Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu , Otwarty dostęp

20 stycznia 2020

NR 112 (Styczeń 2020)

Choroba Dupuytrena – postępowanie rehabilitacyjne

515

Właściwy stan funkcjonalny kończyn w dużej mierze przyczynia się do odpowiedniego wykonywania czynności codziennych. Szczególnie ręka odgrywa wiele kluczowych zadań w życiu człowieka. Jest ona wysoce wyspecjalizowanym elementem chwytnym oraz poznawczym. Przez to jest narażona na różnego rodzaju kontuzje i choroby. Jedną z nich jest choroba Dupuytrena.

Anatomia ręki

W ręce wyróżnia się trzy odcinki:

POLECAMY

Nadgarstek – składa się z ośmiu kości ułożonych w dwa szeregi po cztery kości – jeden bliższy i jeden dalszy.

  • W skład szeregu bliższego, licząc od strony kości promieniowej do łokciowej, wchodzą kości:

    Łódeczkowata – jest największą kością szeregu bliższego. Nazwę otrzymała w związku ze swym względnym podobieństwem do miniatury łodzi. Powierzchnia bliższa jest wypukła, gładka i łączy się stawowo z dalszym końcem kości promieniowej. Powierzchnia dalsza, również gładka i wypukła, łączy się stawowo z kością czworoboczną większą oraz czworoboczną mniejszą. Powierzchnia łokciowa w swym mniejszym, sierpowatym odcinku górnym łączy się stawowo z kością księżycowatą, w swym większym, wklęsłym odcinku dolnym – z kością główkowatą. Powierzchnia promieniowa jest chropowata i wąska; do niej przyczepia się więzadło poboczne promieniowe nadgarstka. Na powierzchni grzbietowej znajduje się wąski, chropowaty rowek, do którego przyczepiają się więzadła. Powierzchnia dłoniowa jest u góry wklęsła, u dołu i bocznie wypukła, wytwarza tu guzek kości łódeczkowatej, do którego przyczepiają się troczek zginaczy i odwodziciel krótki kciuka.

    Księżycowata – jest położona pośrodku szeregu bliższego, między kością łódeczkowatą a trójgraniastą. Jej cechą charakterystyczną jest głęboka wklęsłość i półksiężycowaty zarys. Powierzchnia bliższa jest silnie wypukła oraz gładka i łączy się stawowo z końcem dalszym kości promieniowej i krążkiem stawowym połączenia promieniowo-nadgarstkowego. Powierzchnia dalsza jest bardzo wklęsła; łączy się ona stawowo z głową kości główkowatej i wąską, podługowatą powierzchnią z kością haczykowatą. Powierzchnie grzbietowa oraz dłoniowa są chropowate i służą do przyczepu więzadeł; powierzchnia dłoniowa jest nieco większa od grzbietowej. Powierzchnia promieniowa, mała, sierpowata, prawie równa, łączy się stawowo z kością łódeczkowatą, natomiast powierzchnia łokciowa, również mała i równa – z kością trójgraniastą.

    Trójgraniasta – cechą charakterystyczną jest jej kształt podobny do piramidy podstawą skierowanej ku górze i bocznie. Znajduje się ona po stronie łokciowej u góry nadgarstka. Powierzchnia bliższa łączy się w swej części bocznej z krążkiem stawowym, a powierzchnia dalsza, duża, śrubowato wygięta – z kością haczykowatą. Powierzchnia promieniowa, stanowiąca podstawę piramidy, służy do połączenia stawowego z kością księżycowatą. Do powierzchni łokciowej, która tworzy wierzchołek piramidy, przyczepia się więzadło poboczne łokciowe nadgarstka. Powierzchnie grzbietowa i dłoniowa są chropowate, służą do przyczepu więzadeł, z wyjątkiem okrągławej przyśrodkowej części powierzchni dłoniowej, która łączy się stawowo z kością grochowatą.

    Grochowata – różni się od innych kości nadgarstka swymi nieznacznymi rozmiarami oraz tym, że ma tylko jedną powierzchnię stawową. Kość ta, kształtu jajowatego, znajduje się w płaszczyźnie położonej bardziej dłoniowo od pozostałych kości nadgarstka. Powierzchnia grzbietowa jest gładka, owalna i łączy się stawowo z kością trójgraniastą. Powierzchnia dłoniowa jest chropowata i do niej przyczepiają się: troczek zginaczy, więzadła kości grochowatej oraz mięśnie. W płytkim rowku po stronie promieniowej kości biegnie gałąź dłoniowa nerwu łokciowego.
     
  • Szereg dalszy nadgarstka, licząc w tym samym porządku, stanowią kości:

    Czworoboczna większa – jest położona po stronie kości promieniowej, pomiędzy kością łódeczkowatą a I kością śródręcza. Można ją odróżnić po głębokiej bruździe na powierzchni dłoniowej. Powierzchnia bliższa, skierowana ku górze i przyśrodkowo, jest nieco wklęsła i łączy się stawowo z kością łódeczkowatą. Powierzchnia dalsza ma siodełkowatą powierzchnię stawową dla połączenia z I kością śródręcza. Powierzchnia grzbietowa jest chropowata. Na powierzchni dłoniowej w górnej części znajduje się głęboka bruzda dla ścięgna zginacza promieniowego nadgarstka, a bocznie od niej – niezbyt silny guzek, do którego przyczepia się troczek zginaczy. Do powierzchni dłoniowej poza tym przyczepiają się trzy mięśnie: przeciwstawiacz kciuka, odwodziciel i zginacz krótki kciuka. Powierzchnia promieniowa jest szeroka i nierówna. Powierzchnia łokciowa składa się z dwóch części: część górna, szersza i wklęsła, łączy się stawowo z kością czworoboczną mniejszą, część dolna, mniejsza, owalna – z podstawą II kości śródręcza.

    Czworoboczna mniejsza – jest najmniejszą kością szeregu dalszego. Można ją odróżnić po jej klinowatym kształcie; podstawa klina skierowana jest grzbietowo, ostrze stanowi powierzchnię dłoniową kości. Znajdują się na niej cztery powierzchnie stawowe, odgraniczone od siebie ostrymi krawędziami. Powierzchnia bliższa, czworoboczna i nieco wklęsła, łączy się z kością łódeczkowatą. Powierzchnia dalsza, ukształtowana nieco siodełkowato, łączy się z podstawą II kości śródręcza. Powierzchnie grzbietowa i dłoniowa są nierówne wskutek przyczepu więzadeł; do powierzchni dłoniowej, znacznie mniejszej od grzbietowej, przyczepia się poza tym zginacz krótki kciuka. Powierzchnia promieniowa, nieco wypukła, łączy się z kością czworoboczną większą, powierzchnia łokciowa, słabo wklęsła – z kością główkowatą.

    Główkowata – jest największą kością nadgarstka i zajmuje w nim środkowe położenie. Część górna tworzy zaokrągloną głowę, która spoczywa w wyraźnym wgłębieniu utworzonym przez kość łódeczkowatą i księżycowatą; część dolna, znacznych rozmiarów, łączy się z głową małą, nieco zwężoną częścią pośrednią – szyjką. Powierzchnia bliższa, okrągła, gładka, łączy się stawowo z kością księżycowatą. Powierzchnia dalsza składa się z trzech części, które łączą się z II, III, IV kością śródręcza; powierzchnia stawowa dla kości III jest największa. Powierzchnia grzbietowa jest szeroka i chropowata. Powierzchnia dłoniowa jest węższa od poprzedniej, również nierówna; do niej przyczepia się przywodziciel kciuka. Powierzchnia promieniowa wypukła łączy się stawowo w odcinku górnym, większym, z kością łódeczkowatą, w odcinku dolnym, mniejszym – z kością czworoboczną mniejszą. Powierzchnia łokciowa, równa, czasem podzielona, łączy się z kością haczykowatą.

    Haczykowata – jest kształtu klinowatego. Podstawa klina jest skierowana ku dołowi, wierzchołek – ku górze i bocznie. Oprócz kształtu klinowatego cechą charakterystyczną kości jest haczykowaty wyrostek odchodzący z powierzchni dłoniowej. Powierzchnia bliższa, wierzchołek klina, jest wąska, wypukła, gładka; łączy się z kością księżycowatą. Powierzchnia dalsza nieco wklęsłymi powierzchniami łączy się z IV i V kością śródręcza. Powierzchnia grzbietowa jest trójkątna i nierówna z powodu przyczepów więzadeł. Powierzchnia dłoniowa w swej dolnej części ma wyraźny, haczykowato zakrzywiony wyrostek – haczyk. Do tego wyrostka przyczepiają się: troczek zginaczy nadgarstka, zginacz krótki palca małego i przeciwstawiacz palca małego. Powierzchnia łokciowa łączy się z kością trójgraniastą, a powierzchnia promieniowa – z kością główkowatą.

Śródręcze – składa się z pięciu kości, które oznacza się liczbami, poczynając od strony promieniowej. Przedstawiają one typ kości długich i każda składa się z trzonu, końca bliższego, czyli podstawy, i końca dalszego, czyli głowy. Zalicza się do nich:

  • Kość I śródręcza – jest ze wszystkich najkrótsza i najgrubsza. Trzon jest spłaszczony w kierunku grzbietowo-dłoniowym; powierzchnia dłoniowa jest wklęsła od góry ku dołowi. Do brzegu promieniowego przyczepia się mięsień przeciwstawiacz kciuka, do łokciowego – głowa boczna I mięśnia międzykostnego grzbietowego. Podstawa ma powierzchnię stawową siodełkowatą dla połączenia z kością czworoboczną większą; nie ma powierzchni stawowych bocznych, ma natomiast guzek po stronie promieniowej dla przyczepu odwodziciela długiego kciuka. Głowa jest mniej wypukła od głów innych kości śródręcza i spłaszczona w kierunku od przodu do tyłu. Na jej powierzchni dłoniowej znajdują się dwa małe pólka dla dwóch małych okrągłych kostek, tzw. trzeszczek, objętych ścięgnem zginacza krótkiego kciuka i przywodziciela kciuka.
  • Kość II śródręcza – jest ze wszystkich najdłuższa. Podstawa ma cztery powierzchnie stawowe; jedna z nich, położona po stronie łokciowej, łączy się z trzecią kością śródręcza, pozostałe kierują się zaś ku nadgarstkowi; z tych powierzchni środkowa, największa, łączy się z kością czworoboczną mniejszą, boczna – z kością czworoboczną większą, przyśrodkowa – z kością główkowatą. Do powierzchni dłoniowej podstawy przyczepia się mięsień zginacz promieniowy nadgarstka i zginacz krótki kciuka, do powierzchni grzbietowej – prostownik promieniowy długi nadgarstka.
  • Kość III śródręcza – jest zwykle nieco krótsza od drugiej. Powierzchnia grzbietowa podstawy po stronie promieniowej wydłuża się ku nadgarstkowi w dość znaczny wyrostek rylcowaty, do którego przyczepia się mięsień prostownik promieniowy krótki nadgarstka. Ku górze podstawa łączy się stawowo z kością główkowatą, a po obu bokach – z kośćmi śródręcza II i IV, przy czym powierzchnia stawowa tego ostatniego połączenia dzieli się zwykle na dwie części.
  • Kość IV śródręcza – jest mniejsza i cieńsza od kości III. Podstawa łączy się u góry z kością haczykowatą, poza tym ma małą powierzchnię stawową dla kości główkowatej. Po stronie promieniowej znajdują się dwie małe powierzchnie dla połączenia z kością III śródręcza, natomiast po stronie łokciowej – pojedyncza powierzchnia dla kości V śródręcza.
  • Kość V śródręcza – na jej podstawie znajduje się jedna powierzchnia stawowa bliższa, nieco siodełkowato ukształtowana, dla połączenia z kością haczykowatą, i druga na stronie promieniowej dla połączenia z kością IV śródręcza. Po stronie łokciowej podstawy leży guzek, do którego przyczepia się ścięgno prostownika łokciowego nadgarstka. Na powierzchni grzbietowej trzonu przyczepia się IV mięsień międzykostny grzbietowy oraz leżą ścięgna mięśni: prostownika palców i prostownika palca małego.

Palce – kości palców ręki składają się z paliczków. Cztery palce strony łokciowej mają po trzy paliczki: bliższy, środkowy i dalszy, natomiast pierwszy palec, kciuk, ma je tylko dwa – bliższy i dalszy. Bliższe i środkowe paliczki są na ogół do siebie podobne, tyle że środkowe są znacznie mniejsze niż bliższe. Na każdym jak na kości długiej rozróżnia się trzon i dwa końce. Trzony zwężają się ku dołowi; na stronie grzbietowej są one łukowato wypukłe; ich powierzchnie dłoniowe są spłaszczone w kierunku poprzecznym i wklęsłe w kierunku podłużnym; do ich ostro zaznaczonych brzegów bocznych przyczepiają się pochewki włókniste ścięgien zginaczy palców. Koniec bliższy, czyli podstawa paliczka bliższego, ma dołek poprzecznie wydłużony, który łączy się z głową kości śródręcza; końce bliższe (podstawy) paliczków środkowego i dalszego mają duże, wklęsłe powierzchnie, podzielone w środku wzniesieniem. Koniec dalszy, czyli głowa, bliższych i środkowych paliczków jest mniejszy niż koniec bliższy; każdy z nich składa się z dwóch małych kłykci oddzielonych od siebie rowkiem dostosowanym do odpowiednich powierzchni podstawy, z którą jest połączony stawowo. Powierzchnia stawowa zachodzi dalej po stronie dłoniowej niż po stronie grzbietowej. Na bocznych powierzchniach znajdują się małe dołki dla przyczepów więzadeł. Koniec dalszy paliczka dalszego, czyli tzw. guzowatość paliczka dalszego, jest spłaszczony i rozszerza się półksiężycowato. Guzowatość ta, silnie chropowata na stronie dłoniowej i bocznej oraz zupełnie gładka po stronie grzbietowej, stanowi twarde podłoże dla opuszków palców. Paliczki bliższe są najdłuższe, dalsze – najkrótsze. Powierzchnie stawowe paliczków tak samo jak kości śródręcza są pokryte chrząstką szklistą. Liczne mięśnie przyczepiają się do paliczków palców. Prócz liczb porządkowych oznaczających palce mają one jeszcze inne, z dawna przyjęte nazwy, mianowicie: palec I jest nazywany kciukiem, palec II – wskazicielem albo palcem wskazującym, palec III – palcem środkowym, palec IV – palcem serdecznym, obrączkowym lub pierściennym, palec V – palcem małym [1].

Stawy

Ręka zawdzięcza swą ruchomość wielu stawom, do których należą:

  • Staw promieniowo-nadgarstkowy albo staw bliższy ręki – jest stawem elipsoidalnym z poprzecznie ustawioną osią długą. Łączy wyłącznie kość promieniową z szeregiem bliższym kości nadgarstka, głowa kości łokciowej nie dosięga bowiem nadgarstka. Zamiast niej z nadgarstkiem łączy się krążek stawowy.
  • Staw śródnadgarstkowy albo staw dalszy ręki – jest utworzony przez oba szeregi kości nadgarstka. Kształt jego powierzchni stawowych jest znacznie bardziej złożony niż stawu poprzedniego; tutaj kości nadgarstka nie leżą w jednej płaszczyźnie; szczelina stawowa przebiega mniej więcej w kształcie poziomo ułożonej litery S.
  • Połączenia stawowe kości szeregu bliższego nadgarstka – trzy główne kości: łódeczkowata, księżycowata i trójgraniasta czynnościowo tworzą jedną całość; są one połączone stawami międzynadgarstkowymi i choć są złączone więzadłami międzykostnymi, zachowują pewną nieznaczną swobodę ruchów.
  • Połączenia stawowe kości szeregu dalszego nadgarstka – szczeliny stawowe trzech połączeń między kośćmi szeregu dalszego nadgarstka – stawy międzynadgarstkowe są ustawione w kierunku długości przedramienia. Ku górze łączą się zazwyczaj z poprzeczną szczeliną stawu śródnadgarstkowego, ku dołowi – również z poprzecznie biegnącą szczeliną stawu nadgarstkowo-śródręcznego. Od strony dłoniowej i grzbietowej są one zamknięte torebkami stawowymi. Krótkie i mocne więzadła torebek stawowych oraz więzadła międzykostne tak ściśle łączą kości szeregu dalszego, że ich ruchy praktycznie nie odgrywają żadnej roli. Równocześnie wzmacniają one poprzeczne wypuklenie nadgarstka.
  • Stawy nadgarstkowo-śródręczne – są utworzone przez powierzchnie stawowe dalsze drugiego szeregu nadgarstka oraz przez powierzchnie stawowe bliższe kości śródręcza.
  • Stawy międzyśródręczne – w liczbie trzech powstają przez styk podstaw II–IV kości śródręcza. Wspólna, poprzecznie położona szczelina stawów nadgarstkowo-śródręcznych łączy się z trzema krótkimi, podłużnymi szczelinami stawów międzyśródręcznych; poza tym łączy się ona również ze szczelinami stawowymi w obrębie szeregu dalszego nadgarstka, tym samym więc pośrednio ze szczeliną stawu śródnadgarstkowego.
  • Staw nadgarstkowo-śródręczny kciuka – stanowi staw całkowicie odrębny, nie łączy się z innymi. Należy on do stawów siodełkowatych, które w tak czystej formie nigdzie indziej w ustroju nie występują. Miejsce największej ruchomości kciuka zostało przesunięte o jedno ogniwo wstecz; nie leży ono między śródręczem a palcem tak jak w innych promieniach, lecz między nadgarstkiem a śródręczem. Powierzchnie stawowe kości czworobocznej większej i podstawy kości I śródręcza są ukształtowane siodełkowato i dostosowane do siebie: powierzchnia stawowa kości czworobocznej większej jest wypukła w kierunku dłoniowo-grzbietowym i wklęsła w kierunku promieniowo-łokciowym. Na kości śródręcza jest ukształtowana odwrotnie [1].

Stawy palców ręki łączą paliczki ze sobą i z kośćmi śródręcza. Odróżniamy więc u podstawy paliczków stawy śródręczno-paliczkowe, a w długości palca – stawy międzypaliczkowe. W czterech palcach trójczłonowych strony łokciowej znajdują się więc po dwa stawy międzypaliczkowe, natomiast tylko jeden w dwuczłonowym kciuku, który w zamian ma silnie ruchomy staw nadgarstkowo-śródręczny. Ogółem więc bardzo znaczna ruchomość palców jest uwarunkowana przez 15 stawów [1].
Stawy śródręczno-paliczkowe II–IV, czyli stawy podstawne, czynnościowo są stawami kulistymi; w każdym z nich główkę stawową stanowi głowa kości śródręcza, a panewkę – dołek na podstawie paliczka bliższego odpowiedniego palca. Panewka jest uzupełniona po stronie dłoniowej blaszką chrząstki włóknistej. W luźnych i cienkich torebkach stawowych po stronie dłoniowej mogą występować trzeszczki, najczęściej w palcach I i V. Po stronie łokciowej i promieniowej torebki stawowej przebiegają silne więzadła poboczne: powierzchnię dłoniową torebki wzmacniają więzadła dłoniowe. Cztery blaszki włóknisto-chrzęstne są połączone ze sobą więzadłami poprzecznymi głębokimi śródręcza. 
Stawy śródręczno-paliczkowe są stawami kulistymi o niepełnym dla tego stawu zakresie ruchów. Czynne ruchy obrotowe są niewykonalne. Odbywa się tu zgięcie dłoniowe i grzbietowe wobec osi poprzecznej o zakresie ruchów ok. 110°.
Drugi typ ruchów – odwodzenia promieniowego i łokciowego, wobec osi grzbietowo-dłoniowej przebiegający przez głowę kości śródręcza – jest największy w przypadku palców wyprostowanych. Kombinacja ruchów zgięcia dłoniowego i grzbietowego z odwodzeniem daje w wyniku ruchy obwodzenia. 
Staw śródręczno-paliczkowy kciuka, czyli podstawny kciuka, jest stawem zawiasowym podobnym do stawów międzypaliczkowych. Jego torebkę wzmacniają szerokie więzadła poboczne. Torebka po stronie dłoniowej zawiera zwykle dwie trzeszczki. Stawy międzypaliczkowe ręki – jeden dla kciuka i po dwa, bliższy i dalszy, w pozostałych palcach – stanowią połączenie głowy kości paliczka bliższego z podstawą dalszego. Torebki stawowe są wzmocnione silnymi więzadłami pobocznymi. Podobnie jak w stawach śródręczno-paliczkowych po stronie dłoniowej każdego stawu międzypaliczkowego w ścianie torebki stawowej znajdują się małe blaszki włóknisto-chrzęstne. Są to stawy czysto zawiasowe. Zakres ruchu w stawie bliższym wynosi ok. 120°, w dalszym – ok. 70°. Staw międzypaliczkowy kciuka, również zawiasowy, ma zakres ruchów ok. 90° [1].

Ruchy ręki

Ręka jest narządem chwytnym wykonującym dużą liczbę zwłaszcza precyzyjnych ruchów. Ruchy ręki:

  • obrotowe – nawracanie i odwracanie przedramienia, odbywają się w obu stawach promieniowo-łokciowych, ich zakres zwiększa ruch obrotowy w stawie ramiennym,
  • zgięcie dłoniowe i grzbietowe,
  • odwodzenie łokciowe i promieniowe,
  • obwodzenie – kombinacja ruchów zgięcia i odwiedzenia [1].

Ruchy zgięcia grzbietowego ręki odbywają się w większym stopniu w stawie śródnadgarstkowym, podczas gdy zgięcia dłoniowego – w stawie promieniowo-nadgarstkowym, choć w obu ruchach oba stawy biorą udział. Ruchy odwodzenia promieniowego odbywają się przez przesuwanie szeregu bliższego kości nadgarstka w kierunku łokciowym z jednoczesnym lekkim zginaniem dłoniowym i słabym nawracaniem. W ruchu odwodzenia łokciowego przesunięcia te odbywają się w kierunku odwrotnym. 
Stawy nadgarstkowo-śródręczne i międzyśródręczne z wyjątkiem stawu nadgarstkowo-śródręcznego kciuka są stawami płaskimi o nieznacznej ruchomości. Ruchy odbywają się łącznie z dalszym szeregiem kości nadgarstka wobec szeregu bliższego i wobec przedramienia. W stawie nadgarstkowo-śródręcznym kciuka odbywają się ruchy odwodzenia i przywodzenia kciuka oraz przeciwstawiania i odprowadzania. Kombinacja tych ruchów prowadzi do obwodzenia. Możliwe są również bierne ruchy obrotowe wzdłuż długiej osi promienia pierwszego [2].

Mięśnie

Mięśnie ręki można podzielić na:

  • mięśnie kłębu:
    - zginacz krótki kciuka,
    - odwodziciel krótki kciuka,
    - przeciwstawiacz kciuka,
    - przywodziciel kciuka;
  • mięśnie kłębika:
    - odwodziciel palca małego,
    - mięsień dłoniowy krótki;
  • mięśnie środkowe ręki:
    - glistowate,
    - międzykostne dłoniowe,
    - międzykostne grzbietowe,
    - przywodzące i odwodzące palce II, IV i V do osi przechodzącej przez palec III [2].

Naczynia i nerwy stawów ręki

Unaczynienie stawów nadgarstka stanowią sieci nadgarstka dłoniowa i grzbietowa, które leżą na torebkach stawowych. Sieć dłoniowa jest przeważnie słabsza; jest ona utworzona przez drobne gałązki nadgarstkowe tętnicy promieniowej i łokciowej, łuku dłoniowego głębokiego oraz tętnicy międzykostnej przedniej. Sieć grzbietowa jest utworzona przez gałązki tętnicy promieniowej, łokciowej, międzykostnej przedniej i tylnej; jej główne unaczynienie daje tętnica promieniowa.
Unerwienie stawów ręki pochodzi po stronie dłoniowej z nerwu międzykostnego przedniego (gałęzi nerwu pośrodkowego), po stronie grzbietowej – głównie od nerwu międzykostnego tylnego (od nerwu promieniowego) i od gałęzi grzbietowej ręki nerwu łokciowego [1].

Choroba Dupuytrena

Ręka w życiu człowieka odgrywa wiele ważnych zadań, przez co narażona jest nieustannie na rozmaite choroby, zaburzające prawidłowe wykonywanie codziennych 
czynności. W ręce wyróżnia się powierzchnie:

  • dłoniową – jest pozbawiona owłosienia, znajdują się na niej linie papilarne,
  • grzbietową.

Ręka człowieka ze względu na swoją budowę pełni wiele funkcji, m.in.:

  • funkcję ruchową,
  • chwytną,
  • poznawczą,
  • badawczą,
  • ręce służą do komunikacji, np. niewerbalnej,
  • wyrażają aktualny stan psychiczny poprzez rozmaite gesty,
  • kompensują utracone funkcje.

Funkcjonalność ręki to:

  • jakość i precyzja chwytu – określona zdolność odpowiedniego dopasowania ręki do trzymanego przedmiotu, zależy w dużej mierze od właściwej ruchomości stawów,
  • wartość chwytu – zdolność do przeciwdziałania właściwym obciążeniom przedmiotów, w dużej mierze zależy od prawidłowej siły i wytrzymałości mięśni ręki,
  • zdolności manipulacyjne – zależą przede wszystkim od niezaburzonego funkcjonowania aparatu ruchu, a także od jakości i wartości chwytu.

Aktualnie występuje wiele czynników zaburzających w różnym stopniu właściwą pracę ręki. Zalicza się do nich m.in.:

  • nieprawidłowości w budowie anatomicznej,
  • upośledzenie układu nerwowego,
  • zaburzony stan napięcia mięśniowego,
  • niewłaściwie pracujący narząd wzroku,
  • nieodpowiednią pozycję ciała,
  • nieprawidłową integrację bodźców sensorycznych, 
  • np. zaburzenia propriocepcji.

Aktualnie istnieje wiele schorzeń ręki. Stanem chorobowym mogą być objęte nie tylko stawy, lecz także inne struktury, takie jak ścięgna, więzadła, nerwy oraz mięśnie. Do najczęstszych chorób ręki zalicza się m.in.:

  • chorobę zwyrodnieniową,
  • reumatoidalne zapalenie stawów,
  • zapalenie pochewki ścięgna zginacza palca,
  • chorobę de Quervaina,
  • ganglion,
  • chorobę Dupuytrena.

Choroba Dupuytrena jest chorobą rozrostową rozcięgna dłoniowego polegającą na tworzeniu miofibroblastów z fibroblastów, ich nadmiernej proliferacji, tworzeniu guzków i pasm w obrębie rozcięgna dłoniowego, a później na rozwijaniu się charakterystycznych przykurczów palców, najczęściej serdecznego i małego. Miofibroblasty „dupuytrenowskie” produkują szczególny typ kolagenu – III, charakterystyczny dla tej choroby [3]. Występuje ona u 2–12% populacji [4, 5]. Najczęściej dotyka mężczyzn rasy kaukaskiej w średnim wieku [6, 7, 8]. Nie jest to choroba rzadka; szacuje się, że cierpi na nią ok. 2% dorosłej populacji Polski [9]. 

Etiologia

Etiologia choroby Dupuytrena nie jest do końca ustalona. Aktualnie przyjmuje się trzy teorie:

  • teorię genetycznego uwarunkowania – choroba występuje przeważnie rodzinnie – 25–60%, w wyniku wieloletnich obserwacji można stwierdzić niezaprzeczalną rolę omawianego czynnika, 
  • teorię powinowactwa nerwowego – na podstawie różnych badań wielu badaczy zwracało uwagę na powinowactwo z nerwem łokciowym, współistniejące choroby ośrodkowego układu nerwowego potwierdzają w dużym stopniu powinowactwo przykurczu z układem nerwowym,
  • teoria urazowa – różnego rodzaju urazy i przeciążenia powstałe na skutek wykonywania monotonnych ruchów, np. w pracy zawodowej, przyczyniają się do powstania dysfunkcji, statystycznie w blisko 50% przypadków udaje się znaleźć związek między przykurczem a rodzajem wykonywanej pracy.

Ponadto schorzenie to dotyka osoby chore na:

  • cukrzycę, 
  • padaczkę,
  • alkoholizm.

Zmiany chorobowe i objawy

Zmiany chorobowe w obrębie rozcięgna dłoniowego można podzielić na kilka faz:

  • faza proliferacji – pojawiają się początkowe zmiany w obrębie struktury rozcięgna, w tej fazie możliwe jest rozpoznanie histopatologiczne mięsakowłókniaka,
  • faza przerostu rozcięgna – pojawiają się stopniowo różnorodne zgrubienia w postaci np. guzków, w tej fazie powstają pierwsze niepokojące przykurcze stawowe, w obrazie histopatologicznym przeważają fibrocyty,
  • faza końcowa – następuje utrwalenie się przykurczów, które w dużym stopniu utrudniają wykonywanie czynności precyzyjnych, obraz histologiczny przedstawia zbite bezkomórkowe pasma włókniste o niewielkim unaczynieniu.
     

Zaawansowanie zmian chorobowych obejmujące zsumowaną wartość kątową przykurczu oraz zajęcie rozcięgna grzbietowego prostowników:

  • stadium I – zajęcie przede wszystkim włókien podłużnych rozcięgna, uwidacznia się przykurcz w stawie śródręczno-...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy