Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu

21 czerwca 2019

NR 106 (Czerwiec 2019)

Krioterapia ogólnoustrojowa w reumatoidalnym zapaleniu stawów

0 104

Krioterapia ogólnoustrojowa zajmuje jedno z przodujących miejsc w skutecznym leczeniu objawów reumatoidalnego zapalenia stawów. Korzyści dla osób borykających się z RZS, wynikające ze stosowania krioterapii, obejmują zwiększenie bezbolesnych zakresów ruchu, mniejszy ból i zmniejszenie markerów zapalnych, co ostatecznie prowadzi do zmniejszenia ilości zażywanych leków i znacznej poprawy komfortu życia.

Do krioterapii ogólnoustrojowej wykorzystuje się jednoosobowe komory kriogeniczne, w których do bezpośredniego chłodzenia ciała wykorzystuje się parę ciekłego azotu. Funkcjonowanie urządzenia opiera się na systemie parowania ciekłego azotu i dostarczeniu go w postaci lotnej do kabiny w celu wytworzenia i utrzymania niskich temperatur (od –110 do –140°C).

Co daje krioterapia?


Krioterapia i kriostymulacja to zabiegi bezpieczne, które aktywizują naturalny potencjał organizmu człowieka do powrotu do zdrowia. Głównymi pozytywnymi efektami krioterapii są działania:

  • przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwobrzękowe,
  • powodujące wzrost poziomu hemoglobiny, leukocytów i płytek krwi (pobudzające funkcje regeneracyjne i odpornościowe),
  • obniżające napięcie mięśniowe,
  • wspomagające produkcję hormonów, m.in. endorfin,
  • wspierające i uzupełniające rehabilitację.

Przygotowując się do sesji krioterapeutycznej, należy upewnić się, czy skóra jest wysuszona. Ponadto przed sesją nie stosuje się kremów, balsamów ani żadnych substancji natłuszczających do ciała. Wszelka wilgoć na ciele w tak niskiej temperaturze może bowiem prowadzić do punktowych odmrożeń i miejscowych uszkodzeń tkanki. Wszystkie metalowe elementy noszone na ciele powinny zostać zdjęte. Użytkownik przed wejściem do kabiny powinien być ubrany w czysty, suchy, świeży strój ochronny wykonany z naturalnych materiałów. Strój powinien zawierać spodenki (dla kobiet dodatkowo top), ciepłe skarpety, rękawiczki oraz opcjonalnie maseczkę na twarz. Dodatkowo każdy pacjent powinien posiadać obuwie na grubej podeszwie. Każdemu zabiegowi towarzyszy obsługa personelu. Zabieg można w każdej chwili przerwać. Bezpośrednio po zakończeniu sesji krioterapii zaleca się podjęcie umiarkowanego wysiłku lub sesji rehabilitacyjnej.
Przeciwwskazaniami do wykonania zabiegu są:

  • nowotwór,
  • schorzenia układu krążenia,
  • stan po przebytym zawale oraz inne choroby serca,
  • przebyte zatory,
  • niewydolność krążeniowa, zaburzenia rytmu serca, miażdżyca, niestabilne nadciśnienie tętnicze,
  • nadczynność i niedoczynność tarczycy,
  • nietolerancja zimna,
  • ciężkie schorzenia dróg oddechowych,
  • gorączka, choroby zakaźne,
  • cukrzyca,
  • nadmierna potliwość,
  • krioglobulinemia,
  • uszkodzenia skóry,
  • klaustrofobia,
  • zaburzenia czucia,
  • ciąża,
  • efekt działania niektórych leków, takich jak neuroleptyki czy substancje psychoaktywne, oraz alkoholu.

 

Czynniki ryzyka


Reumatoidalne zapalenie stawów to choroba zapalna, której przyczyny nie są do końca poznane. Jednak mówi się, że na jej wystąpienie wpływają przede wszystkim:

  • obciążenie genetyczne – występowanie RZS u rodzica zwiększa o 3–5 razy prawdopodobieństwo wystąpienia choroby u dziecka;
  • defekt układu odpornościowego – złe rozpoznawanie własnych tkanek jako „wroga” i produkowanie przeciwciał mających na celu ich zwalczanie, co prowadzi do przetrwałych stanów zapalnych, wyróżniono kilka genów, które odpowiadają za ten proces (m.in. geny zgodności tkankowej HLA DRB1);
  • płeć – kobiety zapadają na RZS ok. 2,5 razy częściej niż mężczyźni;
  • palenie tytoniu – osoby nałogowo palące tytoń znajdują się w grupie podwyższonego ryzyka.


RZS ma charakter przewlekły i obejmuje stawy i narządy. Badanie rentgenowskie i laboratoryjne (m.in. profil reumatyczny i czynnik reumatoidalny) może potwierdzić lub wykluczyć chorobę. W trakcie rozwoju choroby obserwuje się postępujące zniekształcenie i usztywnienie stawów, którym towarzyszy ocieplenie, ból i obrzęk. W wyniku choroby, poprzez ciągły stan zapalny, stopniowo dochodzi do uszkodzenia chrząstek, kości, więzadeł i ścięgien. Nieleczony RZS powoduje niszczenie stawów, ale również uszkodzenie narządów. W wyniku niskiej ilości czerwonych krwinek oraz powikłań stanów zapalnych płuc i serca RZS jest chorobą śmiertelną, która w 2013 r. pozbawiła życia 38 000 osób. Dane z 2015 r. mówią o blisko 25 milionach osób dotkniętych tą chorobą.


Przede wszystkim – zmniejszyć ból


Głównym celem leczenia pacjentów z RZS jest zmniejszenie bólu i opuchlizn, wygaszenie stanów zapalnych i poprawa ogólnej sprawności, która z czasem staje się coraz bardziej upośledzona. Podstawą leczenia jest stosowanie leków przeciwbólowych, sterydów, niesteroidowych leków przeciwzapalnych (których działanie skupia się głównie na leczeniu efektu, nie przyczyny) oraz grupy leków przeciwreumatycznych modyfikujących przebieg choroby (DMARD – disease-modifying antirheumatic drugs).


Wyniki badań


Zastosowanie i badanie krioterapii ogólnoustrojowej w formie nadmuchów zimnego powietrza z oparami azotu jako metody uśmierzania bólu oraz wygaszania stanów zapalnych u pacjentów z RZS zostało wprowadzone już w 1986 roku w mieście Bad Sackingen w Niemczech. Celem badania było sprawdzenie, na ile działanie krioterapii jest w stanie przynieść ulgę pacjentom z RZS oraz innymi chorobami reumatycznymi. Ocena skutków była określana przez pacjentów poprzez skalę numeryczną oraz opis własny odczuć. Pacjenci dwa razy dziennie przez cztery tygodnie byli poddawani 2,5-minutowym sesjom w komorze o temperaturze –105°C. Pacjenci opisywali ulgę w bólu jako znaczącą i trwającą do 90 minut po zakończeniu zabiegu. Wyniki badań mówią o ważnym działaniu krótkoterminowym krioterapii ogólnoustrojowej i mniejszym, choć równie znaczącym dla pacjentów, efekcie długotrwałym. Krótkoterminowe działanie uśmierzające ból wspomaga wprowadzanie pełniejszych zabiegów fizjoterapeutycznych oraz terapii zajęciowej. Jako że terapia jest wysoce tolerowana, z punktu widzenia pacjenta, powinna być stałym punktem programu rehabilitacji.

Obniżenie temperatury śródstawowej prowadzi również do obniżenia ilości mediatorów powodujących stany zapalne oraz ni...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy