Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu

24 listopada 2020

NR 121 (Listopad 2020)

Nowatorski projekt szpitalnej rehabilitacji osób po przebytej chorobie COVID-19 w szpitalu MSWiA w Głuchołazach

311

Tak! To nie przypadek, że w tytule widnieje słowo „rehabilitacja”, a nie „fizjoterapia”. Choć działania fizjoterapeutów stanowią istotny element programu, to kompleksowość opieki nad pacjentem wykracza poza samą fizjoterapię, obejmując diagnozę psychiatryczną i wsparcie psychologiczne, farmakoterapię, klimatoterapię, pielęgnację oraz opiekę wielu specjalistów z zakresu ochrony zdrowia.

Projekt nowatorski?

Tak! Bo choć w kilku krajach prowadzona jest fizjoterapia chorych zakażonych SARS-CoV-2 zarówno podczas pobytu w OIOM-ie, jak i w okresie późniejszym, to nasz projekt szpitalnej rehabilitacji postcovidowej oferuje unikatowy, jednoznacznie zdefiniowany model postępowania rehabilitacyjnego: zaczynając od zasad kwalifikacji, poprzez określony i zindywidualizowany program leczenia, usprawniania i rehabilitacji, kończąc na ocenie tego postępowania u osób, które przebyły COVID-19 i mają z tego tytułu różnorakie powikłania.
Od samego początku wnikliwego obserwowania doniesień naukowych docierających z Chin było dla nas jasne, że priorytetem powinno być wdrożenie natychmiastowej rehabilitacji u osób po przebytym zakażeniu SARS-CoV-2. Dane z poprzednich epidemii chorób wirusowych układu oddechowego wskazywały, że osoby, które przebyły COVID-19, będą narażone na zaburzenia czynności wentylacyjnej płuc, wystąpi u nich zmniejszona tolerancja wysiłku, osłabienie mięśni, a w konsekwencji przedłużony będzie czas powrotu do wydajnej pracy, zmniejszona będzie zdolność do zarobkowania, zostanie ograniczona codzienna aktywność, utracona samodzielność, zwiększy się podatność na infekcje i inne choroby [1, 2]. Ponadto braliśmy pod uwagę możliwość wystąpienia powikłań ze strony narządu ruchu, takich jak łatwa męczliwość, bóle stawowo-mięśniowe, zaburzenia koordynacji nerwowo-mięśniowej.
Bazując na blisko stuletnim doświadczeniu placówki w obszarze prowadzenia fizjoterapii oddechowej, a także opierając się na programie rehabilitacji pulmonologicznej chorych na POChP, który na przestrzeni lat był modyfikowany na podstawie badań naukowych [3–10], stworzyliśmy projekt kompleksowej rehabilitacji osób po przebyciu COVID-19.
Ale przecież nie mamy stu lat, choć mogą tak myśleć niektórzy z Was. Więc krótkie wyjaśnienie…

POLECAMY

Szpital w Głuchołazach

Nie jest przypadkiem, że Szpital Specjalistyczny MSWiA powstał właśnie w Głuchołazach. W latach 1877–1945 miejscowość posiadała status uzdrowiska. W 1926 r. powstała w Głuchołazach (wówczas Bad Ziegenhals) Prowincjonalna Lecznica Chorych na Gruźlicę Krtani. Do rozwoju klimatoterapii i ftyzjatrii w Głuchołazach przyczynił się dr Ludger Rickmann. W swych pracach wielokrotnie podkreślał znakomite walory klimatyczne ówczesnego uzdrowiska Bad Ziegenhals i ich wpływ na leczenie chorób płuc i krtani. Jego pionierska praca przyczyniła się do rozwoju Głuchołaz jako uzdrowiska klimatycznego, ważnego i wykorzystywanego w leczeniu gruźlicy – najgroźniejszej choroby na przełomie XIX i XX w. 
Po zakończeniu działań wojennych Głuchołazy zasłynęły z leczenia gruźlicy płuc, stając się wkrótce jednym z większych ośrodków w Polsce. W lipcu 1945 r. przedwojenna Górnośląska Prowincjonalna Lecznica dla Chorych na Gruźlicę została przekształcona w Państwowe Sanatorium dla Płucno-Chorych, natomiast pod koniec sierpnia 1945 r. sanatorium Sanitas przekształcono w Kolejowe Sanatorium Chorób Płuc i Gruźlicy. Wykorzystując przedwojenne doświadczenie, a także walory mikroklimatu, otaczających lasów świerkowych i czystego powietrza, od 1945 r. placówka w Głuchołazach włączyła się skutecznie w nurt walki z szalejącą wówczas epidemią…
…historia zatoczyła koło!

1. Szpital MSWiA z lotu ptaka


Program rehabilitacji osób po przebytym COVID-19

Czerpiąc z doświadczeń, a także ze współczesnej wiedzy opartej na faktach naukowych, zespół pod przewodnictwem prof. Jana Szczegielniaka opracował program rehabilitacji osób, które przechorowały COVID-19. 

2. Trening na ergometrze rowerowym


Składa się on z następujących elementów:

  • badanie ogólnego stanu zdrowia, badanie stanu psychicznego pacjenta, submaksymalna ocena tolerancji wysiłku (w tym autorska metoda oceny pośredniej, opublikowana w „PLoS One”, na podstawie testu sześciominutowego marszu [11]), ocena czynności wentylacyjnej płuc, ocena występującej duszności;
  • kwalifikacja pacjenta do zindywidualizowanego modelu rehabilitacji, który uwzględnia: trening wydolnościowy (na ergometrze rowerowym lub bieżni ruchomej lub trening marszowy), ćwiczenia oddechowe (ćwiczenia rozluźniające, ćwiczenia wydłużonego wydechu, ćwiczenia oddychania przeponowego, ćwiczenia zwiększające ruch oddechowy dolnożebrowy), trening stacyjny, ćwiczenia ogólnousprawniające, techniki usuwania wydzieliny z drzewa oskrzelowego, inhalacje (w przypadku konsolidacji wydzieliny z jednoczesnym problemem lub niemożliwością jej odkrztuszenia), ćwiczenia relaksacyjne, trening autogenny, trening z wykorzystaniem technologii wirtualnej rzeczywistości (VR) [12]. Obciążenie i intensywność zajęć są ustalane indywidualnie.
  • Jeśli pacjent wymaga wsparcia psychicznego, prowadzona jest psychoterapia indywidualna bądź grupowa (według wskazań specjalistów).
  • W przypadku powikłań ze strony narządu ruchu stosowane są wspomagające zabiegi fizykalne (o działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym bądź np. elektrostymulacje w przypadku zaników mięśniowych);
  • po zakończonym cyklu rehabilitacji, który trwa 21 dni, przeprowadzana jest ocena końcowa obejmująca te same badania, które były wykonane przed przystąpieniem do programu.

Program wszedł w życie na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 lipca 2020 r. (Dz. U. poz. 1246) w sprawie programu pilotażowego w zakresie rehabilitacji leczniczej dla świadczeniobiorców po przebytej chorobie COVID-19. Pierwszy pacjent był przyjęty 1 września 2020 r. Obecnie obłożenie 60-łóżkowego oddziału sięga ok. 70%. Wobec dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości zapewne wkrótce wypełni się w 100%. 
Pierwsze oceny podjętych działań są bardzo obiecujące. U osób, które...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy