Dołącz do czytelników
Brak wyników

Nowoczesne metody fizjoterapii

11 lutego 2019

NR 102 (Luty 2019)

Suche igłowanie jako jedna z metod leczenia spastyczności w neurologii — teoria a praktyka

457

Suche igłowanie – dry needling (DN), inaczej akupunktura medyczna. Polega na wkłuciu igły w punkt spustowy, tzw. trigger point, który może znajdować się w mięśniach, stawach oraz okostnej. Obecnie ta metoda staje się bardzo popularna w fizjoterapii, głównie w leczeniu bólu.

 

Metoda suchego igłowania powstała w 1960 r. w Europie i była propagowana przez Angielskie Stowarzyszenie Akupunktury. Dopiero w 1980 r. powstało Brytyjskie Stowarzyszenie Akupunktury Medycznej zajmujące się oddziaływaniem stosowania igły na struktury powięziowe i mięśnie. Dziś metoda ta jest coraz powszechniej stosowana w fizjoterapii. Stosuje się ją głównie w dolegliwościach bólowych.

Neurofizjologiczne aspekty dry needling nie są do końca poznane. Istnieje jednak kilka teorii wyjaśniających działanie suchego igłowania:

  • uruchomienie mechanizmu bramki kontrolnej zachodzące przez stymulację włókien czuciowych receptorów alfa i delta w trakcie mechanicznej stymulacji nocyceptywnej powiązanej z hamowaniem aktywności punktu spustowego, reakcja ta wytwarza efekt bólowy ponad punktem spustowym [10];
  • uszkodzenie płytki nerwowo-mięśniowej poprzez drażnienie igłą punktu spustowego, a przez to zmniejszenie się w nim uwalniania neuroprzekaźnika acetylocholiny; 
  • wydzielanie enkefalin – neuropeptydów o charakterze opioidowym, powstających w wyniku rozpadu enzymatycznego w układzie nerwowym, rdzeniu nadnerczy i komórkach wydzielniczych. Pełnią one istotną rolę w regulacji bólu.

Spastyczność i metody jej leczenia

Terminem spastyczności określa się wzmożone napięcie mięśniowe na skutek uszkodzenia ośrodkowego neuronu ruchowego. Napięcie w uszkodzonych mięśniach wzrasta z czasem po uszkodzeniu i jest większe w mięśniach antygrawitacyjnych, tj. zginaczach kończyn górnych, prostownikach kończyn dolnych oraz prostownikach kręgosłupa.

Istnieje wiele metod leczenia spastyczności. W neurologii stosuje się środki farmakologiczne (leki obniżające napięcie mięśniowe, iniekcje z toksyny botulinowej). W fizjoterapii leczenie spastyczności polega głównie na stosowaniu: 
zabiegów fizykoterapeutycznych, tj. naświetlania lampą sollux, tonoliza, metod fizjoterapeutycznych, jak PNF czy NDT Bobath. 

Niestety, nie każda z wyżej wymienionych metod leczenia jest konkretnie przypisana do określonego „obrazu spastyczności”. Stąd nieustanna potrzeba szukania nowych metod i powrotu do tzw. metod niekonwencjonalnych, np. akupunktury, która została zaadaptowana na potrzeby fizjoterapii jako metoda suchego igłowania.

DN w leczeniu spastyczności

W 2004 r. L. Dilorenzo i wsp. jako pierwsi przeprowadzili badania z wykorzystaniem suchego igłowania u chorych po udarze w celu zniesienia dolegliwości bólowych barku. Badani zostali podzieleni na dwie grupy: leczonych metodą suchego igłowania oraz leczonych wyłącznie rehabilitacją. Odnotowano znaczne zmniejszenie częstości i intensywności bólu w ciągu dnia i podczas wykonywania ćwiczeń rehabilitacyjnych w porównaniu do grupy kontrolnej leczonej tylko rehabilitacją. 

Wykorzystanie w praktyce metody suchego igłowania w leczeniu spastyczności jest oparte na kilku zasadach (dotyczy to pacjentów po udarze, z ustawieniem zgięciowym nadgarstka): 

  • znalezienie punktów spustowych, tzw. trigger point, czyli punktów charakteryzujących się maksymalną bolesnością podczas ucisku oraz o podwyższonym napięciu mięśniowym; w klasycznym ustawieniu nadgarstka w zgięciu (u pacjenta po udarze) grupą mięśni dominujących będą zginacze nadgarstka: zginacz głęboki palców, zginacz długi kciuka, zginacz promieniowy nadgarstka; osłabione będą prostowniki nadgarstka: prostownik palców, prostownik promieniowy długi nadgarstka;
  • dobór igły – zaleca się stosowanie igieł akupunkturowych o długości 2,5–3 cm oraz grubości 0,25 mm;
  • czas pozostawienia igły w punkcie spustowym – według literatury powinno pozostawić się igłę aż do wystąpienia drżenia mięśniowego w punkcie spustowym; natomiast liczne badania podają, że okres ten wynosi od 1 do 2 min; w tym czasie wykorzystuje się techniki igłoterapii. Igła nie pozostaje w bezruchu;
  • wykonanie zabiegu suchego igłowania z określeniem punktów spustowych.


Należy także zwrócić uwagę na utrzymujący się pozytywny efekt wykonanego zabiegu suchego igłowania. W tym celu zaleca się wykorzystanie narzędzi badawczych, jakimi są:

Przezskórna elektromiografia (sEMG) – to metoda rejestrująca zapis potencjału na powierzchni skóry nad mięśniem. Zapis taki pozwala ocenić rekrutację włókien mięśniowych, wielkość potencjału rejestrowanego, wzorzec aktywizacji włókien mięśniowych, koordynację aktywności agonistów i antagonistów. 

Zdjęcia 1 i 2 przedstawiają ułożenie elektrod w badaniu grup mięśni prostowników i zginaczy stawu nadgarstkowego. 

Ułożenie elektrod na przedramieniu w badaniu prostowników nadgarstka
Ułożenie elektrod na przedramieniu w badaniu zginaczy nadgarstka

Tensomiografia (TMG) – metoda pozwalająca na precyzyjny pomiar charakterystyki skurczu poszczególnych mięśni, ich zdolności do skurczu oraz relaksu. Badanie polega na zastosowaniu elektrycznego stymulatora, który poprzez sensor wywołuje skurcz określonego mięśnia. Elektrody umieszcza się na badanym mięśniu. Następnie odczytuje się takie parametry skurczu mięśni, jak: opóźnienie wystąpienia i czas skurczu mięśnia, przemieszczenie elektrod, czas relaksacji oraz czas podtrzymania skurczu. Na ich podstawie określa się właściwość badanej tkanki mięśniowej. Wyniki pomiarów z przeprowadzonego badania pozwalają określić, które mięśnie potrzebują treningu siłowego i aktywacji dynamicznej, a które ćwiczeń rozluźniających [9].

Pomiar zakresu ruchu – badanie wykorzystujące goniometr lub inklinometr cyfrowy, pozwalające określić zakres ruchu w stawie.

Wykorzystanie skali określającej spastyczność (skala Ashwortha, modyfikowana skala Ashwortha).

Suche igłowanie w świetle badań

Na podstawie przeglądu literatury odnośnie do zastosowania suchego igłowania u pac...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy