Dołącz do czytelników
Brak wyników

Protokoły fizjoterapeutyczne

22 września 2022

NR 139 (Wrzesień 2022)

Seryjne gipsowanie jako technika zachowawcza poprawiająca zakres ruchów w stawach

0 121

Seryjne gipsowanie jest skuteczną metodą pracy z pacjentami, u których obserwuje się spastykę czy ograniczenie ruchomości w stawach. Warto rozważyć techniki zachowawcze takie jak seryjne gipsowanie, zanim zastosuje się procedury bardziej inwazyjne. Seryjne gipsowanie jest zdecydowanie bezpieczniejsze, niesie ze sobą mniej skutków ubocznych i ryzyka ewentualnych powikłań niż zabiegi chirurgiczne.

Na początku warto przypomnieć, czym różni się spastyczność od przykurczu, gdyż te dwa terminy są kluczowe dla seryjnego gipsowania. Spastyczność mięśni to zaburzenie czuciowo-ruchowe specyficzne dla uszkodzeń górnego neuronu ruchowego, charakteryzujące się mimowolnym skurczem mięśni i nadmierną pobudliwością odruchu rozciągania mięśni, znanego jako wzmożone napięcie mięśni. Przykurcz natomiast to ograniczenie zakresu ruchu stawu (czyli kąta, o jaki przesuwa się staw od pozycji anatomicznej, wyjściowej, do granic jego ruchomości) spowodowane zmianami w mięśniach, strukturach stawowych i tkance łącznej, które może doprowadzić do trwałej deformacji stawu. 

Zarówno spastyczność, jak i ograniczenie ruchów w stawie są wspólnymi objawami dla wielu jednostek chorobowych. Spastyczność jest zwykle spowodowana uszkodzeniem kory ruchowej, która kontroluje ruchy dowolne. Charakteryzuje się ona zależną od prędkości zwiększoną odpornością na rozciąganie, co w konsekwencji będzie zaburzało możliwość wykonywania ruchów celowych. Zmniejszony zakres ruchu w stawie będzie skutkować nieprawidłowym ruchem i ustawieniem w tym stawie, co z kolei prowadzi do zmniejszenia ruchomości funkcjonalnej. 

Czym jest seryjne gipsowanie

Seryjne gipsowanie to proces, w którym przez dłuższy czas wykorzystuje się serię unieruchomień gipsowych do rozciągnięcia tkanek miękkich w celu stopniowej poprawy zakresu ruchu w stawach. Unieruchomienie w gipsie zapewnia stabilizację oraz przedłużone rozciąganie mięśnia, który jest unieruchomiony w pozycji wydłużonej. Po wykonaniu unieruchomienia gipsowego program terapeutyczny obejmuje: rozciąganie ciągłe, gips złożony z dwóch takich samych części stosowanych jako szyny nocne do przedłużonego rozciągania oraz ciągłe zabiegi fizjoterapeutyczne w celu wzmocnienia i funkcjonalnego treningu ruchowego. 

 

 

Istnieje kilka typów wykonywanych gipsów: gips lekki, gips lekki wzmocniony oraz opaska gipsowa z włókna szklanego. Gipsy można zastosować na jeden lub na kilka stawów. Najczęściej stosuje się je na staw łokciowy, nadgarstek, staw kolanowy oraz staw skokowy. Gipsy mogą być stałe – seryjne lub ściągalne – gipsy ćwiczebne. Zdecydowaną zaletą stosowania gipsów do ćwiczeń jest ich waga. Są dużo lżejsze niż tradycyjne ortezy, przez co są zdecydowanie lepiej tolerowane przez pacjentów, szczególnie w grupie dzieci. 

 

 

Seryjne gipsowanie jest stosowane także niekiedy razem z ostrzykiwaniem toksyną botulinową typu A (botoks). Botoks jest często wykorzystywany jako farmakologiczne leczenie spastyczności ogniskowej. Może być wstrzykiwany bezpośrednio do mięśnia w celu zablokowania uwalniania acetylocholiny w synapsach nerwowo-mięśniowych, co powoduje odwracalny paraliż, który z kolei zmniejsza spastyczność i poprawia stan ambulatoryjny. Stosowanie jednocześnie seryjnego gipsowania oraz toksyny botulinowej typu A pomaga utrzymać i poprawić długość mięśni oraz bierny ruch stawów. 

W jakim celu i u kogo stosuje się seryjne gipsowanie

Celem seryjnego gipsowania jest zapewnienie większego biernego zakresu ruchu, zapobieganie powikłaniom związanym z długotrwałym przebywaniem w pozycjach, które powodują deformację, umożliwienie stosowania w przyszłości np. wkładek ortopedycznych, zapewnienie najwyższego poziomu funkcjonalności oraz mobilności. Technikę seryjnego gipsowania z powodzeniem można stosować zarówno u dzieci, jak i u dorosłych w zaburzeniach i jednostkach chorobowych, którym towarzyszą przykurcze stawowe oraz spastyczność. Są to m.in.: 

  • mózgowe porażenie dziecięce, 
  • stany po uszkodzeniu mózgu, 
  • dystrofia mięśniowa Duchenne’a, 
  • idiopatyczny chód na palcach. 

Efektywność seryjnego gipsowania

Na podstawie analizy publikacji dotyczących stosowania seryjnego gipsowania...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy