Dołącz do czytelników
Brak wyników

Kompleksowa diagnostyka i analiza aparatu ruchu u zawodniczki trenującej tower running na podstawie koncepcji Kinetic Control oraz Performance Stability

Artykuły z czasopisma | 2 lutego 2013 | NR 36
33

Współcześnie coraz większym zainteresowaniem cieszy się szeroko i głośno propagowana przez środowisko fizjoterapeutów aktywność ruchowa. Hasło „sport to zdrowie” już dawno straciło na swojej wartości. Powszechnie wiadomo, że „sport to zawód”, a przysłowiowe zdrowie to wcześniej wspomniana aktywność. Dlaczego więc jest tak, że ludzie ulegają urazom podczas „niegroźnej” aktywności ruchowej i czy jest szansa, aby temu zapobiec?

POLECAMY

Odpowiedzią na pierwszą część pytania wydaje się fakt, że najczęstszą przyczyną jest brak odpowiedniego przygotowania, na drugą – niech będzie ten artykuł, który przedstawi propozycje zmian treningowych w oparciu o koncepcję Performance Stability oraz Kinetic Control. Przedstawione w artykule propozycje zmian treningowych dotyczą zawodniczki uprawiającej sporty siłowe w głównej mierze oparte na asymetrycznych ćwiczeniach z obciążeniem równym ciężarowi własnego ciała. Głównym celem jest zindywidualizowanie procesu treningowego w kontekście przygotowania do startów w zdobywającej coraz większą popularność na całym świecie dyscypliny tower running. Ta nietypowa dyscyplina biegowa polega na jak najszybszym wbieganiu po schodach na najbardziej znane w skali lokalnej i globalnej wieżowce, najczęściej ponad 30-piętrowe.

W czerwcu 2012 r. z przeprowadzonego badania podmiotowego uzyskano informacje o aktualnym stanie zawodniczki, która w historii swoich dolegliwości wskazywała na bóle odcinka lędźwiowego kręgosłupa pojawiające się głównie w trakcie długotrwałego utrzymywania pozycji stojącej. Ważnym faktem było przeprowadzenie zabiegu artroskopii w stawie kolanowym lewym, w którym dokonano rekonstrukcji więzadła krzyżowego przedniego. Zabieg przeprowadzono w 2004 r. Z relacji badanej można wnioskować, że rehabilitacja pooperacyjna nie była przeprowadzona wedle najwyższych standardów, a powrót do aktywności ruchowej był przedwczesny, co prowokowało znaczne dolegliwości bólowe przez kilka następnych miesięcy. W badaniu przedmiotowym wykorzystano koncepcję Performance Stability, która miała na celu przedstawienie i ocenę stabilizacji i kontroli mięśniowo-nerwowej wraz z analizą ryzyka dysfunkcji ruchu czy urazu. Po przeprowadzeniu serii testów wychwycono słabe strony zawodniczki, które dalej rozpatrywano za pomocą koncepcji Kinetic Control. Do kompletnej oceny posłużyły również materiały filmowe z biegu po schodach.

Diagnostyka i analiza

Do najważniejszych błędów kontroli motorycznej należało zaburzenie wyprostu w odcinku lędźwiowym kręgosłupa i łączony z tym przykurcz mięśnia czworogłowego (L > P). Zaburzenie wyprostu zostało zweryfikowane za pomocą testu, w którym zawodniczka leżała tyłem z ugiętymi kolanami – z tej pozycji unoszono kończyny, a następnie prostowano jedną nogę. Wykonanie testu nie było możliwe bez znacznego odgięcia odcinka lędźwiowego, czyli utrzymania kręgosłupa w pozycji neutralnej (zdj. 1). Natomiast wykrycie nadaktywności mięśnia czworogłowego nastąpiło za pomocą prostego testu mini squat z pozycji stojącej jednonóż, przy którym testowana automatycznie pochylała się w przód (zdj. 2).

Zdj. 1. Test oceniający kontrolę kierunku wyprostu

 

Zdj. 2. Test mini squat

 

Dodatkowo restrykcja ta została potwierdzona „odwróconym testem Thomasa” (zdj. 3), który ujawnia przykurcz zgięciowy w stawie biodrowym i pozwala zróżnicować jego przyczynę, uwzględniając następujące tkanki:

  • mięsień prosty uda,
  • mięsień naprężacz powięzi szerokiej,
  • mięsień biodrowo-lędźwiowy,
  • torebkę stawową.
Zdj. 3. Odwrócony test Thomasa

 

Wymienione testy zostały szerzej opisane w poprzednich numerach „Praktycznej Fizjoterapii i Rehabilitacji”. W związku z zaistniałą sytuacją zbadano wydolność mięśnia pośladkowego większego oraz sekwencje jego aktywacji w stosunku do kontralateralnej grupy prostowników grzbietu przy wyproście kończyny dolnej w stawie biodrowym. W pierwszym teście, w którym pacjentka wykonywała wyprost kończyny dolnej w pozycji leżenia przodem (miednica oparta o krawędź stołu), zaobserwowano kompensację ze strony lędźwiowego odcinka kręgosłupa, przed osiągnięciem wymaganego zakresu wyprostu w stawie biodrowym. Świadczy to o niewydolności mięśni pośladkowych (zdj. 4).

Zdj. 4. Ocena wydolności mięśnia pośladkowego wielkiego

 

Według Jandy prawidłową aktywację mięśni w trakcie wykonywania wyprostu w stawie biodrowym (w pozycji leżenia przodem) cechuje następująca sekwencja:

  1. Napięcie ipsilateralnej grupy mięśni kulszowo-goleniowych,
  2. Napięcie ipsilateralnego mięśnia pośladkowego wielkiego,
  3. Napięcie kontralateralnego prostownika grzbietu.

U badanej pacjentki aktywacja mięśnia pośladkowego wielkiego następowała po napięciu przeciwnej grupy mięśni prostowników grzbietu, co świadczy o nieprawidłowym timingu mięśniowym (zdj. 5), a tym samym – zaburzonym wzorcu wyprostnym kręgosłupa lędźwiowego. Zaskoczeniem był fakt, że mięśnie skośne brzucha w wewnętrznym zakresie były w pełni wydolne, co pozwala sądzić, iż priorytetem w odzyskiwaniu kontroli zaburzonego wyprostu będzie poprawa elastyczności mięśnia prostego uda, wzmocnienie mięśni pośladkowych oraz dodatkowo torowanie tejże grupy wraz ze skośnymi brzucha do wspólnego wzorca ruchowego.

Zdj. 5. Test Jandy

Drugim zauważalnym w trakcie przeprowadzonych testów problemem był brak kontroli rotacji wewnętrznej w stawie biodrowym w kończynie lewej, co znacznie przeciążało przedział przyśrodkowy stawu kolanowego. Zjawisko to było tym bardziej niepokojące, że w tak specyficznej aktywności ruchowej, jaką jest tower running, dochodzi do ciągłej nadmiernej rotacji wewnętrznej w stawie biodrowym na każdym piętrze, kiedy to dochodzi do zmiany kierunku biegu o 180°. W tym przypadku za główną przyczynę zaistniałej sytuacji uznano słabość mięśnia pośladkowego średniego, który w swoim wewnętrznym zakresie był niewydolny (zdj. 6A–B). Rola mięśnia pośladkowego średniego została szczegółowo opisana w artykule w grudniowym numerze „Praktycznej Fizjoterapii i Rehabilitacji”, w którym skupiono się na wpływie ekscentrycznej niewydolności tego mięśnia na urazowość stawu kolanowego w sporcie.

Zdj. 6A. Brak kontroli rotacji wewnętrznej w niskim progu

 

Zdj. 6B. Brak kontroli rotacji wewnętrznej w wysokim progu

Trening i terapia

Na podstawie przeprowadzonej analizy wzbogacono tradycyjny trening o strategie reedukacji nerwowo-mięśniowej w niskiej aktywności, które pomogą odzyskać kontrolę motoryczną zarówno w sytuacji nadmiernego przeprostu w odcinku lędźwiowym, jak i nadmiernej rotacji wewnętrznej kości udowej w stawie biodrowym. Ponadto zwrócono uwagę na prawidłowy trening mięśni pośladkowych, które przy wbieganiu po schodach wydają się mieć kluczowe znaczenie.

Pierwszym elementem, który został poddany korekcie, był sposób rozciągania mięśnia czworogłowego. W dotychczasowej wersji w trakcie wykonywania tego prostego ćwiczenia zawodniczka nie zwracała uwagi na:

  • utrzymanie prawidłowej pozycji kręgosłupa lędźwiowego, który pozostawał w nadmiernym przeproście,
  • odwiedzenie kolana, co powodowało zwolnienie napięcia na naprężaczu powięzi szerokiej, który tak często ma współistniejący przykurcz z mięśniem prostym uda,
  • nadmierne zgięcie w stawie biodrowym,
  • brak koaktywacji ze strony mięśni skośnych brzucha i pośladkowych.

Prawidłowo miednica powinna być utrzymana w tyłopochyleniu za pomocą mięśni pośladkowych i skośnych brzucha, staw kolanowy utrzymany w jednej osi ze stawem biodrowym oraz ustawiony na w...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy