Dołącz do czytelników
Brak wyników

Nowoczesne metody fizjoterapii , Otwarty dostęp

22 września 2020

NR 119 (Wrzesień 2020)

Praktyczne wykorzystanie zabiegów krioterapii

89

Krioterapia

Krioterapia (kriostymulacja) to nieinwazyjne zastosowanie par skroplonych gazów o krańcowo niskich temperaturach w celu wychłodzenia zewnętrznej powierzchni ciała pacjenta.
Gwałtowne oziębienie odbiera bardzo małą ilość ciepła z tkanek, mimo to jest wystarczająco silnym bodźcem uruchamiającym miejscowe ośrodki termoregulacyjne dla podtrzymania i redystrybucji ciepła.

POLECAMY

Przeprowadzanie zabiegu

Czas wykonywania zabiegu waha się od 40 s do kilku minut w zależności od powierzchni, którą należy wychładzać.
U danego pacjenta jednorazowo można wychładzać do pięciu–siedmiu miejsc, przy czym optymalne wyniki osiąga się, wykonując zabiegi dwa razy dziennie z odstępem pomiędzy nimi wynoszącym 4 godz., zawsze w połączeniu z kinezyterapią. Zabiegi są przeprowadzane codziennie od poniedziałku do piątku w serii, której czas trwania jest uzależniony od rodzaju schorzenia:

  • zespoły reumatoidalne – od jednego do dwóch tygodni,
  • zespoły ortopedyczno-traumatologiczne – od jednego do trzech tygodni,
  • bóle mięśni, stłuczenia, krwiaki – od trzech do ośmiu zabiegów,
  • oparzenia świeże – od jednego do dwóch zabiegów.

Powszechnie stosuje się serię 10 zabiegów krioterapii. Przy schorzeniach chronicznych taka seria przynosi poprawę na trzy–cztery miesiące, a po wykonaniu 15–20 zabiegów poprawa utrzymuje się od sześciu do dziewięciu miesięcy, zatem warto stosować dłuższe serie zabiegowe.

Technika wykonywania zabiegu

Technika wykonywania zabiegu polega na jak najwolniejszym przemieszczaniu dyszy linii zasilającej w takiej odległości od skóry, aby strumień par azotu nie spowodował odmrożeń. Zabieg zawsze rozpoczyna się w miejscu, gdzie warstwa mięśni ma największą grubość, ze stopniowym przechodzeniem do miejsc z małą miąższością mięśni. Prawidłowe i optymalne wykonywanie zabiegu polega na równomiernym wychładzaniu danej powierzchni z zachowaniem właściwej odległości od powierzchni skóry, przemieszczaniem dyszy na tyle wolno, aby odbiór zimna był jak największy, i na tyle szybko, aby nie dopuścić do zamrożenia 
naskórka. 
Zbyt długie utrzymywanie końcówki chłodzącej w jednym miejscu może spowodować miejscowe przemrożenie naskórka. W takim przypadku należy odprowadzić „nadmiar zimna” poprzez przyłożenie własnej ręki do „zabielonego naskórka” na kilka sekund. 
Dyszę należy przesuwać bardzo wolno, na granicy „zabielenia” naskórka, z kilkusekundowym zatrzymaniem przesuwu tak, aby strefa wychładzania w kształcie koła stykała się z następnym punktowym wychłodzeniem, tak jak koła na fladze olimpijskiej. Taka metoda wykonywania zabiegu pozwala na znaczne skrócenie czasu jego trwania i wykorzystanie pełnej mocy chłodniczej aparatów do krioterapii. 
Przestrzegając wytycznych producenta, wystarczy wykonywać zabiegi na odpowiednich wartościach intensywności nadmuchu dostosowanych do wielkości danej powierzchni: 

  • małe powierzchnie (palce, nadgarstek) – na zakresie 1, 
  • duże powierzchnie (biodro, bark) – na zakresie 3, 
  • pozostałe strefy – na zakresie 2, 
  • punkty spustowe – na zakresie A.

Pacjentów, którzy się słabo wychładzają, przy ciągłym wypływie par azotu traktuje się strumieniem zmiennym na zakresie pulsacja 1, pulsacja 2. 
 

1. Technika wykonania zabiegu


Nie powinno się bazować na gotowych programach terapeutycznych do wykonywania zabiegów krioterapii, ponieważ każdy zabieg jest indywidualny i dostosowany do konkretnego miejsca na powierzchni skóry pacjenta. Stopień wychłodzenia i jego tempo zależą od prędkości przemieszczania strumienia par azotu, od odległości dyszy od miejsca zabiegu, od wilgotności skóry (zmienna w zależności od stanu emocjonalnego pacjenta). Powyższych parametrów nie da się zaprogramować przy obecnym stanie techniki, ponieważ żaden aparat do krioterapii nie posiada czujników ruchu i pomiaru prędkości przemieszczania dyszy. 
Powierzchnia skóry musi być pod ciągłą kontrolą wzrokową, aby wychwycić sygnały do przerwania zabiegu, tj.:

  • zblednięcie (zabielenie) skóry,
  • zasinienie,
  • objaw „pomarańczowej skórki”,
  • sygnałem do przerwania zabiegu jest także wystąpienie bólu u pacjentów bez zaburzeń czucia.

Pierwszym efektem zabiegu krioterapii jest silne obkurczenie się tkanki mięśniowej, dlatego też wszystkie zabiegi w okolicy kręgosłupa winny być wykonywane symetrycznie temperaturowo wzdłuż mięśni, równolegle do wyrostków ościstych, raz z lewej, raz z prawej strony kręgosłupa, przy czym zabieg zawsze należy rozpoczynać od partii mięśni rozciągniętych, jeśli występuje między nimi asymetria. Praktycznie od punktu najsilniejszego bólu chłodzi się 10 cm w górę i 10 cm w dół, a po równomiernym wychłodzeniu obydwu stron kręgosłupa należy starać się jak najdokładniej wychłodzić ścieżkę promieniowania bólu, np. przy rwie kulszowej przez pośladek aż do stopy wzdłuż przebiegu nerwu. Miejsca, gdzie pacjent nie odczuwa bólu, omija się i chłodzi tylko te bolesne. 
Ścieżkę promieniowania bólu ustala się przed zabiegiem krioterapii, ponieważ sam zabieg wywołuje natychmiastowe znieczulenie i pacjent nie jest w stanie dokładnie umiejscowić ścieżki bólowej. Przy neuralgii międzyżebrowej i neuralgii nerwu trójdzielnego należy wychładzać także ścieżkę promieniowania bólu. 
W przypadku wychładzania powłok skórnych w obrębie twarzy należy zabezpieczyć pacjenta przed możliwością bezpośredniego wdychania par azotu, osłaniając jego usta i nozdrza własną dłonią. Należy także zabezpieczyć oczodół suchą ligniną, watą lub gazą. 
Jeżeli w miejscu wykonywania zabiegu na powierzchni skóry znajduje się jakiś metal (zespolenia ortopedyczne, nieściągalna obrączka lub sygnet), należy przed przystąpieniem do chłodzenia zaizolować metal (suchą ligniną, gazą lub watą) i przystąpić do zabiegu.
W przypadku gdy na powierzchni skóry pacjenta znajdują się krople potu lub wody, należy przed przystąpieniem do zabiegu je wysuszyć, ponieważ w strumieniu par azotu zamarzną i spowodują lokalną kriodestrukcję tkanki. 
Po krioterapii chwilowo następują zaburzenia czucia, tak więc wszelkie procedury fizykoterapeutyczne, które wymagają ustawienia parametrów według odczuć pacjenta (pieczenie, szczypanie, mrowienie), muszą być wykonywane przed krioterapią. Krioterapię można łączyć z magnetoterapią i laseroterapią, obojętnie, w jakiej kolejności, lecz przy połączeniu z innymi zabiegami wykonuje się ją jako ostatni zabieg w serii, bezpośrednio przed kinezyterapią. Po krioterapii nie wykonuje się okładów borowinowych czy też kąpieli solankowych, bo mogłoby to doprowadzić do maceracji skóry. Przy świeżych kontuzjach, gdzie istnieje możliwość uszkodzenia większego naczynia krwionośnego, nie stosuje się krioterapii przez trzy–cztery dni, bo mogłaby ona sprzyjać powstaniu masywnego krwiaka.

Efekty krioterapii

Efekty krioterapii...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy