Dołącz do czytelników
Brak wyników

Badanie termograficzne w monitorowaniu zespołu stopy cukrzycowej

Artykuły z czasopisma | 3 września 2018 | NR 86
343

Badanie termograficzne to nieinwazyjna metoda obrazowania zmian fizjologicznych oraz metabolicznych organizmów żywych. Znajduje zastosowanie w ocenie mikrokrążenia, identyfikacji stanów zapalnych, dysfunkcji mięśniowo-powięziowych oraz reakcji układu nerwowego. Jest to jedna z nielicznych metod pozwalająca na obrazowanie całego ciała przy zachowaniu stosunkowo niskich kosztów badania. Jako metoda bezpieczna, bez udziału wysyłanego promieniowania do ciała pacjenta, znajduje szerokie zastosowanie w monitorowaniu procesów leczenia.

›W przypadku zespołu stopy cukrzycowej badanie termograficzne sprawdza się jako narzędzie do oceny procesu gojenia powstałych ran i owrzodzeń. Wysoka czułość wbudowanego detektora pozwala na wykazanie bardzo subtelnych zmian naczyniowo-neurologicznych w obrębie kończyn dolnych na długo przed pojawieniem się objawów odczuwanych przez pacjenta.

Patogeneza zespołu stopy cukrzycowej 

Cukrzyca to jedna z największych chorób cywilizacyjnych naszych czasów. Zwiększone stężenie glukozy we krwi niesie ze sobą drastyczne zmiany w naszych organizmach. Największym i najbardziej drastycznym powikłaniem choroby jest zespół stopy cukrzycowej. Statystyki donoszą, że dziennie wykonywanych jest aż 2500 amputacji kończyn dolnych. Średnio co 30 sekund przeprowadza się operację, podczas której usuwa się całą kończynę lub jej cześć („Journal of Diabetes Science and Technology”). Identyfikacja pacjentów z wysokim ryzykiem wystąpienia zespołu stopy cukrzycowej powinna być pierwszym krokiem do zapobieżenia dalszym powikłaniom. Aby określić ryzyko wystąpienia choroby, wykonuje się test włókienkowy Semmesa-Weinsteina, który pozwala ustalić wrażliwość czuciową, palpacyjne badanie obwodowych impulsów tętniczych, subiektywną ocenę temperatury kończyn, a także przeprowadza obserwację cech strukturalnych i dermatologicznych stóp. Należy zaznaczyć, że większość z tych badań jest zależna od wiedzy i doświadczenia obserwatora. 

Jaka jest patogeneza zespołu stopy cukrzycowej? Stopa cukrzycowa to owrzodzenia, często połączone z destrukcją tkanek głębokich, spowodowane zaburzeniami neurologicznymi oraz chorobami naczyń obwodowych. W przypadku układu krążenia nadmiar glukozy powoduje stany zapalne w naczyniach krwionośnych. Proces glikacji zmienia gładkie powierzchnie śródbłonków naczyń na szorstkie i kleiste, uniemożliwiając swobodny przepływ krwi. Kończyny dolne są najbardziej narażone na spadki sprawności układu krążenia. Ze względu na dystalne położenie od serca, siłę grawitacji oraz bardzo często zwężenie aorty brzusznej na skutek zwiększonej ilości tłuszczu trzewnego krew nie ma możliwości przepływać i odżywiać wszystkich struktur. Pod kątem neurologicznym cukier przenikający do nerwów powoduje zaciąganie wody do struktury nerwu oraz jego opuchliznę. W przypadku przebiegu powiększonego nerwu przez ciasne kanały kostne oraz napięte struktury mięśniowe dochodzi do ich uciskania, co powoduje ograniczenie przepływu impulsów nerwowych lub ich nieproporcjonalne występowanie. Nieprawidłowe funkcjonowanie układu krwionośnego oraz nerwowego w dystalnych częściach organizmu powoduje wiele zaburzeń ortopedycznych, w tym deformacje. 

Logiczne jest, że w początkowych stadiach choroby najbardziej narażone na uszkodzenia są najmniejsze struktury, takie jak naczynia włosowate oraz cienkie włókna
nerwowe. Niestety pierwsze objawy uszkodzeń są bardzo rzadko dostrzegane przez pacjenta. Zazwyczaj występują sporadyczny ból i drętwienie w kończynach dolnych, które ławo zlekceważyć i pomylić z objawami występującymi po dłuższym siedzeniu lub związanymi z uciskiem, np. ze strony źle dobranych butów. 

Diagnostyka wczesnej neuropatii i zmian mikrokrążenia

Jakie metody diagnostyczne można wykorzystać dla identyfikacji wczesnej neuropatii i zmian mikrokrążenia? Pierwszą z nich jest biopsja sztancowa. Pobrany wycinek jest analizowany pod kątem gęstości występowania i kondycji cienkich włókien nerwowych. Do metod diagnostycznych należą również badania przewodnictwa nerwowego oraz wcześniej wspomniany test włókienkowy.

Istnieje także nieinwazyjna metoda, która pozwala na ocenę funkcjonowania mikrokrążenia oraz układu nerwowego. Jest to badanie termograficzne. Polega ono na bardzo dokładnym pomiarze promieniowania podczerwonego emitowanego przez powierzchnię skóry. Proces badania jest stosunkowo prosty. Rozebrany pacjent przechodzi aklimatyzację termiczną w pomieszczeniu o kontrolowanej temperaturze oraz wilgotności powietrza. Technik wskazuje pacjentowi odpowiednie pozycje oraz wykonuje serię obrazowań powierzchni ciała, tak aby zarejestrować zmiany promieniowania pomiędzy lewą a prawą częścią ciała. Detektor kamery termowizyjnej używanej do badania rozpoznaje minimalne różnice ilości promieniowania. Na tej podstawie możliwe jest rozpoznanie różnic temperatur z dokładnością do setnej stopnia Celsjusza. Za pomocą oprogramowania komputerowego zmierzonym temperaturom powierzchni skóry nadawana jest reprezentacja kolorystyczna. Odpowiednie palety kolorów pozwalają na dokładniejszą interpretację występujących zmian termicznych. Zdjęcie 1 przedstawia obraz termiczny zdrowych kończyn dolnych. Prawidłową reakcją organizmu jest równomierne obkurczenie naczyń krwionośnych każdego z pal...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy