Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu , Otwarty dostęp

27 września 2021

NR 129 (Wrzesień 2021)

Leczenie skolioz, kifoz, lordoz z uwzględnieniem m.in. zasad metody FED

0 59

Ośrodek Specjalistycznej Fizjoterapii „BIO” Mariusz Czarnecki jako trzeci ośrodek w Polsce wprowadził w 2011 r. metodę FED. Ma on duże doświadczenie w bez- operacyjnym leczeniu skolioz, kifoz i lordoz. W niniejszym materiale przedstawiono wybrane przypadki i wyniki leczenia.

Statystyka skolioz

Statystyka skolioz idiopatycznych w populacji to 2–3%, a medialnie mówi się o kilkudziesięciu procentach skrzywień kręgosłupa w wieku rozwojowym. 
Ośrodek „BIO” podjął starania, żeby zweryfikować te dane. Wykonał badania statystyczne na podstawie akcji społeczno-zdrowotnej w szkole podstawowej i przebadał 100 dzieci od klasy 0 do 6. Na 100 dzieci 10 miało objawy skolioz idiopatycznych, czyli 10%. Te wnioski są zbieżne z danymi z literatury fachowej oraz informacjami przekazywanymi na kursach dla specjalistów. Statystyka potwierdza duży, poważny problem społeczno-zdrowotny dotyczący odsetka występowania skolioz, sił, środków oraz kosztów związanych z ich leczeniem oraz leczeniem ich następstw. 

POLECAMY

Profilaktyka skolioz

Niemożliwe jest całkowite wyeliminowanie problemu skolioz u dzieci i młodzieży, wiadomo jednak, że można zmniejszyć/ ograniczyć skutki ich liczby, skutki ich występowania oraz stopień ich progresji.
W działaniach tych należy uwzględnić:

  • wczesną diagnostykę:
  • rodzice co trzy–sześć miesięcy powinni dokładnie oglądać dzieciom plecy w pozycji stojącej i w skłonie,
  • bilanse dzieci – dokładniejsze i częstsze badania przesiewowe,
  • jeżeli skolioza występuje w rodzinie, częstszy monitoring dzieci w wieku rozwojowym, 
  • diagnostyka przesiewowa w gabinetach, ośrodkach, przychodniach,
  • korzystanie z udogodnień nowoczesnych aparatów nieinwazyjnych, np. diagnostyki DIERS;
  • ergonomię – to nauka o pracy, czyli przystosowaniu narzędzi, maszyn, środowiska oraz warunków pracy do anatomicznych i psychofizycznych możliwości człowieka. Ważne jest stworzenie ergonomicznych stanowisk pracy przy komputerze, biurku, ławce szkolnej:
  • pozycja siedząca zwieszona posiada parcie 300 kg, a siedząca wyprostowana – 150 kg dla trzeciego krążka lędźwiowego,
  • odpowiednie podnoszenie ciężaru na zgiętych kończynach dolnych z wyprostowanym kręgosłupem;
  • wczesną profilaktykę – utrwalanie prawidłowych wzorców zdrowego trybu życia:
  • profilaktyka pierwotna – zapobieganie chorobom poprzez kontrolowanie czynników ryzyka,
  • profilaktyka wtórna – zapobieganie konsekwencjom choroby poprzez wczesne wykrycie i leczenie (badanie przesiewowe),
  • profilaktyka trzeciej fazy – zahamowanie postępu choroby oraz ograniczenie powikłań.

Leczenie bezoperacyjne skolioz

Od wielu lat na świecie tworzy się i stosuje różne metody bezinwazyjnej terapii skolioz. Opierają się one na ćwiczeniach symetrycznych, asymetrycznych, terapii manualnej, wyciągach, terapii tkanek miękkich, masażach, gorsetach.
Metoda FED – fixation, elongation, derotation – wymyślona, stworzona i opracowana przez prof. Santosa Sastre Fernandeza, trójpłaszczyznowa metoda zachowawczego leczenia skolioz. Wydaje się ciekawym, logicznym, nowatorskim i opartym na badaniach naukowych podejściem do bezinwazyjnego leczenia skolioz. Coraz powszechniejsza na świecie, również w Polsce zyskuje wielu zwolenników.
Metoda FED (fixation, elongation, derotation):

  • jest oparta na badaniach naukowych,
  • wykorzystuje teorię wzrostu, właściwości chrząstek nasadowej i neurocentralnej trzonów kręgów,
  • posiada bardzo dobre specjalistyczne badanie pacjenta wykonywane na podstawie protokołu/karty badania i diagnostyki, co daje możliwość postawienia prawidłowej diagnozy,
  • uwzględnia klasyfikację pacjenta i określenie procedur terapeutycznych,
  • narzędzia terapeutyczne, m.in.:
  • elektrostymulacja, trakcja, elongacja,
  • maszyna FED – do trójwymiarowej terapii bocznych skrzywień kręgosłupa,
  • kinezyterapia analityczna,
  • gorsetowanie trójwymiarowe, 
  • metody uzupełniające: kinezyterapia, PNF, kinesiologytaping, zajęcia w wodzie.

Metoda FED – bezinwazyjne leczenie skolioz, kifoz i lordoz

Wobec skomplikowanego i trudnego problemu leczenia skolioz, o czym świadczy chociażby fakt braku jednolitego sposobu postępowania w leczeniu tego schorzenia, metoda FED – jak określa ją sam autor: „trójwymiarowe ustabilizowanie kręgosłupa przy jednoczesnym jego wydłużaniu i derotacji” – to nowatorskie, zyskujące coraz więcej zwolenników w Polsce, Europie i na całym świecie spojrzenie na terapię skolioz. Twórcą metody jest prof. Santos Sastre Fernandez.
Metoda FED: hiszp. fijación, elongación, desrotatión; ang. fixation, elongation, derotation; pol. ustabilizowanie, wyciągnięcie/wydłużenie, derotacja.
Metoda powstała w wyniku długoletnich prac naukowo-badawczych i obecnie opiera się na dużej liczbie skatalogowanych i potwierdzonych przypadków klinicznych.
Metoda stanowi kompleksową propozycję trójpłaszczyznowej terapii bocznych skrzywień kręgosłupa [oraz (hiper)kifoz i lordoz], przewidując i określając pełne postępowanie terapeutyczne. Sposób leczenia zaproponowany przez prof. Sastre opiera się na zastosowaniu kinezyterapii instrumentalnej aplikowanej za pomocą specjalnie opracowanego urządzenia FED, które pozwala siłom korekcyjnym oddziaływać na poziomie skrzywienia poprzez ustabilizowanie, rozciągnięcie i derotację kręgosłupa.
Metoda opiera się na teorii wzrostu, wzajemnym oddziaływaniu oraz właściwościach chrząstek: nasadowej (brzeżnej/epifitycznej) i neurocentralnej, występujących w trzonach kręgów, potwierdzonej licznymi pracami badawczymi i doświadczeniami.
Metoda jest tym skuteczniejsza, im wcześniej pacjent zostanie prawidłowo zdiagnozowany i poddany terapii. Generalnie pozytywnych efektów leczenia należy się spodziewać u osób z nieukończonym wzrostem kostnym. Metoda jest dobrze tolerowana przez pacjentów, pełnej terapii poddawane były nawet sześcioletnie dzieci.

Integralne części metody FED

  • Specjalistyczne badanie i diagnoza:
  • protokół badania FED zawierający kwestionariusz pytań oraz schemat badania fizykalnego pacjenta,
  • badania obrazowe RTG (w niektórych przypadkach również TK i MR) wykonane tak, aby obejmowały możliwie cały kręgosłup wraz z miednicą i stawami biodrowymi. Dokładna analiza zdjęć z dokonaniem pomiarów m.in. kąta skrzywień według Cobba, kąta rotacji kręgów (Raimondi), torsji kręgów, z oznaczeniem testu Rissera, porównywaniem stawów biodrowych i krzyżowo-biodrowych oraz wykonaniem szeregu testów diagnostyki funkcjonalnej.
     
  • Klasyfikacja oraz określenie procedur terapeutycznych charakterystycznych dla każdego przypadku i typu skrzywienia:
  • klasyfikacja pacjenta według podziału Kinga-Moe (pięć rodzajów skrzywień kręgosłupa),
  • dobór odpowiednich elementów terapii.
     
  • Przygotowanie fizykalne pacjenta:
  • ciepło stosowane wewnątrz łuków skrzywienia,
  • elektrostymulacja stosowana na zewnątrz łuków skrzywienia,
  • trakcja/elongacja.
     
  • Terapia za pomocą urządzenia FED ze szczególnym uwzględnieniem aktywnej autokorekcji i propriocepcji.

Po zajęciu miejsca w urządzeniu FED pacjent za pomocą specjalnej uprzęży jest podpinany do systemu wyciągowego w celu elongacji, jak również odciążenia (w mniej więcej 80%) kręgosłupa. Następnie za pomocą stabilizatorów dokonuje się odpowiedniego ustawienia i ustabilizowania pacjenta. Siła korekcyjna jest aplikowana na szczyt łuku skrzywienia poprzez zdalnie sterowany siłownik. Wartość siły nacisku (siły korekcyjnej), którą można aplikować pacjentom, wynosi nawet do 100 kg. Efekt terapeutyczny jest uzależniony od wielkości przyłożonego obciążenia, przy czym dąży się do jak najszybszego uzyskania największych wartości dla danego pacjenta. Nacisk jest podawany w kilkunasto-kilkudziesięciosekundowych setach, po których następuje okres relaksu (zwolnienia nacisku). W czasie relaksu pacjent aktywnie utrzymuje pozycję, którą udało się uzyskać poprzez działanie siły korekcyjnej. W przypadku skoliozy dwu- lub więcej łukowej każdy łuk skrzywienia opracowuje się oddzielnie. Zwraca uwagę fakt dobrego tolerowania przez pacjentów nawet proporcjonalnie dużej siły nacisku. Terapia w urządzeniu trwa ok. 30 min. 

  • Kinezyterapia analityczna – to specjalnie dobrane procedury (zestawy ćwiczeń) terapeutyczne mające zastosowanie w przypadku określonego rodzaju skrzywienia sklasyfikowanego według Kinga-Moe.
  • Metody uzupełniające – kinezyterapia, np. PNF, kinesiologytaping, pływanie.
  • Zaopatrzenie ortopedyczne, gorsety – w niektórych przypadkach jako uzupełnienie terapii FED stosuje się zaopatrzenie ortopedyczne gorsetem typu Cheneau.
  • Okresowa kontrola i ocena wyników usprawniania:
  • protokół badania FED,
  • diagnostyka DIERS,
  • porównawcze badania obrazowe RTG (TK, MR).

Program metody FED 

Program metody FED jest realizowany w ramach turnusów terapeutycznych, podczas których pacjent przechodzi pełen cykl zabiegów z jednokrotnym, a w określonych przypadkach nawet dwukrotnym w ciągu dnia wykorzystaniem terapii w jednostce/urządzeniu FED. Taki turnus należy realizować możliwie jak najczęściej, minimum raz na pół roku lub w określonych przypadkach nawet raz na kwartał. W czasie pomiędzy turnusami kontynuuje się terapię w domu, opartą na wyuczonych schematach kinezyterapii analitycznej FED oraz dostępnej kinezyterapii lub metodach uzupełniających...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

Przypisy