Kompleksowe usprawnianie stawu skokowego po złamaniu trójkostkowym leczonym operacyjnie

Otwarty dostęp Case study numeru

W codziennym życiu stawy, zwłaszcza kończyn dolnych, zapewniają nam właściwe funkcjonowanie. Są one narażone w wielu przypadkach na różnorodne kontuzje. Szczególnie określone struktury stawu skokowego są podatne na skomplikowane urazy. Na skutek takiego stanu rzeczy może dochodzić w perspektywie czasu do wielu nieprzewidzianych powikłań oraz zaburzeń. Jednym z częstych, a zarazem poważnych urazów w obrębie stawu skokowego jest złamanie, np. trójkostkowe. Powoduje ono zazwyczaj znaczne ograniczenie wykonywania podstawowych czynności dnia codziennego. Może również doprowadzać do powstania bliżej nieokreślonego trwałego uszczerbku na zdrowiu. Aby tego uniknąć, należy poddać się odpowiedniemu postępowaniu leczniczemu, którego bardzo ważną częścią jest kompleksowa fizjoterapia.

Mechanika stawu skokowego

W pionowej postawie ciała długa oś stopy w położeniu prawidłowym jest ustawiona prostopadle zarówno do poprzecznej osi bloczka kości skokowej, jak i do linii ciężkości kończyny dolnej. To prawidłowe położenie stopy jest równocześnie położeniem wyjściowym dla ruchów w stawach skokowych. 
W stawie skokowym górnym odbywają się ruchy kości skokowej w stosunku do goleni. Jest to typowy staw zawiasowy z poprzecznie ustawioną osią przebiegającą przez kostkę boczną nieco powyżej jej wierzchołka, przez środek bloczka kości skokowej i nieco poniżej kostki przyśrodkowej. Dokoła tej osi odbywają się ruchy zgięcia stopy ku górze, w kierunku grzbietowym, i ku dołowi, w kierunku podeszwowym, lub też przy ustalonej stopie na podłożu ruchy pochylenia goleni do przodu oraz prostowania. W położeniu wyjściowym bloczek kości skokowej wypełnia wklęsłą panewkę goleni. W zgięciu podeszwowym węższa, tylna część bloczka znajduje się między obiema kostkami goleni, w zgięciu grzbietowym odwrotnie – część przednia szersza. Z tego powodu w zgięciu grzbietowym obie kostki rozsuwają się nieco ku bokom, w zgięciu podeszwowym zaś mogą odbywać się nawet nieznaczne ruchy boczne kości skokowej. Zgięcie grzbietowe stopy jest hamowane przez napięcie mięśni łydki i napięcie tylnej ściany torebki wraz z tylnymi częściami odnośnych więzadeł oraz przez zetknięcie się szyjki kości skokowej z brzegiem przednim powierzchni stawowej kości piszczelowej. Zgięcie podeszwowe jest hamowane napięciem przednich mięśni goleni i przedniej ściany torebki stawowej wraz z przednimi częściami odnośnych więzadeł oraz oparciem się wyrostka tylnego kości skokowej o brzeg tylny powierzchni stawowej kości piszczelowej [1]. 
W stawie skokowym dolnym odbywają się ruchy dolnej części stępu i śródstopia wraz z palcami w stosunku do goleni i kości skokowej. Staw ten, w którym anatomicznie odróżnia się część przednią i część tylną, mechanicznie tworzy jedną całość i samodzielne ruchy w jednej z nich są niemożliwe. Wspólny ruch w obu częściach stawu skokowego dolnego odbywa się dokoła jednej osi „kompromisowej”. Oś ta biegnie od tyłu do przodu, z zewnątrz do wewnątrz i od dołu ku górze. Przebija ona kość piętową w jej części tylnej, krzyżuje zatokę stępu i opuszcza kość skokową w części przedniej i przyśrodkowej. Oś ruchu ustawiona jest więc skośnie, pod kątem ostrym do długiej osi stopy. Jej przebieg jest osobniczo bardzo zmienny. W tym ruchu kompromisowym w stawie skokowym dolnym odróżnia się trzy składniki:

POLECAMY

  • zgięcie podeszwowe lub grzbietowe,
  • przywodzenie lub odwodzenie,
  • odwracanie (brzeg przyśrodkowy jest uniesiony, brzeg boczny opuszczony) lub nawracanie (brzeg przyśrodkowy jest opuszczony, brzeg boczny uniesiony) [1].

Zgięcie podeszwowe, przywodzenie i odwracanie zawsze łączą się ze sobą (ruch podobny do odwracania ręki); również sprzężone są ze sobą ruchy przeciwne: zgięcie grzbietowe, odwodzenie i nawracanie. Ruchy zgięcia i prostowania stopy w tym ruchu kompromisowym mogą zwiększać zakres odpowiednich ruchów w stawie skokowym górnym. Przez współpracę stawu skokowego górnego i stawu skokowego dolnego stopa osiąga – tak jak staw kulisty – swobodę ruchów trzech stopni. Ruchy stawu skokowego górnego są wykorzystywane podczas chodzenia, poruszania się do przodu; staw skokowy dolny dostosowuje stopę do nierówności podłoża [1]. 

Wielkość ruchów zgięcia
Zakres ruchów jest w znacznym stopniu zależny od ćwiczenia ruchów stopy i od wieku. Z wiekiem ruchomość stopy bardzo się zmniejsza. U osoby dorosłej zgięcie grzbietowe wynosi przeciętnie 45°, zgięcie podeszwowe – 60°. Ruch zgięcia w całości wynosi więc ok. 100°, przy czym na zgięcie w stawie skokowym górnym przypada 40–50°, reszta na staw skokowy dolny [1].

Wielkość ruchów odwodzenia
...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

Przypisy