Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu

26 lipca 2018

NR 75 (Wrzesień 2016)

Fizjoterapia przedoperacyjna u chorych z granicznymi wartościami spirometrycznymi
Doniesienie wstępne

0 271

Rak płuca jest obecnie jednym z najczęściej występujących nowotworów na świecie. W Polsce rocznie notuje się ponad 21 tys. nowych zachorowań i ok. 20 tys. zgonów [1]. Jak większość nowotworów, rak płuca występuje częściej u ludzi po 65. roku życia. Fizjologiczne zmiany zachodzące wraz z wiekiem są przyczyną m.in. nietolerancji wysiłku, spadku siły i masy mięśniowej, a także przyczyną wielu chorób współistniejących [2].

W wielu doniesieniach podkreślany jest wpływ wskaźników wydolności oddechowej na wystąpienie pooperacyjnych powikłań. Według wytycznych British Thoracic Society (BTS) każdy pacjent z przedoperacyjną FEV1 (forced expiratory volume in 1 second) > 2000 ml może być poddany pneumonektomii, a z FEV1 > 1500 ml – lobektomii. Chorzy z tymi parametrami nie wymagają dodatkowych badań czynnościowych. Ryzyko wystąpienia u nich powikłań oddechowo-krążeniowych oceniane jest jako niskie. Przy braku spełnienia powyższych kryteriów konieczne jest wykonanie dodatkowych badań: DLCO (zdolność dyfuzji dla tlenku węgla) oraz kalkulacji przewidywanej pooperacyjnej FEV1 i DLCO. Kryteria kwalifikacji do lobektomii i pneumonektomii według American College of Chest Physicians (ACCP) są podobne, jednak chorzy z FEV1 < 80% wartości należnej muszą mieć wykonane dodatkowo badanie DLCO. Chorzy z niewyjaśnioną dusznością lub objawami radiologicznymi sugerującymi zaawansowaną chorobę śródmiąższową płuc mają wskazania do wykonania badania DLCO bez względu na wartość FEV1. Chorzy z DLCO > 80% spełniający kryteria spirometryczne nie wymagają innych badań oceny wydolności oddechowej [3–5].

Programy rehabilitacji są rekomendowane przez wiele światowych organizacji, takich jak: American Cancer Society (ACS), American College of Sports Medicine (ACSM), European Society of Thoracic Surgeon (ESTS) i inne. Nadal nie został jednak określony optymalny czas, natężenie i częstotliwość treningów. Wiele badań podkreśla korzystny wpływ treningów na pooperacyjny status chorego, jednak ich różnorodność nie pozwala na postawienie jednoznacznych wniosków [6–8].

Cel pracy

Celem pracy była ocena wpływu fizjoterapii przedoperacyjnej u pacjentów chorych na raka płuca z granicznymi wartościami spirometrycznymi przed leczeniem operacyjnym.

Materiał i metody

Do badania włączono 12 pacjentów (siedem kobiet, pięciu mężczyzn) z rozpoznaniem raka płuca w stopniu zaawansowania od IA do IIB z granicznymi lub obniżonymi wartościami spirometrycznymi, które mogły predysponować do wystąpienia powikłań pooperacyjnych. Średnia wieku pacjentów wynosiła 64 lata, w tym dla kobiet 63,5 roku, a dla mężczyzn 65 lat. Chorzy zostali objęci indywidualnie dobranym treningiem w celu zwiększenia wydolności fizycznej i poprawy wartości spirometrycznych. Przed rozpoczęciem fizjoterapii pacjenci zostali poddani badaniu spirometrycznemu oraz sześciominutowemu testowi marszowemu (6-minute walk test – 6MWT). Badanie przed rozpoczęciem fizjoterapii zostało powtórzone dwukrotnie w celu eliminacji czynnika uczenia się. Wszystkie parametry zbadano powtórnie po pierwszym i drugim tygodniu usprawniania. Testy spirometryczne, 6MWT oraz proces usprawniania były przeprowadzane przez jednego terapeutę. 

Program usprawniania trwał dwa tygodnie i obejmował trening na bieżni elektrycznej z indywidualnie dobraną prędkością, ćwiczenia ogólnousprawniające, trening oporowy oraz trening oddechowy z użyciem trenażera Triflo (tab. 1).

Wyniki

Po przeprowadzeniu programu fizjoterapii u większości chorych zanotowano istotny wzrost wartości spirometrycznych (tab. 2).

Mediana różnicy między wartością uzyskaną a wyjściową FEV1 wyniosła 9,53% (maks. 30%; min. –14%), co odpowiadało wartości bezwzględnej FEV1 0,26 L (maks. 0,54 L, min. –0,38 L) (rys. 1–2). Mediana różnicy między wartością uzyskaną a wyjściową FVCEx wyniosła 17% (maks. 47%, min. –16%), co odpowiadało wartości bezwzględnej FVCEx 0,46 litra (maks. 1,97 L, min. –0,49 L) (rys. 3–4).

Mediana różnicy między wartością uzyskaną a wyjściową 6MWT wyniosła 20% (maks. 177%, min. –9%), co odpowiadało wartości bezwzględnej 6MWT 60 m (maks. 160 m, min. –30 m) (rys. 5). Mediana różnicy między wartością uzyskaną a wyjściową MET (równoważnik metaboliczny) wyniosła 0,36 MET (maks. 1,5 MET, min. –0,15 MET) (rys. 6).

Dziewięciu z 12 chorych zostało poddanych zabiegowi operacyjnemu, w tym u siedmiu chorych wykonano lobektomię i u dwóch resekcję klinową. Pooperacyjne powikłania zanotowano u trzech chorych, były one związane z zaburzeniami kardiologicznymi. 

Tab. 1. Harmonogram zajęć fizycznych
Tydzień pierwszy Tydzień drugi
Trening interwałowy na bieżni 20 minut/5 razy w tygodniu Trening interwałowy na bieżni 30 minut/5 razy w tygodniu
Ćwiczenia ogólnorozwojowe 30 minut/5 razy w tygodniu  Ćwiczenia ogólnorozwojowe 30 minut/5 razy w tygodniu
Trening trenażerem oddechowym co 2 godziny: 10 wdechów/10 wydechów/7 dni w tygodniu Trening oporowy z użyciem gum Thera band 15 minut/3 razy w tygodniu
  Trening trenażerem oddechowym co 2 godziny: 
10 wdechów/10 wydechów/7 dni w tygodniu

 

Tab. 2. Różnice w wartościach spirometrycznych i tolerancji wysiłku u obserwowanych 12 chorych (MET – równoważnik metaboliczny (metabolic equivalent of task)
  Median Minimum Maximum Lower – Quartile Upper – Quartile
różnica FEV1 (L) 0,26000 –0,3800 0,5400 0,09000 0,47500
różnica FEV1 (%) 9,53000 –14,3000 29,7900 4,75500 20,25500
różnica FVC (L) 0,46000 –0,4900 1,9700 0,03000 0,90000
różnica FVC (%) 17,03000 –15,9000 47,3200 4,50000 36,55000
różnica 6MWT (m) 60,00000 –30,0000 160,0000 25,00000 85,00000
różnica MET 0,36000 –0,1500 1,5000 0,12000 1,06000

Dyskusja

Przeprowadzone badania wykazały istotną poprawę w zakresie badanych parametrów. Zastosowany trening zwiększył parametry FEV1 (rys. 1–2) oraz FVCEx (rys. 3–4), które u większości chorych były graniczne. Obniżone wartości spirometryczne predysponują do wystąpienia pooperacyjnych powikłań, co niejednokrotnie dyskwalifikuje chorego od tej metody leczenia.

 

Podobne badania zostały przeprowadzone przez specjalistyczny zespół w Rzeszowie [9]. Wprowadzono tam dziewięciodniowy program usprawniania dla chorych z granicznymi wartościami spirometrycznymi, niepozwalającymi na przeprowadzenie operacji. Badani zostali podzieleni losowo na dwie grupy, po 25 osób każda. Grupa pierwsza prowadzona była przez fizjoterapeutę w pracowni fizjoterapii w trakcie pobytu w szpitalu. Grupa druga otrzymała program do samodzielnego wykonywania w domu. Proces fizjoterapii obejmował ćwiczenia oddechowe, edukację chorego, naukę samokontroli i samooceny, zakaz palenia tytoniu. Badanie wykazało zasadność stosowania fizjoterapii w warunkach szpitalnych, gdyż w prowadzonej w ten sposób grupie nastąpiła znaczna poprawa wartości oddechowych. Pozwoliło to na zakwalifikowanie chorych do zabiegu. Natomiast w grupie, która samodzielnie wykonywała zalecony program usprawniania, nie odnotowano planowanej poprawy wartości spirometrycznych. W wywiadzie zanotowano brak systematyczności lub zaniechanie ćwiczeń.

Wyniki badań autorów wydają się p...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy