Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu

8 sierpnia 2018

NR 93 (Kwiecień 2018)

Diagnoza palpacyjna brzucha - technika Kiiko Matsumoto - część 1

0 320

Kilka miesięcy temu na łamach czasopisma ukazał się pierwszy artykuł dotyczący techniki Kiiko Matsumoto. W niniejszym omówiono kolejne obszary refleksyjne oraz możliwość ich leczenia za pomocą akupunktury. W pierwszej części artykułu przypomniano podstawowe założenia stylu Nagano-Matsumoto, a drugą poświęcono odruchom z jamy brzusznej oraz punktom akupunkturowym.

›Nazwa „diagnoza palpacyjna brzucha” jest odrobinę myląca, ponieważ system opracowany przez Kiyoshi Nagano i Kiiko Matsumoto służy nie tylko diagnozie, lecz jest także bardzo dobrym narzędziem leczniczym. Cały system jest dosyć rozbudowany i kompleksowy, w związku z czym nauczenie się go wymaga wzięcia udziału w odpowiednim szkoleniu, a następnie praktykowania go regularnie. Mimo to wybrane elementy tego systemu można włączyć do codziennej praktyki, osiągając dobre wyniki leczenia. Całościowo system ten jest opisany w książce Kiiko Matsumoto zatytułowanej Five Elements and Ten Stems, Extraordinary Vessels, Hara Diagnosis.

Jakie są założenia tej techniki?

W myśl tej techniki palpacji dowolne objawy ze strony brzucha i innych obszarów refleksyjnych mają znaczenie i odzwierciedlają zaburzenia w innych układach, narządach lub meridianach. Nowo narodzone, zdrowe dziecko nie powinno prezentować żadnych objawów ze strony brzucha. Wraz z upływem czasu, kiedy człowiek gromadzi doświadczenia, emocje, choroby i zaburzenia, w ciele powstają wzorce manifestujące się w różnych lokalizacjach.

Jak badać brzuch?

Według Kiiko Matsumoto zdrowy brzuch można ucisnąć do głębokości odpowiadającej długości od końca palców do stawu międzypaliczkowego dalszego bez powodowania bólu oraz bez odczucia oporu, sztywności, twardości, zimna i innych „nietypowych” wrażeń. Warto użyć trzech połączonych palców (od drugiego do czwartego), ponieważ w ten sposób bolesne odczucie przy ucisku będzie delikatniejsze. Na początku należy dotknąć wybranego obszaru, następnie ucisnąć go i na koniec poruszać ręką w przód, tył i na boki, badając okolicę. Należy pamiętać o odpowiednim podcięciu paznokci, aby uniknąć nieprzyjemnych doznań u osób badanych.

Jak interpretować odpowiedź pacjenta na palpację?

Obszary, które w badaniu okazały się tkliwe lub zmienione, wskazują na patologię i są nazywane obszarami refleksyjnymi. Istnieje wiele map służących do diagnozy z brzucha. Większość tkliwych obszarów wskazuje na występowanie konkretnej patologii (rys. 1), jednak w niektórych wybrane odruchy nakładają się na siebie, co utrudnia ustalenie właściwego rozpoznania. Jedną z takich okolic jest rejon pępka, który odpowiada śledzionie i żołądkowi (elementowi ziemi), jednak w odległości ok. 0,5 cm do boku od niego znajduje się punkt akupunkturowy Kid 16, którego ból świadczy o problemach z nadnerczami lub o wysokim poziomie stresu. Podobnie kamienie nerkowe i zapalenia nerek mogą prowadzić do bólu w okolicy pępka. Innym punktem mogącym wskazywać na kilka zaburzeń jest Ren 9, którego tkliwość może odzwierciedlać problemy z trawieniem (jelito cienkie) lub problemy z gospodarką wodną organizmu (nazwa tego punktu to Nurkująca Woda). O tym, na co wskazywał refleks z tego punktu, terapeuta dowiaduje się, obserwując, który sposób leczenia usunie tkliwość.

Gdy obszary refleksyjne zostaną zidentyfikowane, należy spróbować zinterpretować pełen obraz choroby. Celem leczenia jest usunięcie tkliwości w różnych rejonach (brzuch, szyja, plecy, gardło). Zazwyczaj wraz z leczeniem brzucha maleją również objawy chorób, z którymi zgłosił się pacjent. Leczenie refleksów jest uznawane za leczenie przyczynowe (leczenie korzenia). Jeżeli objawy, z którymi zgłosił się pacjent, utrzymują się po usunięciu refleksów z jamy brzusznej, można przejść do ich lokalnego leczenia lub do wykorzystania innych technik. 

Ogólne rozłożenie obszarów refleksyjnych na brzuchu

Według Nan Jing obszary refleksyjne na brzuchu odpowiadające pięciu elementom (i 12 narządom do nich przypisanym) są rozłożone zgodnie z odpowiadającymi im kierunkami. To użyteczne wytyczne, które pomagają odpowiednio zinterpretować objaw. Mogą jednak prowadzić do zbytniego uproszczenia diagnozy. Odruchy rozłożone są w następujący sposób (rys. 2):

  • śledziona w centrum (pępek),
  • serce poniżej wyrostka mieczykowatego (południe),
  • wątroba na lewo od pępka (wschód),
  • płuca na prawo od pępka (zachód),
  • nerki pod pępkiem (północ).

Jak przebiega leczenie?

Sposób dobierania punktów akupunkturowych polega na sprawdzeniu, czy przy ich ucisku redukują się odruchy z jamy brzusznej. W jaki sposób to działa? Wyobraźmy sobie, że znaleźliśmy ból w okolicy punktu St 27 po lewej. Ten objaw nazywa się Oketsu i zazwyczaj leczy się go, nakłuwając punkty Liv 4 i Lu 5 po lewej. Należy uciskać St 27 i poprosić pacjenta, aby zapamiętał odczucie, które się pojawia, a następnie uciskać Liv 4 i przytrzymując ten punkt − ponownie St 27. Jeżeli pacjent podaje, że ból uległ redukcji, oznacza to, że został znaleziony właściwy dla niego punkt. Jeżeli pacjent nie czuje zmiany, należy sprawdzić, czy odpowiednio zlokalizowany został Liv 4. Nawet niewielka różnica w lokalizacji punktu może prowadzić do znacznie gorszych wyników.

Omówienie wybranych refleksów na brzuchu

W tej części artykułu omówiono często występujące refleksy wraz z propozycjami ich leczenia. Najczęściej mamy do czynienia z refleksem nazywanym Oketsu (termin ten oznacza w medycynie japońskiej „patologiczną krew”). Można traktować ten odruch jako wskaźnik zaburzenia mikrokrążenia i przepływu krwi przez jamę brzuszną. Dokładny rejon odruchu to okolica St 26, St 27 i Kid 15 (lewy dolny kwadrant brzucha, w połowie między pępkiem a kolcem biodrowym przednim górnym). Zgodnie z Nan Jing rejon ten jest przypisany zaburzeniom meridianu wątroby. Aby sprawdzić, czy problem dotyczy samego narządu, czy też jest wynikiem innych problemów, należy zbadać palpacyjnie Liv 14 po prawej (VI przestrzeń międzyżebrowa w linii środkowoobojczykowej). Warto rozpocząć leczenie od usunięcia Oketsu, ponieważ często prowadzi to do usunięcia również pozostałych refleksów z jamy brzusznej. Klasycznie leczenie polega na nakłuciu Liv 4 i Lu 5 (które w akupunkturze japońskiej znajduje się na szerokość kciuka do boku od jego standardowej lokalizacji) po lewej. 

Drugi popularny refleks, który świadczy o przeżytym w przeszłości szoku, traumie lub wyczerpaniu nadnerczy, jest badany tuż poniżej punktu Kid 16. Refleks ten nigdy nie występuje powyżej pępka, co jest dobrym sposobem weryfikacji, czy poprawnie go wybadano. Jeżeli wyobrazić sobie pępek jako zegar (12 u góry), punkty te znajdują się na godzinach 4 oraz 8 i powinny być bolesne po obu stronach, aby zdiagnozować ten refleks. Leczenie tego odruchu polega na obustronnym nakłuciu Kid 6 i Kid 27. Punkt Kid 6 wpływa na nadnercza, a punkt Kid 27 na przytarczyce (które według mistrza Nagano są nadaktywne w przypadku problemów z nadnerczami). Jeżeli punkt Kid 6 nie będzie skuteczny, można spróbować zastąpić go Kid 7 (przy wolnym pulsie), Kid 3 (przy szybkim pulsie) lub Kid 9.

Trzeci popularny refleks jest badany na plecach, na wysokości Th 11 i Th 12, i świadczy o spożywaniu nadmiaru cukru lub o cukrzycy. Aby leczyć ten refleks, wykonuje się moksę bezpośrednią na ten punkt oraz zaleca się pacjentowi zmianę diety i sposobu odżywiania. Największe znaczenie ma tutaj normalizacja diety. 

Refleksy immunologiczne występują w trzech lokalizacjach. W punkcie SJ 16, na poziomie węzłów chłonnych za mięśniem mostkowo-obojczykowo-sutkowym, który należy uciskać do przodu, znajduje się refleks pierwotny. Po prawej stronie na poziomie St 26 i St 27 znajdują się obszary refleksów dla płuc, a ich tkliwość może pośrednio wskazywać na zaburzenia układu immunologicznego. Ostatni refleks znajduje się na grzebieniu biodrowym (częściej po prawej). Aby leczyć odruchy z tych obszarów, należy nakłuć punkty na poziomie LI 10 i LI 11, jednak z lekkim przesunięciem w kierunku meridianu potrójnego ogrzewacza (na brzegu kości). Nakłuwa się je w kierunku kości. Dodatkowo można spalić na nich siedem ziarenek moksy bezpośredniej. Do innych punktów immunologicznych można zaliczyć Du 14, Du 12 i Kid 6. Korzystamy z nich przy powiększeniu węzłów chłonnych, lecz mogą okazać się skuteczne również w leczeniu pacjentów, których problemy rozpoczęły się wraz z infekcją, którzy w przeszłości zażywali duże dawki antybiotyków, cierpią z powodu alergii itd. Protokół ten może być kluczowy w leczeniu wielu osób, ponieważ słaby układ immunologiczny może stać na przeszkodzie w wyleczeniu nawet pozornie niezwiązanych z sobą zaburzeń, takich jak np. uraz w trakcie uprawiania sportu. Wyjściowo w medycynie chińskiej uważało się, że punkt SJ 16 odzwierciedla migdałki, a punkty...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy