Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu

24 marca 2020

NR 114 (Marzec 2020)

Rehabilitacja w chorobie zwyrodnieniowej stawu biodrowego

79

Choroba zwyrodnieniowa stawów to najczęstsza przewlekła choroba stawów maziówkowych o różnym pochodzeniu. Jej charakterystyczną cechą jest zużycie się powierzchni stawowych i kościotworzenie. W wyniku zwyrodnień stawów dochodzi do stałej progresji zmian patologicznych. W przypadku stawu biodrowego wraz z postępem choroby u pacjenta pojawia się coraz silniejszy ból, problemy z chodzeniem, a w końcu zostaje on całkowicie unieruchomiony. Rehabilitacja we wczesnym okresie choroby zwyrodnieniowej może istotnie poprawić jakość życia chorego oraz wpłynąć na spowolnienie choroby.

Staw biodrowy to staw kulisty, panewkowy, wieloosiowy. Składa się z głowy kości udowej oraz panewki, którą tworzy kość miedniczna. Panewka stawowa jest otoczona obrąbkiem stawowym. Staw biodrowy jest unaczyniony przez tętnicę okalającą udo przyśrodkową oraz boczną, a także tętnicę pośladkową dolną i górną. Jest unerwiony przez nerw udowy, zasłonowy oraz kulszowy.

Choroba zwyrodnieniowa stawów – co to jest?

Jest to najczęstsza przewlekła choroba stawów maziówkowych o różnym pochodzeniu. Jej charakterystyczną cechą jest zużycie się powierzchni stawowych i kościotworzenie. W wyniku zwyrodnień dochodzi do zmian patologicznych w obrębie chrząstki stawowej, czyli warstwy zbudowanej z tkanki łącznej, obejmującej nasady sąsiadujących ze sobą kości. Rolą chrząstki jest zapobieganie ocieraniu się kości o siebie, w związku z czym ich powierzchnie nie ścierają się, co umożliwia bezbolesne poruszanie się stawu. 
Choroba zwyrodnieniowa dotyczy jednego bądź kilku stawów. W wyniku zwyrodnień stawów dochodzi do stałej progresji zmian patologicznych. Choroba zwyrodnieniowa jest wynikiem zarówno biologicznych, jak i mechanicznych zdarzeń zakłócających pracę powiązanych ze sobą procesów degradacji oraz syntezy chrząstki stawowej. Obejmuje wszystkie tkanki stawu, dając morfologiczne, biochemiczne, molekularne oraz biomechaniczne zmiany komórek macierzy. Zmiany te prowadzą do rozmiękania, utraty masy chrząstki stawowej, stwardnienia oraz zagęszczenia tkanki kostnej, osteofitów oraz torbielek podchrzęstnych.

Koksartroza, czyli zwyrodnienie stawu biodrowego 

W chorobie zwyrodnieniowej stawu biodrowego dochodzi do uszkodzenia chrząstki, która pokrywa głowę kości udowej oraz panewkę kości miednicznej. Tkanka chrzęstna w przebiegu choroby ulega rozmiękczeniu, w wyniku czego jest bardziej podatna na ścieranie pod wpływem poruszania. Dochodzi do wysuszenia chrząstki, przez co przestaje ona spełniać swoje funkcje, takie jak: amortyzacja obciążeń oraz drgań, ochrona kości przed ścieraniem, swobodny ruch stawu. Zaczynają się pojawiać osteofity – narośla kostne. 
Im bardziej zaawansowana choroba zwyrodnieniowa stawów biodrowych, tym większe dolegliwości bólowe powoduje. Z czasem pojawiają się problemy z chodzeniem, aż do całkowitego unieruchomienia.

Przyczyny koksartrozy
Przyczyny choroby zwyrodnieniowej stawu biodrowego są wielorakie i trudno je jednoznacznie wskazać. Można je podzielić na:

  1. pierwotne – przyczyna zwyrodnienia stawu biodrowego jest nieznana;
  2. wtórne:
  • wrodzone/rozwojowe:
    • dysplazja stawów biodrowych,
    • choroba Perthesa,
    • złuszczenie głowy kości udowej,
    • nierówna długość kończyn,
    • koślawość lub szpotawość,
    • zespoły nadmiernej ruchomości stawów,
    • wady postawy;
  • nabyte:
    • urazy (powstałe w wyniku pracy bądź uprawiania sportu),
    • mikrourazy (wynikające z przeciążeń stawu),
    • infekcje – septyczne zapalenie stawu, 
    • neuroartropatie (stawy Charcota),
    • choroby kości i stawów,
    • choroby metaboliczne,
    • choroby endokrynologiczne.

Objawy koksartrozy

  1. Kliniczne:
  • dolegliwości bólowe stawu biodrowego, 
  • ograniczenie ruchomości w obrębie stawu biodrowego,
  • sztywność poranna,
  • wzorzec torebkowy, 
  • brak ślizgu stawowego,
  • obrzęk,
  • osłabienie kończyny,
  • nieprawidłowy stereotyp chodu,
  • dodatni objaw Trendelenburga (objaw Trendelenburga – opadnięcie miednicy po stronie przeciwnej podczas stania na jednej kończynie dolnej. Dodatni objaw wykazuje osłabienie mięśni pośladkowych kończyny podporowej),
  • narastanie przykurczu zgięciowego.
  1. Radiologiczne: 
  • zwężenie szpary stawowej,
  • osteofity, 
  • geody zwyrodnieniowe,
  • sklerotyzacja podchrzęstnej warstwy kości,
  • grzybowate zniekształcenie głowy kości udowej,
  • zdwojenie dna panewki,
  • pozorne skrócenie szyjki kości udowej.

Diagnostyka

Diagnostyka obejmuje przede wszystkim badanie fizjoterapeutyczne. Oto jego etapy:

  1. Wywiad.
  2. Charakterystyka dolegliwości bólowych.
  3. Ocena postawy ciała.
  4. Oglądanie okolicy stawu biodrowego.
  5. Palpacja stawu biodrowego
  6. Badanie zakresów ruchomości stawu biodrowego.
  7. Badanie gry stawowej.
  8. Badanie chodu.
  9. Ocena funkcjonal...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy