Dołącz do czytelników
Brak wyników

Nowoczesne metody fizjoterapii

14 września 2018

NR 97 (Wrzesień 2018)

Intensywne wzmacnianie neurofunkcjonalne (INFS™)

389

Dotychczas istniejące tradycyjne metody rozwoju siły w rehabilitacji bazują na nienaukowych lub niepotwierdzonych przesłankach lub teoriach z lat 1940–1950. Przykładami są reguły określania parametrów obciążeń w ćwiczeniach: de Lorme-Watkins (1948), protokół oksfordzki (1951) oraz istniejące metody, takie jak Feldenkreis (1920) czy pierwotna forma metody Bobathów (1948). Metody i protokoły wykonywania ćwiczeń powstawały oryginalnie pod wpływem prywatnych doświadczeń ich twórców. Doktor de Lorme leczył swoje dolegliwości z dzieciństwa. Berta Bobath była gimnastyczką, w 1950 r. zdobyła certyfikację w fizjoterapii. Moshé Feldenkreis był nauczycielem judo i ćwiczył swoje kolano po kontuzji podczas meczu w piłkę nożną.
Wstępnie tworzyli oni programy rehabilitacyjne, podobne do tych, które wykonywali sami, a następnie szukali hipotez tłumaczących podstawy ich metod. 
Nikt nie wiedział 80 lat temu o neurologicznych i fizjologicznych adaptacjach organizmu pod wpływem ćwiczeń i treningu. Pojęcie neurogenezy nie było związane z ćwiczeniami. W chwili obecnej stan wiedzy jest tak zaawansowany, iż potrafimy określić, jakie zmiany pod wpływem jakich ćwiczeń rozpoczynają się na poziomie DNA i telomerów, a kończą się na zmianach systemowo-funkcjonalnych. Powstało nowe pojęcie – biogenezy, czyli zmiany genotypu w mitochondriach pod wpływem ćwiczeń. 
W pełni respektujemy ogromny wkład prekursorów rehabilitacji. Jakkolwiek na korzyść terapeutów i pacjentów podczas ostatnich kilku dziesiątek lat wiedza i zrozumienie neuro-fizjologii, fizjologii sportu i rehabilitacji medycznej pogłębiła się ogromnie dzięki badaniom naukowym i rozwojowi nowoczesnych technologii. Przykładowo naukowcy udowodnili, że neuroplastyczność i neurogeneza ma potencjał, aby zmienić, zreorganizować i naprawić mózg, niezależnie od wieku.
Rezultatem dostępu do źródeł nowej wiedzy i profesjonalnego doświadczenia jest stworzony przez nas nowy, efektywny koncept terapii: intensywna terapia neurofunkcjonalna rozwoju siły (INFS).
W obecnym modelu rehabilitacji pacjent przechodzi raz lub dwa razy w tygodniu terapię po 30–60 minut. Ten standard nie uwzględnia diagnozy, stopnia uszkodzenia i niepełnosprawności. Również w żaden sposób nie odzwierciedla podstawowych zasad fizjologicznych ćwiczeń i treningu warunkujących zaistnienie zmian morfofizjologicznych i poprawy funkcjonalnej. W przypadku neurologicznych pacjentów limitowana terapia nie pozwala na osiągnięcie pełnego potencjału funkcjonalnego. Aby aktywować neurogenezę i zmienić uszkodzony mózg, musimy zapewnić intensywny poziom stymulacji w określonym czasie. Dlatego też częstotliwość, intensywność i czas ćwiczeń są jednymi z głównych zasad treningu i naszego konceptu.
W nowoczesnym modelu terapii, który proponujemy, bazujemy na zasadach treningu sportowego, fizjologii ćwiczeń, medycyny sportowej i oczywiście neurologii.

Podstawowe zasady treningu sportowego:

  • indywidualizacja,
  • specyfika, 
  • ilość i natężenie,
  • częstotliwość,
  • progresywne zwiększanie obciążenia,
  • przerwy odpoczynkowe,
  • rodzaj oporu,
  • różnicowanie/periodyzacja.

Powyższe zasady odnoszą się do normalnej populacji. W rehabilitacji, konstruując protokół programu ćwiczeń, musimy również brać pod uwagę istniejące patologie, refleksy, zaburzenia sensoryczne, stany ortopedyczne, poziom kognitywny itp. Nie zmienia to charakteru powyższych zasad, ale wymaga od rehabilitanta przygotowania bardziej przemyślanego i zawansowanego programu dla pacjenta. 
Kolejnym ważnym elementem w naszej metodzie jest przygotowanie zindywidualizowanego zestawu ćwiczeń do rozwoju danej funkcji. 

Wymaga to określenia czynników, takich jak:

  • funkcjonalny zakres ruchu,
  • funkcjonalna siła potrzebna do wykonania zadania ruchowego,
  • grupy mięśniowe zaangażowane w ruch,
  • biomechanika ruchu,
  • sekwencja włączania grup mięśniowych,
  • szybkość wykonania ruchu,
  • rodzaj aktywowanych włókien mięśniowych,
  • rodzaj skurczu mięśniowego (koncentryczny, ekscentryczny),
  • rodzaj wykonywanej pracy (izometryczna, izokinetyczna, areobowa, anaerobowa).

Aby móc prawidłowo określić powyższe czynniki, terapeuta powinien rozumieć naturę i efekty oddziaływania ćwiczeń i ruchu na organizm. Terapeuta musi intensywnie ćwiczyć, aby czuć i rozumieć działanie mięśni, biomechanikę ruchu oraz jak organizm odpowiada na trening. 
W naszej metodzie koncentrujemy się na wzmacnianiu siły funkcjonalnej. Słowo „funkcjonalny” definiujemy jako: „Praktyka lub leczenie skoncentrowane na optymalnym funkcjonowaniu organizmu i jego organów, zwykle związane z systemem holistycznych lub alternatywnych terapii i metod (terapia manualna, medycyna chińska, kinezjologia, odżywianie) mających specyficzny cel, znaczenie, aktywność lub zadanie skonstruowane bardziej w sposób praktyczny i utylitarny niż atrakcyjny”.
Funkcja również może być zdefiniowana jako: osiągnięcie celów/zmian: anatomicznych, metabolicznych, fizjologicznych, biomechanicznych, neurologicznych, mięśniowych, sensorycznych i kognitywnych.
Celem naszego podejścia jest to, aby dać pacjentowi siłę funkcjonalną i zdolność do wykonywania aktywności, które są użyteczne, niż egzekwować perfekcyjną technikę wykonania.
Koncept INFS bazuje na określeniu specyficznych i sprecyzowanych celów oraz funkcji. Rozpoczynamy terapię, oszacowując poziom zdolności ruchowych pacjenta, i ustanawiamy realistyczne cele funkcjonalne. Czasem mogą one być tak małe jak rozwinięcie funkcjonalnego chwytu dłoni. 
W naszej terapii, zamiast spieszyć się, aby postawić pacjenta do pozycji pionowej i rozpocząć chód, koncentrujemy się na rozwoju siły, kontroli i stabilizacji w niższych pozycjach, ucząc, jak niezależnie używać toalety lub brać prysznic. Równocześnie pracujemy nad rozwojem siły dłoni, bez której pacjent nie będzie w stanie trzymać się uchwytów w łazience, chodzika lub kul.
Aby rozwinąć te małe, nieznacząco wyglądające zdolności, spędzamy godziny i tygodnie, powtarzając izolowane małe ruchy i progresywnie zwiekszając poziom trudności i kompleksowości aż do czasu osiągni...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy