Dołącz do czytelników
Brak wyników

Osteopatyczne techniki funkcjonalne. Technika napięcia i przeciwnapięcia oraz technika ułatwionego pozycyjnego rozluźniania

Artykuły z czasopisma | 3 września 2018 | NR 87
445

Określenie „techniki funkcjonalne” pojawiło się w latach 50. XX wieku na szkoleniach osteopatycznych w Ameryce pod hasłem „Funkcjonalne podejście do szczególnych problemów osteopatycznego leczenia manualnego”. Techniki te wywodzą się z tradycyjnych metod terapii manualnej pochodzących z początków osteopatii (XIX w.). Ich źródła leżą w bogatej tradycji zastosowań rozluźniania pozycyjnego, często opartego na intuicji. 

Celem technik funkcjonalnych jest leczenie dysfunkcji i utraty ruchomości. 

Dysfunkcja somatyczna to zaburzenie lub zmiana funkcji elementów związanych z układem somatycznym (strukturą ciała): elementami kostnymi, stawowymi, mięśniowymi i związanymi z nimi naczyniami krwionośnymi, limfatycznymi oraz systemem nerwowym. 

Istnieją dysfunkcje stawowe, w których występuje utrata ruchomości, czyli gry ślizgowej stawu, dotyczące tkanek okołostawowych: mięśni, więzadeł, powięzi, jak również dużych mięśni stabilizujących. W tym przypadku wskazane jest zastosowanie technik bezpośrednich, takich jak technika manipulacji wysokiej prędkości małej amplitudy (HVLA) czy techniki energii mięśniowej.

Istnieją również dysfunkcje stawowe, które ograniczają amplitudę stawową, ale bez angażowania elementów mięśniowych, więzadłowych, powięziowych danego stawu. Dotykają one dużych mięśni, stabilizujących kręgosłup lub stawy obwodowe. Ten rodzaj dysfunkcji leczy się wyjątkowo dobrze technikami funkcjonalnymi. 

Do technik funkcjonalnych można zaliczyć techniki powięziowe, technikę stawową Sutherlanda czy omówione poniżej techniki napięcia i przeciwnapięcia (strain-counterstrain –SCS) oraz techniki ułatwionego pozycyjnego rozluźniania (facilitated positional release – FPR).

Technika napięcia i przeciwnapięcia

Technika SCS to technika pozycyjnego rozluźniania opisana przez Laurenca Jonesa ok. 1955 r. To technika pośrednia, w której leczona tkanka jest ustawiana w pozycji równowagi lub punkcie ułatwionego rozluźnienia, oddalonym od bariery ograniczenia. Leczenie polega na tym, że terapeuta biernie prowadzi leczony staw i poszukuje pozycji największego komfortu, rozluźnienia struktur stawowych oraz mięśniowo-powięziowych. 

Diagnostyka oparta jest na „punktach wrażliwych” – bolesnych przy dotyku, specyficznych dla każdego stawu i możliwych do wykrycia przez badanie palpacyjne. Aby zlokalizować punkt wrażliwy, można przeprowadzić klasyczne badanie osteopatyczne i zbadać palpacyjnie punkty odpowiadające danej dysfunkcji. Można także zbadać pacjenta w pozycjach innych niż ta, w której do nas przychodzi, wraz z palpacją odpowiednich stref, gdzie mogą występować punkty wrażliwe. Trzecią metodą jest systematyczne badanie punktów wrażliwych, zlokalizowanych w okolicy zgodnej z wywiadem klinicznym i objawami bólowymi. 

Znalezioną pozycję komfortu dla danych tkanek czy stawu należy utrzymywać przez 90 sekund, cały czas kontrolując punkt wrażliwy, ze szczególnym zwróceniem uwagi, by pacjent był rozluźniony. Potem następuje wolny i stopniowy powrót do pozycji neutralnej. Na końcu ponownie testowany jest punkt wrażliwy.

Należy zwrócić uwagę, że pozycja komfortu jest taka sama jak pozycja uszkodzenia. Więc jeśli pacjent dokładnie opisuje swój przypadek, można znaleźć pozycję komfortu odpowiednią do leczenia. Na przykład jeżeli pacjent podnosił ciężar, pochylając się do przodu – pozycją do komfortu (leczenia) będzie leżenie na plecach i wprowadzenie biernego zgięcia za pomocą tułowia lub kończyn dolnych. Poza niemożnością znalezienia pozycji komfortu technika ta nie ma żadnych przeciwwskazań do terapii. 

Technika ułatwionego pozycyjnego rozluźniania

Podobną techniką wykorzystującą pozycję komfortu jest technika FPR opisana przez Stanleya Schiowitza. Autor przedstawił ją jako jedną z metod pośredniego oddziaływania, w której obowiązuje zasada wykonywania ruchu oraz ustalania pozycji w kierunku swobody (luzu tkankowego), czyli w stronę przeciwną do występowania ograniczeń. Stosuje się tutaj modyfikację postawy ciała w płaszczyźnie strzałkowej, czyli uzyskanie równowagi pomiędzy ruchami zgięcia i wyprostu. Aby zaoszczędzić na 90 sekundach, których wymagają techniki napięcia i przeciwnapięcia, dołożono siłę kompresji lub delikatnego skrętu. Podtrzymuje się ciało w wybranej pozycji przez 5 sekund i następnie rozluźnia.

Jednak ułożenie dysfunkcyjnych tkanek czy stawów w pozycji rozluźnienia wymaga od terapeuty precyzyjnego dostrojenia procesu sprężenia zwrotnego zapewniającego rozluźnienie ściśle wyselekcjonowanych włókien mięśniowych. Technika ta pozwala na zmniejszenie nadmiernego napięcia mięśniowo-powięziowego i stawowego. 

Uważa się, że nie ma przeciwwskazań do stosowania techniki FPR. Jest ona bardziej skuteczna w leczeniu stanów ostrych i podostrych niż w przypadku zmian przewlekłych, ze względu na możliwość modyfikacji zmian strukturalnych tkanek. 

Przykładowe techniki 

Prezentowane pozycje są modelem, który należy dostosowywać do każdego pacjenta indywidualnie, by uzyskać pozycję komfortu. 

Technika napięcia i przeciwnapięcia w dysfunkcji kręgów piersiowych

Dla górnych kręgów piersiowych, jeżeli punkt wrażliwości znajduje się blisko linii pośrodkowej, należy najpierw wprowadzić parametr wyprostu. Im bardziej punkt wrażliwy jest oddalony od linii pośrodkowej, należy dodawać więcej zgięcia do boku (w stronę przeciwną do punktu wrażliwego), dokładając ten parametr do wyprostu.

Dla środkowych kręgów piersiowych (Th...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy