Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu

18 czerwca 2019

NR 106 (Czerwiec 2019)

Drenaż limfatyczny i jego zastosowanie w gabinecie rehabilitacji

0 57

Drenaż limfatyczny jest jedną z najskuteczniejszych metod leczenia obrzęków limfatycznych. Może być wykonywany manualnie lub z wykorzystaniem odpowiedniego sprzętu do terapii przeciwobrzękowej. Zarówno jedno, jak i drugie postępowanie jest ukierunkowane na stymulację układu limfatycznego, co objawia się pobudzeniem pracy komórek mięśniowych naczyń limfatycznych, a także tworzeniem się nowych naczyń obocznych. 

Przyczyną powstawania obrzęku chłonnego jest gromadzenie się nadmiaru chłonki w przestrzeni śródmiąższowej [1]. Prowadzi to do rozpoczęcia procesu przewlekłego stanu zapalnego. Mediatory odpowiedzi zapalnej nasilają procesy włóknienia oraz prowadzą do lokalnego upośledzenia odporności. Konsekwencjami klinicznymi tych zjawisk patofizjologicznych są: 

  • widoczna dysproporcja w wyglądzie kończyn,
  • upośledzenie ruchomości związane z ciężarem kończyny oraz występującymi zwłóknieniami [2],
  • zwiększona podatność na zakażenia oraz trudniejsze gojenie się ran [3],
  • zaburzenia neurologiczne, zespoły uciskowe nerwu pośrodkowego, łokciowego oraz splotu barkowego [4].

 

Techniki wykorzystywane obecnie w metodzie drenażu limfatycznego 


Międzynarodowe Towarzystwo Limfologiczne (International Society of Lymphology, ISL) jako podstawową metodę leczenia obrzęku limfatycznego zaleca tzw. kompleksową terapię udrażniającą, która obejmuje:

  • MDL – manualny drenaż limfatyczny (najczęściej stosowana technika),
  • bandażowanie,
  • specjalistyczne ćwiczenia aplikowane podczas terapii,
  • masaż pneumatyczny [6].

 

Na czym polega manualny drenaż limfatyczny? 


Pod względem metodyki drenaż limfatyczny znacznie odbiega od masażu klasycznego. Jest delikatną i powolną kombinacją ruchów okrężnych, obrotowych, pompujących i czerpiących. Ma służyć przepchnięciu nagromadzonego płynu i zlikwidowaniu obrzęku poprzez poprawę krążenia chłonki [7, 14]. Celem masażu może być zarówno zapobieganie tworzeniu się zastojów, jak i pomoc w usunięciu tych już powstałych.

W przypadku usprawniania działania układu limfatycznego odpowiednie tempo masażu to ok. 10–15 ruchów wykonywanych przez terapeutę na minutę. Zabiegi można powtarzać często, nawet kilka razy dziennie. Drenaż limfatyczny rozpoczyna się centralnie od obszarów niezajętych obrzękiem, następnie przechodzi się do drenowania części obrzękniętych. 
 

 

 Przykładowe urządzenia do drenażu limfatycznego LC600 i WIC 2008 z mankietami na kończyny górne i dolne

 

Współczesna fizjoterapia jest niezwykle dynamicznie rozwijającą się dziedziną. Celem niniejszego opracowania jest ukazanie, że rozwój ten dotyczy również terapii obrzęku limfatycznego, której uznaną formę „klasyczną”, tj. manualny drenaż limfatyczny, można wzbogacać o nowe rozwiązania, takie jak techniki powięziowe czy kinesiotaping.


Czym jest bandażowanie podczas drenażu limfatycznego?


Zastosowanie ucisku zewnętrznego jest kluczowym elementem terapii obrzęku limfatycznego [6]. Bandaże o niskim stopniu rozciągliwości zapewniają niskie ciśnienie spoczynkowe, co powoduje, że mogą być utrzymywane na kończynie także w nocy [7]. Warstwy bandaży należy mocować za pomocą plastrów, a cały opatrunek pozostawić na obrzękniętej kończynie przez 24 godziny. 

Po zakończeniu intensywnej fazy terapii w celu kontynuacji leczenia kompresyjnego należy zastosować gotowe materiały uciskowe (rękawy, pończochy) [8, 12]. Powinny być one indywidualnie dobrane do pacjenta na podstawie dokonanych przez terapeutę pomiarów. Materiały uciskowe powinny spełniać określone wymagania jakościowe, po założeniu na kończynę muszą wywierać ciśnienie zgodne z definiującą je klasą ucisku [9]. W obrzęku limfatycznym stosuje się kompresję elastyczną drugiej lub wyższej klasy, w zależności od stopnia zaawansowania choroby i tolerancji chorego [6]. 


Kinezyterapia pacjentów z obrzękiem chłonnym


Istotnym elementem terapii obrzęku chłonnego, wspomagającym naturalny drenaż chłonny oraz wnikanie płynu z przestrzeni międzykomórkowej do kapilar limfatycznych, jest ruch. Ćwiczenia czynne o niskim stopniu intensywności, bez dodatkowego obciążenia lub z zastosowaniem minimalnego oporu zewnętrzn...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy