Dołącz do czytelników
Brak wyników

Protokoły fizjoterapeutyczne

22 września 2022

NR 139 (Wrzesień 2022)

Czy każde drętwienie dłoni oznacza zespół cieśni nadgarstka?

0 105

Czym jest zespół cieśni nadgarstka, jakie daje objawy i czy to na pewno on? 

Większość pacjentów, a właściwie wszyscy, którym zaczęły dokuczać dolegliwości takie jak drętwienie dłoni, po wpisaniu tego hasła w wyszukiwarkę internetową dostają prostą i szybką odpowiedź: „Twoje dolegliwości to zespół cieśni nadgarstka”. „Wszystkie objawy pasują, a więc to musi być to” – pomyśli pacjent. Jakie więc objawy będzie zgłaszał pacjent? 

Przede wszystkim drętwienie dłoni oraz palców. W przypadku zespołu cieśni nadgarstka istotne jest to, które palce drętwieją. Drętwienie będzie zatem dotyczyć kciuka, palców pierwszego, drugiego i trzeciego, a dokładniej jego połowy po stronie dłoniowej. Nerw pośrodkowy unerwia także końcówki wcześniej wymienionych palców, zachodząc delikatnie na część grzbietową. 

Kolejnym niepokojącym objawem zgłaszanym przez pacjenta będzie brak siły dłoni. Dysfunkcja ta będzie się objawiać brakiem możliwości zaciśnięcia dłoni w pięść lub utrzymania przedmiotu, i nie chodzi tutaj o rzeczy ciężkie do utrzymania w ręce. 

Zmiana temperatury palców, drętwienie oraz mrowienie w nocy, uczucie niepokojącej bolesnej sztywności palców, szczególnie nad ranem – to kolejne objawy, które będą budzić niepokój wśród pacjentów. Ale czy aby na pewno to zespół cieśni nadgarstka? 

Należy pamiętać, że nie wszystkie wymienione tu objawy występują razem. Często są to także pojedyncze, incydentalne, ale w jakiś sposób powtarzalne dolegliwości. Przykładem może być uczucie sztywności oraz tkliwości w obszarze nadgarstka czy też przedramienia lub samo drętwienie palców w trakcie snu. Mimo wszystko te objawy pokierują pacjenta do neurologa w celu wykonania badania przewodnictwa nerwowego, jakim jest badanie EMG. Bywa i tak, że – jak w wielu badaniach obrazowych – wynik pacjenta jest negatywny, a dokładniej rzecz ujmując, nie stwierdza się żadnego typu patologii. W przypadku badania EMG pacjent dostanie wynik, w którym będą podane wartości prawidłowe dla przewodnictwa nerwowego. 

Jeśli to nie zespół cieśni nadgarstka, to co zatem może być przyczyną tego typu dolegliwości? Braki witamin z grupy B? Deficyt magnezu, potasu lub witaminy D3? Odwodnienie lub przeciążenie dłoni pacjenta przez ciężką pracę fizyczną? A może padnie diagnoza typu „to na pewno od kręgosłupa”? Tu pojawia się jakże istotna kwestia – obszerny wywiad z pacjentem, w opinii autora najistotniejsza, a zarazem najtrudniejsza część wizyty dla terapeuty manualnego czy też neurologa. Wywiad jest jednak tą częścią wizyty, w trakcie której uzyskuje się wiele cennych informacji na temat pacjenta. Oprócz samego wywiadu równie istotna jest ocena postawy oraz wykonanie przynajmniej kilku podstawowych testów badających zakresy ruchomości lub testów celowanych w kierunku dysfunkcji poszczególnych nerwów. 

Czy postawa pacjenta będzie mieć wpływ na drętwienie dłoni?

Przed przystąpieniem do dokładnego opisu przebiegu nerwu pośrodkowego warto, a nawet trzeba wspomnieć o samej postawie pacjenta, ponieważ ma ona bezpośredni związek z zespołem cieśni nadgarstka lub objawami podobnymi do ZCN (zespołu cieśni nadgarstka). Postawa ciała pacjenta jest bardzo istotna w kwestii analizowania oraz diagnozowania wielu dysfunkcji i absolutnie nie można o tym zapominać. Na co należy zwrócić szczególną uwagę w trakcie przeprowadzania wywiadu z pacjentem? Co powinno zaniepokoić i co trzeba przeanalizować w szczegółowy sposób? 

W pierwszej kolejności należy odpowiedzieć sobie na pytanie, czym jest postawa ciała. Postawa ciała jest formą adaptacji organizmu człowieka do warunków, w jakich przebywa. A więc postawa jest niejako odzwierciedleniem kondycji psychofizycznej. Pacjenci z jaką postawą będą narażeni na ZCN? Bezsprzecznie wszyscy ci, którzy mają zamkniętą klatkę piersiową, ramiona oraz głowę ustawioną w protrakcji. Takiemu ustawieniu kręgosłupa szyjnego oraz piersiowego bardzo często towarzyszy ustawienie kończyn górnych w nadmiernej rotacji wewnętrznej. Biorąc pod uwagę przebieg nerwu pośrodkowego, jest to bardzo istotna informacja. Taki rodzaj postawy ciała pacjenta powinien zapalać czerwoną lampkę w głowie terapeuty już na samym początku. Jeśli pacjent zgłasza objawy takie jak drętwienie, mrowienie dłoni, osłabienie siły chwytu czy też inne problemy charakterystyczne dla zespołu cieśni nadgarstka, ale ewidentnie ma problem z postawą ciała i elastycznością poszczególnych, istotnych dla przebiegu nerwu pośrodkowego struktur, koniecznie należy przeprowadzić dokładną analizę przebiegu nerwu pośrodkowego. 

I oto najistotniejsze miejsce tego artykułu, a więc dokładny opis przebiegu nerwu pośrodkowego oraz opis poszczególnych technik pracy z tą strukturą. Poznanie jego przebiegu pokaże, że problem może tkwić na różnych poziomach! 

Dlaczego wiedza na temat dokładnego przebiegu nerwu pośrodkowego jest aż tak istotna?

Dobra znajomość anatomii daje wiele możliwości pracy z pacjentem. Dlaczego? Ponieważ terapeuta nie ogranicza się do wykonywania „standardowych” technik przypisanych danej dysfunkcji. Zaczyna widzieć i rozumieć więcej połączeń oraz zależności. Jedną z przykładowych dysfunkcji pokazujących, że nie warto ograniczać się jedynie do jednego segmentu, jakim jest kręgosłup szyjny lub kanał nadgarstka, jest właśnie zespół cieśni nadgarstka. 

Gdy u pacjenta pojawią się typowe dla tej dysfunkcji dolegliwości, szybko zaczyna się szukać problemu w odcinku szyjnym kręgosłupa lub w okolicy nadgarstka. Czy jest to złe czy też niewłaściwe podejście? Nie, ale w pewnym stopniu bardzo ograniczające możliwości pracy z pacjentem. Dlaczego? Ponieważ gałązka nerwu pośrodkowego jest długą strukturą, na którą – jak się za chwilę okaże – ma wpływ wiele rzeczy. 

Na początek należy zwrócić uwagę, jak w stosunku do innych tkanek funkcjonują struktury nerwowe. Gałązka nerwowa – i dotyczy to każdego nerwu – jest strukturą słabo modelującą. Co to znaczy? Nie jest strukturą rozciągliwą, a więc już wiadomo, że do prawidłowego funkcjonowania musi mieć zapewniony odpowiedni ślizg międzytkankowy. Niestety, często zostaje uwięziona między poszczególnymi strukturami. Zaburzenie ślizgu gałązki nerwowej będzie w negatywny sposób wpływać na jej biomechanikę, co często będzie przyczyną różnego typu dolegliwości takich jak mrowienie czy drętwienie. 

Wracając do przebiegu samego nerwu pośrodkowego, jego przebieg zostanie opisany za pomocą stacji. Na początek oczywiście stacja pierwsza, która jest bardzo istotna w pracy z pacjentem. 

Stacja pierwsza 

Stacja pierwsza będzie dotyczyć segmentów odcinka szyjnego kręgosłupa. Dlaczego? Ponieważ nerw pośrodkowy otrzymuje włókna z segmentów C6, C7, C8 oraz Th1. Zmiany na tej wysokości kręgosłupa, widoczne w badaniu obrazowym, mogą sugerować, że to właśnie na tym poziomie zaczyna się problem drętwienia dłoni. Oczywiście za chwilę zostaną opisane kolejne stacje, niemniej jednak w całym procesie leczenia zespołu cieśni nadgarstka nie można pomijać żadnej stacji, a więc warto, a nawet trzeba zweryfikować sytuację na wysokości odcinka szyjnego kręgosłupa. Podsumowując stację pierwszą, warto sprawdzić napięcie tkanek w obszarze szyi oraz karku, a także zbadać poszczególne zakresy ruchomości odcinka szyjnego pacjenta. 

 

 

Stacja druga

Drugą stacją będzie przednio-boczna część szyi, a dokładniej obszar, w którym znajdują się mięśnie pochyłe. Dlaczego ten obszar jest równie istotny? Mięśnie pochyłe to grupa trzech mięśni: pochyły przedni, środkowy oraz tylny. Są to specyficzne mięśnie, ponieważ przyczepiają się do kręgosłupa szyjnego oraz żeber. Pełnią funkcję zgięcia bocznego czy też ruchu rotacyjnego, dlatego informacja o tym, że przyczepiają się do żeber, jest szalenie istotna! Dlaczego? Ponieważ mięśnie pochyłe będą w pewnym stopniu ustawiać pierwsze oraz drugie żebro w przestrzeni, a więc będą miały wpływ na relację pierwszego oraz drugiego żebra w stosunku do obojczyka. Ustawienie żeber w elewacji, czyli uniesieniu, będzie zmniejszać przestrzeń między pierwszym i drugim żebrem a obojczykiem. Oczywiście ta przestrzeń jest zarezerwowana dla pęczka nerwowo-naczyniowego. Kompresja w tym obszarze może być więc przyczyną drętwienia dłoni. 

Podsumowując, w przypadku stacji drugiej koniecznie należy zweryfikować napięcie w tym obszarze, a więc gdy wystąpi potrzeba, należy opracować mięśnie pochyłe, a także pomóc żebrom wrócić do pierwotnej pozycji....

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy