Dołącz do czytelników
Brak wyników

Nowoczesne metody fizjoterapii

6 czerwca 2014

NR 51 (Czerwiec 2014)

Manewry uwalniania wykorzystywane w medycynie ortopedycznej wg Cyriaxa u pacjentów z zawrotami głowy

15

Zawroty głowy i zaburzenia równowagi są, podobnie jak bóle głowy, częstym powodem zgłaszania się pacjenta do lekarza. Są objawem wieloznacznym – tak co do rodzaju schorzenia, które je wyzwala, jak i jego stopnia ciężkości – od lekkich stanów do zagrażających życiu. Szacuje się, że zawroty są problemem ok. 25% populacji Polski. Często są tak dotkliwe, że wpływają niekorzystnie na życie osobiste i zawodowe.

Badania brytyjskie obejmujące dużą populację osób (2000) w wieku produkcyjnym (18–64 lat) wykazały, że ok. 20% osób miało zawroty przynajmniej raz w ciągu miesiąca. Z tej grupy blisko 1/3 miewała nawracające zawroty głowy od kilku lat (część z nich odczuwała zawroty tzw. fizjologiczne, np. w chorobie lokomocyjnej, przy silnym pobudzeniu optokinetycznym, długotrwałym odgięciu głowy do tyłu). Częstość zawrotów wzrasta w starszych populacjach, a u osób powyżej 65. roku życia zawroty stanowią trzecią w kolejności przyczynę wizyt u lekarza.

POLECAMY

Zawrót jest to iluzja ruchu, najczęściej wirowego (otoczenia lub osoby odczuwającej zawrót), czyli rzeczywiste vertigo, natomiast uczucie falowania, zapadania, kołysania, ściągania w bok, oszołomienia – określane jest jako dizziness. Mogą towarzyszyć temu inne nieprzyjemne i niepokojące dolegliwości, np.: nudności, wymioty, zaburzenia słuchu, bóle głowy, zaburzenia równowagi oraz zaburzenia orientacji przestrzennej.

Zawroty głowy są jedynie objawem subiektywnym, co niewątpliwie utrudnia proces diagnostyczny.

Zmiany chorobowe układu równowagi decydują o wystąpieniu dwóch objawów obiektywnych, tj. oczopląsu i zaburzeń równowagi. 

Przyczyny zawrotów głowy

Połowa zawrotów głowy spowodowana jest zaburzeniami ucha wewnętrznego (w tym największą część zajmują łagodne napadowe pozycyjne zawroty głowy), 5% stanowią zawroty spowodowane zaburzeniami neurologicznymi, 5% – zawroty spowodowane niskim ciśnieniem krwi (syncope, ortostatyczne, arytmia serca) i niepożądanym działaniem leków, za ok. 15% odpowiadają przyczyny psychologiczno-psychiatryczne (nerwica, symulacja, fobia). 

W 25% przypadków etiologia jest nieznana, co można zinterpretować jako przyczynę w zaburzeniu czynności górnego odcinka kręgosłupa szyjnego (wielu badaczy szacuje tę kategorię przyczyn na 40%).
Układ przedsionkowy umożliwia utrzymanie prawidłowego ułożenia ciała w przestrzeni, głowy względem tułowia oraz oczu względem głowy, a jego uszkodzenie powoduje zaburzenia równowagi i zawroty głowy.

Anatomia

Układ przedsionkowy składa się z części centralnej (tzw. jądra podkorowe zawarte w móżdżku) i dwóch labiryntów znajdujących się w kościach skroniowych. Składa się z 3 półkolistych kanałów wypełnionych śródchłonką, połączonych tzw. przedsionkiem.

Każdy półokrągły kanał zawiera receptory czuciowe – osklepek. Jest to żelowa substancja, w której działają otolity poruszające się w śródchłonce. Czuciowe komórki włosowe osklepka stymulowane są przez ruch śródchłonki. Przyspieszenie lub zwolnienie kątowe powoduje ruch śródchłonki w stosunku do kanałów przez jej inercje (ruch bezwładny).

Rozpoznanie 

Wykonując testy kliniczne, należy zmieniać bodźce wzrokowe lub somatosensoryczne, zmuszając system nerwowy do wykorzystania informacji pochodzących z dwóch źródeł – albo ze wzroku i układu przedsionkowego, albo układu somatosensoryczneo i przedsionkowego. Natomiast przy braku informacji wzrokowej i somatosensorycznej jedynym dostępnym źródłem czuciowej informacji jest układ przedsionkowy (Shumway-Cook A., Horak F., 1986), który umożliwia odróżnienie ruchu własnego ciała od ruchu otoczenia (jazda windą).

Jedną z najczęstszych przyczyn nieprawidłowości w działaniu układu przedsionkowego są otolity obecne w kanale przednim lub tylnim, co można potwierdzić pozytywnym testem Dix-Hallpike. Po wykonaniu manewru należy spodziewać się wystąpienia oczopląsu. Jego wywołanie następuje z pewnym opóźnieniem (5–15 sekund) od wykonania manewru, co jest związane z bezwładnością endolimfy. 

Zdj. 1A. Test Dix-Hallpike: pozycja A 

 

Zdj. 1B. Test Dix-Hallpike: pozycja B 

Otolity

Epley zaproponował teorię, która głosi, że fragmenty otolitów gromadzą się w łuku kanału półkolistego tylnego. W pewnych położeniach głowy siły grawitacji oddziałują na złogi tych fr...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy