Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu

24 lipca 2018

NR 73 (Czerwiec 2016)

Wybrane ćwiczenia jogi nejang wspomagające trawienie
Spojrzenie zachodniego praktyka

420

Tradycyjna medycyna tybetańska (TMT) jest jednym z największych systemów medycyny naturalnej znanych na całym świecie. Obecnie jest głównym sposobem ochrony zdrowia w rejonie Himalajów. Według niej wszystko składa się z pięciu elementów/żywiołów: przestrzeni, wiatru, ognia, wody i ziemi. Te pięć elementów w ciele manifestuje się jako trzy energie: lung (rlung) tłumaczony jako wiatr, tripa (mkhrispa) tłumaczony jako żółć oraz beken (badkan) tłumaczony jako flegma. Każda z nich ma odpowiednią funkcję w organizmie. Od momentu narodzin w człowieku istnieje przewaga którejś z trzech energii, pewna konstytucja ciała, która zwiększa predyspozycję do poszczególnych chorób.

Według TMT pierwotną przyczyną chorób jest niewiedza i przeszkadzające emocje, przyczyny wtórne to dieta, styl życia, pory roku, środowisko zewnętrzne i niewidzialne wpływy. Zdrowie tłumaczone jest jako równowaga w obrębie ciała, energii i umysłu. Choroba to zaburzenie tej równowagi.

W profilaktyce i leczeniu TMT zaleca się zmianę stylu życia i odżywiania, leki ziołowe i wiele terapii, takich jak m.in. akupunktura, moxa, horme (tzw. mongolska moxa), bańki, kompresy, opukiwanie pałeczkami (jukczo), upusty krwi, hydroterapia, masaż Kunye czy joga Nejang.

Trawienie

Prawidłowe trawienie jest niezbędne dla zdrowia organizmu i zachowania balansu w ciele. Prawidłowe trawienie w TMT związane jest z funkcjonowaniem na odpowiednim poziomie ciepła metabolicznego (me drod). Słabe trawienie powoduje niestrawność, złe wchłanianie pokarmów i prowadzi do rozwoju wielu chorób wewnętrznych. Główne objawy to: ból brzucha, dyskomfort podczas jedzenia, odbijanie, brzydki zapach z ust, zatrzymywanie gazów, ulewania, wymioty, zgaga, biegunka, ociężałość zarówno fizyczna, jak i umysłowa, bóle głowy, utrata apetytu. Według TMT nieprawidłowe trawienie może doprowadzić do powstania guzów, nowotworów, problemów skórnych, obrzęków różnych typów i w różnych miejscach, chorób stawów.

Jednym ze sposobów na zwiększenie ciepła metabolicznego i przyspieszenie trawienia, który łatwo można zastosować w terapii, są ćwiczenia zdrowotne – lecznicza joga tybetańska Nejang. 

Nejang (gnas sbyangs) to joga stosowana do zbalansowania wewnętrznych energii. To system ćwiczeń leczniczych pochodzących z tradycji Kalaczakry, przekazywany obecnie przez dr Nidę Chenagtsanga i wykwalifikowanych instruktorów. Powszechnie zalecany jako ćwiczenia przez lekarzy w Tybecie.

Przed ćwiczeniami wskazane są specjalne ćwiczenia oddechowe (dziewięć oczyszczających oddechów lub praktyka świadomego oddechu). Jogę Nejang wykonuje się w pozycji siedzącej, ze skrzyżowanymi nogami, utrzymując prosty kręgosłup. Podczas każdego ćwiczenia nabiera się powietrza torem brzusznym i zatrzymuje powietrze, ściągając energię do pępka. Zalecane jest wykonanie ćwiczenia co najmniej trzy razy podczas zatrzymywania oddechu, a następnie należy wykonać wydech.

Ćwiczenia jogi Nejang przyspieszające trawienie (Zdj. 1a–B)

Według TMT istnieje bezpośrednie połączenie pomiędzy narządami zmysłów a częściami ciała. Usta są narządem zmysłów odpowiadającym jednemu z pięciu elementów: ziemi. Powiązane z elementem ziemi są śledziona (jako narząd miąższowy) oraz żołądek (jako narząd pusty), a także lewa kończyna górna. Energia ziemi wspomaga śledzionę i żołądek, tworząc stabilność, równowagę i siłę ludzkiego ciała.

Według medycyny zachodniej mięśnie otwierające i zamykające usta pochodzą z mięśniówki skórnej szyi. Przyczepiają się do skóry, przez co mogą ją napinać i poruszać, nadając twarzy określony wyraz. Głównym mięśniem ściskającym usta – zwieraczem jamy ustnej – jest mięsień otoczenia szpary ust. Jest to mięsień okrężny, tworzący podłoże warg, biegnący dookoła szpary ustnej. Obok każdego kąta ust jest też tzw. węzeł mięśniowy, od którego biegną włókna mięśni w obu wargach. Do wymienionego węzła mięśnia kąta ust dochodzą często włókna innych mięśni szpary ustnej, łącząc się w tym miejscu. 

Mięśnie obniżające wargi ust to mięsień szeroki szyjny (platisma), mięsień obniżacz wargi dolnej, mięsień obniżacz kąta ust i mięsień bródkowy. Mięśnie unoszące wargę ustną i kąty ust to: mięśnia jarzmowy większy i mniejszy, mięsień śmiechowy, mięśnie dźwigacz wargi górnej i skrzydła nosa, mięsień policzkowy. Mięśnie te unerwiane są przez nerw twarzowy.

Nerw twarzowy ruchowo unerwia mięśnie mimiczne twarzy (ruchy ust, powiek, ekspresję emocji, grymasy), przywspółczulnie unerwia gruczoły łzowe (przez zwój skrzydłowo-podniebienny) i ślinianki – podżuchwową i językową.

Nerw twarzowy będący nerwem czaszkowym jest jednym z ośrodków układu przywspółczulnego znajdującego się w pniu mózgu. Oprócz niego znajdują się tutaj: jądro nerwu okoruchowego (III), jądro nerwu językowo-gardłowego (IX) oraz jądro nerwu błędnego (X). Zwraca się też uwagę, że w ontogenezie stanowią one grupę tzw. nerwów łuków skrzelowych. Unerwiają one łuki skrzelowe, czyli struktury występujące w rozwoju ontogenetycznym ssaków, dające początek różnym strukturom głowy i szyi. Nerwy te sąsiadują anatomiczne oraz mają wspólny rozwój zarodkowy, przez co można przypuszczać o ich połączeniach i wzajemnym oddziaływaniu na siebie.

Nerw błędny ruchowo zaopatruje mięśnie podniebienia, gardła i krtani – stymulując je do działania podczas otwierania ust. To najdłuższy nerw w ciele, który łączy mózg z jelitami. Tworzy ważną część autonomicznego układu nerwowego. Unerwia parasympatycznie (przywspółczulnie) wszystkie narządy klatki piersiowej (tchawicę, oskrzela, opłucną, serce, osierdzie i przełyk) i jamy brzusznej (żołądek oraz za pośrednictwem splotu trzewnego: trzustkę, śledzionę, wątrobę, jelito cienkie, początkowy odcinek jelita grubego, nerki i nadnercza). 

Część przywspółczulna autonomicznego układu nerwowego zawiaduje procesami asymilacyjnymi i jest to część systemu nerwowego pomagająca rozluźnić się i spowolnić rytm działania. Działa ona trofotropowo, tzn. stymulująco, na procesy odnowy poprzez hamowanie zużycia materii i energii oraz pobudzanie procesów przyjmowania, trawienia i wchłaniania pokarmów. Nerw błędny przenosi bodźce smakowe i węchowe wprost do gruczołów wydzielniczych żołądka, stymuluje jelitowy układ nerwowy, który z kolei stymuluje mięśnie jelit przesuwające trawiony pokarm (perystaltykę jelit). 

Zbadano, że nerw błędny pomaga odprężyć się po wysiłku, poprawia trawienie i ułatwia sen. Warto pamiętać, że 80% komórek układu odpornościowego znajduje się w jelitach, a pobudzanie nerwu błędnego poprawia funkcje immunologiczne i działa przeciwzapalnie. Stymulacja nerwu błędnego wspomaga odchudzanie, ponieważ daje uczucie sytości. 

Ćwiczenia jogi Nejang: napnij zwieracze odbytu

Według TMT te ćwiczenia równoważą energię wiatru zstępującego (thur sel rlung) występującego w dolnej części przewodu pokarmowego (w jelicie grubym i odbytnicy) oraz wpływają na usuwanie produktów przemiany materii z organizmu. Stymulują także energię flegmy (bad kan). Energię flegmy można odnaleźć w płynach ludzkiego ciała, w krwi, limfie, wydzielinach i wydalinach oraz we wszystkich częściach ludzkiego ciała, które zbudowane są w większej części z wody. Niezrównoważona energia flegmy powoduje zwiększenie śluzu w organizmie, co prowadzi do niestrawności (mashupa). Ludzie z dominującą energią flegmy mają tendencję do zwiększonej ilości tkanki tłuszczowej i masy ciała.

Według medycyny zachodniej poprzez napięcie zwieracza odbytu stymuluje się wszystkie mięśnie dna miednicy. Wyróżnia się trzy warstwy mięśni dna miednicy:

  • przepona miednicy utworzona przez: parzysty mięsień dźwigacz odbytu stanowiący większą, przednią część przepony miednicy, parzysty mięsień guziczny, tworzący część tylną oraz górną i dolną powięź przepony miednicy,
  • przepona moczowo-płciowa utworzona przez: mięsień poprzeczny głęboki krocza, zwieracz cewki moczowej oraz górną i dolną powięź przepony moczowo-płciowej,
  • mięśnie pow...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy