Dołącz do czytelników
Brak wyników

Protokoły fizjoterapeutyczne

23 sierpnia 2022

NR 138 (Lipiec 2022)

Postępowanie fizjoterapeutyczne w przypadku łokcia tenisisty

0 353

Ból w stawie łokciowym umiejscowiony na jego grzbietowej części jest określany mianem łokcia tenisisty. Jest to przypadłość często bardzo bolesna i utrudniająca normalne funkcjonowanie w życiu codziennym. Jest także jednym z najczęstszych problemów ortopedycznych w kończynie górnej.

Obecnie bardzo dużo zawodów wiąże się z pracą siedzącą przy komputerze, która sprzyja powstawaniu łokcia tenisisty. Ciągłe napięcie mięśni prostowników nadgarstka powoduje przeciążenia oraz zaburzenia w okolicy brzuśców i przyczepów mięśniowych.
Opis przypadku dotyczy kobiety w wieku 35 lat, pracującej na co dzień w administracji, często z dużą ilością stresu (co nie jest bez znaczenia). Problem występował od kilku tygodni. Niestety powoli się nasilał i czasami stawał się tak dokuczliwy, że pacjentka była zmuszona przyjmować leki przeciwbólowe.
Opisany proces terapii opiera się głównie na dwóch metodach terapii manualnej: Cyriax oraz FDM (Fascial Distortion Model). Oprócz tego w artykule zostaną przedstawione sposoby autoterapii i ćwiczeń rozciągająco-rozluźniających oraz alternatywne metody leczenia.

Diagnostyka

Staw łokciowy ma dość skomplikowaną budowę anatomiczną. Mimo to dzięki zastosowaniu odpowiednich testów ortopedycznych można dosyć dokładnie określić prawdopodobną przyczynę dolegliwości bólowych. Według metody Cyriaxa (która słynie z dokładnej diagnostyki) dla stawu łokciowego należy zastosować następujące testy:

  • bierne zgięcie,
  • bierny wyprost,
  • bierną pronację,
  • bierną supinację,
  • zgięcie z oporem,
  • wyprost z oporem,
  • pronację z oporem,
  • supinację z oporem,
  • zgięcie nadgarstka z oporem (na wyprostowanym stawie łokciowym),
  • wyprost nadgarstka z oporem (na wyprostowanym stawie łokciowym).

Dla zaburzenia o typie łokcia tenisisty najbardziej charakterystyczny jest bolesny wyprost nadgarstka z oporem. Dodatkowo często również bolesne jest czynne zgięcie dłoniowe nadgarstka (na wyprostowanym łokciu plus ewentualnie zaciśnięcie pięści), rzadziej ruchy pronacji i supinacji.

Pacjenci zgłaszają ból łokcia nie tylko podczas tych standardowych testów, lecz także przy wielu czynnościach dnia codziennego, np. podczas trzymania kubka, obsługi myszki komputerowej oraz innych czynności manipulacyjnych dłonią.
Dodatkowo można wykonać badania obrazowe, takie jak RTG (w celu wykluczenia ewentualnego złamania, jeśli był uraz) bądź USG.
Według metody medycyny ortopedycznej Cyriaxa w przypadku łokcia tenisisty są cztery najczęściej występujące lokalizacje zaburzeń:

  • przyczep mięśniowy do kłykcia bocznego kości ramiennej,
  • brzusiec mięśniowy (najczęściej prostownika palców bądź prostownika łokciowego nadgarstka),
  • uszkodzenie ścięgniste w okolicy głowy kości promieniowej,
  • przyczep mięśnia prostownika promieniowego nadgarstka długiego na krawędzi nadkłykcia.

Leczenie

Cały proces leczenia pacjentki trwał sześć tygodni. Wykonywano dwie terapie w ciągu tygodnia, czyli łącznie było 12 spotkań. Początkowa ocena bólu pacjentki w skali VAS zawierała się w przedziale między 7 a 9, w zależności od dnia i obciążenia dodatkowymi obowiązkami domowymi. Były to więc dolegliwości bardzo wyraźne i utrudniające normalne funkcjonowanie. Dodatkowo występowały takie objawy, jak:

  • duże napięcie mięśni obręczy barkowej,
  • tkliwość palpacyjna brzegu potylicy (na przyczepach mięśni podpotylicznych),
  • częste bóle oraz czasami zawroty głowy.

Wszystkie spotkania rozpoczynały się od sprawdzenia ruchomości, przeprowadzenia testów prowokujących oraz określenia skali bólu. W danym przypadku najbardziej prowokacyjnym testem był oporowy wyprost nadgarstka przy wyprostowanym stawie łokciowym. Podczas wykonywania czynnego zgięcia dłoniowego nadgarstka pacjentka odczuwała ból ciągnący wzdłuż mięśni po stronie grzbietowej przedramienia. Jako przyczyna dolegliwości wykluczone zostały testami pozostałe elementy, czyli odcinek szyjny kręgosłupa oraz mięśnie obręczy barkowej.
 

Zdj. 1. Ortopedyczne testy oporowe dla stawu łokciowego według Cyriaxa

 

Zdj. 2. Ortopedyczne testy oporowe dla stawu nadgarstkowego

 

Zdj. 3. Cztery najczęstsze lokalizacje zaburzeń w przypadku łokcia tenisisty według Cyriaxa


Terapia rozpoczynała się od GMP (głębokiego masażu poprzecznego) najbardziej bolesnego punktu – w tym przypadku był to przyczep mięśniowy do kłykcia bocznego kości ramiennej.

Następnie był wykonywany masaż poprzeczny i funkcyjny mięśni przedramienia.
Później były wykonywane techniki FDM, takie jak:

  • CD (continuum distortion) – ból jest związany z zaburzeniem przejścia ścięgna mięśniowego w kość. W przypadku tej pacjentki był to podtyp eCD (everted CD), czyli tkanka kostna została przeciągnięta na stronę ścięgnistą. Dlatego w celu poprawy sytuacji wykonano ucisk kciukiem na najbardziej bolesne punkty, pod najgorszym dla pacjenta kątem w kierunku kości przez 60–90 s (siła nacisku musi Zdj. 4. GMP przyczepu mięśniowego do kłykcia bocznego Zdj. 5. Masaż poprzeczny i funkcyjny mięśni przedramienia Zdj. 6. Technika CD (podtyp eCD) na kłykieć kości ramiennej Zdj. 7. PIR mięśni prostowników nadgarstka być akceptowalna dla pacjenta, w miarę ustępowania dolegliwości można ją lekko zwiększyć). Czeka się z naciskiem do ustąpienia bólu.
    Gdyby natomiast występował podtyp iCD (inverted CD), należałoby wykonać techniki manipulacyjne, np. manipulację...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy