia i brak napięcia mięśniowego). Tego typu problem zawdzięcza się bardzo dużym przykurczom troczków bocznych, które w procesie nawracających stanów zapalnych w ich obrębie i idących za tym nawarstwiającymi się zbliznowaceniami stają się niemożliwe do rozciągnięcia ręką terapeuty. Jest to moment, w którym jakiekolwiek interwencje fizjoterapeutyczne mogą nie mieć wpływu na wyleczenie tej dysfunkcji, czas, w którym należy rozpatrzyć interwencję chirurgiczną polegającą na przecięciu całkowitym troczków, co w na tym etapie wydaje się najszybszym sposobem radzenia sobie z zespołem bocznego przyparcia rzepki.

POLECAMY

W sytuacjach innych niż skrajne oraz czasami w okresie przygotowawczym do operacji konieczne wydaje się prowadzenie działań fizjoterapeutycznych. Poza działaniami fizykoterapeutycznymi skupiającymi się na zmniejszeniu bólu i stanów zapalnych można zastosować szereg zabiegów z zakresu terapii manualnej, kinezyterapii i innych zwiększających ruchomość boczną rzepki i zwiększających siłę mięśni stabilizujących rzepkę. W tym celu należy skupić się na poszczególnych składowych wpływających na rozwój zespołu bocznego przyparcia rzepki znajdujących się w okolicy stawu kolanowego.

Problemy tkankowe, jakich można spodziewać się wokół stawu kolanowego, dzieli się na struktury kontraktylne (inaczej kurczliwe, mięśniowe) i strukturalne (wszystkie inne niż mięśniowe). Do tego dochodzą problemy funkcjonalne, które często są wynikiem współpracy ze sobą wszystkich bądź części składowych tkankowych.

Do struktur kontraktylnych, których praca jest zaburzona w zespole bocznego przyparcia rzepki, zalicza się:

  • niewydolność mięśnia VMO (vastus medialis oblique, głowa przyśrodkowa mięśnia czworogłowego) i nadmierne napięcie LMO (boczna głowa mięśnia czworogłowego uda),
  • brak rozciągnięcia grupy kulszowo-goleniowej.

Do struktur pasywnych, których praca jest zaburzona w zespole bocznego przyparcia rzepki, zalicza się:

  • przykurcz pasma biodrowo-piszczelowego,
  • przykurcz troczków bocznych,
  • zwiększona koślawość stawu kolanowego kąt Q powyżej 20°,
  • niestabilność kostna stawu rzepkowo-udowego (płytki rowek rzepkowy w kości udowej – kąt powierzchni stawowej większy niż 140° według skali Zacharzewskiego lub/i wyniosłość udowa rzepki zmniejszona według typu rzepek Wiberga).

Problemy funkcjonalne będące wynikiem dysfunkcji strukturalnych

Zaburzenie funkcjonalne należy rozpatrywać po rozwiązaniu problemów strukturalnych, opierając się na prawidłowych wzorcach i ich automatyzacji:

  • chodzenie na ugiętych kolanach,
  • koślawienie kolana w trakcie wykonywania przysiadu spowodowane przykurczem stawowym łańcucha kończyny dolnej lub słabym wytrenowaniem siły mięśniowej kończyny dolnej (zbyt duży ciężar).

Postępowanie w przypadku niewydolności głowy przyśrodkowej mięśnia czworogłowego

Niewydolność VMO jest ściśle związana ze zwiększonym napięciem mięśnia LMO według zasady: „Organizm nie lubi luzu i zawsze dąży do napięcia”. Napięcie, jakie ma głowa boczna mięśnia czworogłowego, jest nieadekwatnie większe niż napięcie, jakie ma głowa przyśrodkowa mięśnia czworogłowego.

Powodem tego jest fakt, że obie te głowy nie są typowymi antagonistami w stosunku do siebie, co wynika z kąta, pod jakim odchodzą ich włókna mięśniowe względem przyczepu dystalnego do rzepki. Włókna VMO odchodzą pod kątem 70° względem osi długiej rzepki, co powoduje, że jest ona głównie stabilizatorem przyśrodkowym rzepki w niewielkiej tylko części, biorąc udział w prostowaniu stawu kolanowego. Przy czym włókna mięśniowe LMO odchodzą pod kątem 40° od osi długiej rzepki, wpływając...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!

Przypisy

    Wojciech Dubaj

    Dr, osteopata, człowiek który poświęcił 20 lat poszukiwaniu prawdy w medycynie. Wiedzę swą rozpoczął na Akademii Wychowania Fizycznego im. Bronisława Czecha w Kraków, gdzie do 2001 r. studiował na wydziale fizjoterapii. W międzyczasie wiedzę na temat ruchu człowieka w tańcu zdobył, studiując na dwuletnim kursie choreograficznym organizowanym przy Nowohuckim Centrum Kultury w Krakowie, gdzie równocześnie był członkiem zespołu ludowego Nowa Huta przez 18 lat. Kolejne etapy wtajemniczenia w medycynę rehabilitacyjną i osteopatyczną odbywał na szeregu szkoleniach i kursach, na których kształtował własne i nowoczesne podejście do człowieka cierpiącego. Kulminacją jego poszukiwań były studia 5-letnie osteopatyczne w Sutherland College of Osteopatic Medicine SCOM w Brukseli ukończone w 2013 r. Swoją wizję osteopatii i rehabilitacji we współczesnym świecie medycznym przedstawił w dysertacji doktorskiej obronionej w 2001 roku. Nadal poszukuje nowych rozwiązań w medycynie osteopatycznej i na nowo odkrywa zapomniane jej tajniki, poszukując jej w literaturze naukowej i specjalistycznych szkoleniach. Swoje doświadczanie zawodowe zdobywał kolejno: pracując ponad 5 lat w Szpitalu im. L. Rydygiera w Krakowie specjalizując się szczególnie w neuroligii; w Prywatnym Gabinecie rehabilitacyjno-osteopatycznym Osteolinika Wojciech Dubaj, którego był po części organizatorem i założycielem przez kolejne lata i do dziś. Na tym etapie rozwoju zawodowego poszerza wiedzę o rehabilitacji osteopatycznej, sportowej i ortopedycznej. W tym okresie nawiązał współpracę z krakowskimi klubami sportowymi, między innymi Akademickim Związkiem Sportowym Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, WTS Solna i wieloma innymi. Doświadczenie w medycynie sportowej zdobył w dyscyplinach takich jak koszykówka, siatkówka, narciarstwo zjazdowe, gimnastyka sportowa, sporty siłowe, tenis, piłka nożna i innych, dzięki indywidualnej i drużynowej współpracy ze sportowcami jego Przychodni rehabilitacyjnej Osteolinika. Wieloletni pracownik dydaktyczny z sukcesami zawodowymi Krakowskiej Wyższej Szkoły Promocji Zdrowia w Krakowie.