Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu , Otwarty dostęp

11 lutego 2019

NR 102 (Luty 2019)

Leczenie bólu szyi za pomocą akupunktury wykonywanej techniką doktora Tana

479

Utrzymujący się ból szyi z ograniczeniem jej ruchomości, z obecnością lub brakiem bólu promieniującego wzdłuż ramion, jest częstą przyczyną zgłaszania się pacjentów do fizjoterapeutów i ortopedów. W niniejszym artykule zostaną omówione najczęstsze zaburzenia i podane proponowane protokoły ich leczenia.

 

Przed podjęciem decyzji, czy warto zdecydować się na wykorzystywanie akupunktury, konieczne jest oczywiście podjęcie próby przeprowadzenia diagnostyki i ustalenia przyczyny występujących objawów. Przede wszystkim diagnostyka obrazowa ma na celu wykluczenie przyczyn onkologicznych i neurologicznych, w szczególności jeżeli objawy prezentowane przez pacjenta nasilają się dosyć dynamicznie.

Kiedy dołączyć akupunkturę do leczenia

W wielu przypadkach utrzymujących się bólów szyi za pomocą akupunktury jako terapii podstawowej lub uzupełniającej można znacząco zredukować dolegliwości odczuwane przez pacjenta. Uporczywy ból karku jest często spowodowany zwiększoną aktywnością punktów spustowych mięśnia okolicy szyi i barków, a także przewlekle zwiększonego napięcia mięśni szyi i karku z powodu długotrwałego przebywania w niewygodnej pozycji, np. podczas pracy biurowej. Jako przyczyny bólu szyi i barków wskazuje się również przepuklinę krążka międzykręgowego w segmentach szyjnych oraz podrażnienie korzeni nerwowych. U osób starszych ból może być spowodowany spondylozą szyjną. We wszystkich wymienionych powyżej stanach wykorzystanie akupunktury obwodowej i lokalnej może przynieść znaczącą ulgę w bólu.

Jakie meridiany przebiegają przez szyję

Przez szyję przebiega sześć z 12 meridianów głównych oraz dodatkowo zginacz głęboki szyi, znajdujący się w obrębie przebiegu wewnętrznego odgałęzienia meridianu nerki. Przez kolumnę kręgosłupa przebiega jeden z meridianów cudownych, czyli Du Mai. To właśnie on jest wykorzystywany do leczenia problemów szyjnego odcinka kręgosłupa związanych ze zmianami w strukturach kostnych szyi. 
Przynależność mięśni szyi i karku do pozostałych meridianów szyi prezentuje się następująco (zdj. 1–3): 

Przynależność wybranych grup mięśniowych do meridianów przebiegających przez szyję
Przynależność wybranych grup mięśniowych do meridianów przebiegających przez szyję 
Przynależność wybranych grup mięśniowych do meridianów przebiegających przez szyję 

 

Lokalizacja punktów akupunkturowych powiązanych z mięśniem czworobocznym

Spośród meridianów nogi meridian pęcherza moczowego przebiega przykręgosłupowo wzdłuż mięśnia półkolcowego, meridian pęcherzyka żółciowego odpowiada za mięsień mostkowo-obojczykowo-sutkowy, a meridian żołądka – za mięśnie podgnykowe.

Spośród meridianów ręki meridian jelita cienkiego odpowiada za mięśnie płatowate oraz za mięsień równoległoboczny szyi, meridian San Jiao przebiega przez mięsień nadgrzebieniowy oraz mięsień dźwigacz łopatki, a meridian jelita grubego zarządza mięśniami naramiennym i czworobocznym.

Większość zaburzeń początkowo obejmuje jeden meridian, jednak czasem na skutek urazu bądź pogłębiania się istniejącej patologii może dojść do zajęcia większego obszaru, co będzie wymagać wykonania większej liczby zabiegów akupunktury. 

Jak zastosować akupunkturę lokalnie

W większości badań naukowych weryfikujących skuteczność akupunktury w leczeniu bólu szyi wykorzystuje się standaryzowane protokoły oparte na lokalnych punktach akupunkturowych obecnych na szyi. Jako bazowy protokół do leczenia problemów z szyjnym odcinkiem kręgosłupa najczęściej wykorzystuje się punkty przykręgosłupowe Jia Ji, które są dosyć proste do zlokalizowania. Znajdują się ok. 1 cm w bok od wyrostków kolczystych. Można je nakłuwać jedynie na poziomie, na którym występuje problem, bądź wykorzystać całą okolicę od poziomu C2 do Th3. Aby poprawnie dobrać kąt i głębokość nakłucia, dobrze jest sięgnąć po precyzyjny opis lokalizacji i funkcji punktów akupunkturowych dostępny m.in. w atlasie A manual of acupuncture Petera Deadmana. 

Kolejnymi często wykorzystywanymi punktami, w szczególności w przypadku promieniowania bólu w kierunku ramion, są punkty bezpośrednio powiązane z mięśniem czworobocznym, czyli Gb 21, SJ 15 oraz SI 14 (zdj. 4). Zamiast przyjmować klasyczną lokalizację, można zdecydować się na zbadanie okolicy tych punktów oraz nakłucie punktów najbardziej tkliwych, czyli punktów A-Shi. 

Czasami do protokołu leczenia można dodać punkty: Du 20 (znajdujący się na szczycie głowy w linii pośrodkowej), LI 4 (punkt na poziomie 1/2 drugiej kości śródręcza, promieniowo od kości, który kieruje energię w stronę głowy i ma ogólne działanie przeciwbólowe) oraz Liv 3 (punkt pomiędzy pierwszą a drugą kością śródstopia, proksymalnie od stawów śródstopno-paliczkowych). 

Nakłucia wykonuje się najczęściej na 20–30 minut przy użyciu trzycentymetrowych igieł o średnicy 0,20 lub 0,22 mm.

Częstość zabiegów to jedna wizyta w tygodniu.

Jak wykonywać akupunkturę dystalną

Akupunkturę techniką doktora Tana wykonuje się dystalnie od miejsca bólu. Do zabiegu należy wybrać igły grubsze od standardowo wykorzystywanych, czyli takie o średnicy 0,25 mm.

W początkowych etapach terapii zabiegi najlepiej jest wykonywać dwa–trzy razy w tygodniu. 

W technice doktora Tana kluczowym elementem jest zdiagnozowanie chorego meridianu. Można tego dokonać poprzez palpację i określenie, na przebiegu którego meridianu występuje ból (niezbędna jest do tego znajomość podstaw medycyny chińskiej), lub przez określenie grup mięśniowych, które są przyczyną problemów pacjenta. Podstawowe dopasowanie mięśni szyi do poszczególnych meridianów zostało zawarte w poprzednich częściach tego artykułu. Po określeniu, który meridian terapeuta będzie leczył, należy dobrać meridian równoważący na jeden z sześciu sposobów (tabela 1). 

Tabela 1. Systemy równoważenia według doktora Tana

System/
meridian
LU LI ST SP HT SI BL KID PC SJ GB LIV
I SP ST LI LU KID BL SI HT LIV GB SJ PC
II BL  LIV PC SI GB SP LU SJ ST KID HT LI
III LI LU SP ST SI HT KID BL SJ PC LIV GB
IV BL KID PC SJ GB LIV LU LI ST SP HT SI
V LIV ST LI HT SP BL SI PC KID GB SJ LU
VI LU LI ST SP HT SI BL KID PC SJ GB LIV

Ostatnią kwestią jest dobór punktów akupunkturowych. Jedną z opcji wyboru punktów jest palpacja wybranego meridianu i nakłucie tkliwych miejsc, drugą – zrzutowanie okolicy szyi na inne części ciała (zdj. 5–7). W wyniku rzutowania w celu leczenia szyi najczęściej wybiera się okolice nadgarstków i kostek oraz stawów śródręczno-paliczkowych i śródstopno-paliczkowych. 

Zabiegi wykonywane techniką doktora Tana powinny się cechować natychmiastową poprawą. Jeżeli po dwóch–trzech minutach od nakłucia pacjent nie odczuwa efektów, należy spróbować nakłucia innego meridianu. W trakcie jednej wizyty można nakłuć trzy–cztery systemy, jednak po uzyskaniu optymalnej poprawy, czyli redukcji objawów o mniej więcej 50–70%, warto wstrzymać się z dodawaniem kolejnych igieł. 

Po wizycie pacjent powinien odczuwać znaczną ulgę w bólu, a ...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy