Dołącz do czytelników
Brak wyników

Case study numeru

11 grudnia 2020

NR 121 (Listopad 2020)

Postępowanie fizjoterapeutyczne w strzelającym palcu

249

Liczne schorzenia kończyny górnej, a zwłaszcza dłoni, takie jak strzelający palec, w dzisiejszych czasach występują często. W dużym stopniu przyczyniają się one do pogorszenia wykonywania precyzyjnych czynności codziennych. Wpływają deprymująco na pracę zawodową oraz na aktywność fizyczną w czasie wolnym. Nie należy ich lekceważyć, ponieważ może to doprowadzić do wielu poważnych powikłań zdrowotnych.

Podczas wykonywania różnorodnej aktywności fizycznej często dochodzi do nieprzewidzianych urazów bądź kontuzji. Mogą one w perspektywie czasu prowadzić do licznych dysfunkcji utrudniających wykonywanie najprostszych czynności. Szczególnie są na to narażone palce u ręki. Ze względu na specyficzną budowę anatomiczną opisywanej struktury może dojść w jej obrębie do licznych schorzeń. Zalicza się do nich m.in.:

POLECAMY

  • zmiany zapalne,
  • zmiany zwyrodnieniowe,
  • osteoartropatię,
  • zmiany reumatyczne,
  • strzelający (przeskakujący) palec.

W tego typu schorzeniach bardzo ważne jest szybkie oraz sprawne wdrożenie odpowiedniego leczenia. Niewłaściwe lub zbyt późne postępowanie medyczne w perspektywie czasu może doprowadzić do wielu nieprzewidzianych powikłań wpływających na obniżenie komfortu życia.

Budowa anatomiczna 

Kości palców ręki składają się z paliczków. Cztery palce strony łokciowej mają po trzy paliczki:

  • bliższy,
  • środkowy,
  • dalszy.
  • Pierwszy palec – kciuk – ma tylko dwa paliczki:
  • bliższy,
  • dalszy.

Paliczki bliższe i środkowe są do siebie na ogół podobne, tyle że środkowe są znacznie mniejsze niż bliższe. Na każdym paliczku jak na kości długiej rozróżnia się:

  • Trzon – zwęża się ku dołowi; na stronie grzbietowej jest łukowato wypukły; jego powierzchnia dłoniowa jest spłaszczona w kierunku poprzecznym i wklęsła w kierunku podłużnym; do ostro zaznaczonych brzegów bocznych przyczepiają się pochewki włókniste ścięgien zginaczy palców.
  • Koniec bliższy – czyli podstawa paliczka bliższego; ma dołek poprzecznie wydłużony, który łączy się z głową kości śródręcza; końce bliższe (podstawy) paliczków środkowego i dalszego mają duże, wklęsłe powierzchnie podzielone w środku wzniesieniem.
  • Koniec dalszy – czyli głowa bliższych i środkowych paliczków; jest mniejszy niż koniec bliższy; każdy z nich składa się z dwóch małych kłykci oddzielonych od siebie rowkiem dostosowanym do odpowiednich powierzchni podstawy, z którą jest połączony stawowo. Powierzchnia stawowa zachodzi dalej po stronie dłoniowej niż po stronie grzbietowej. Na bocznych powierzchniach znajdują się małe dołki dla przyczepów więzadeł. Koniec dalszy paliczka dalszego, czyli tzw. guzowatość paliczka dalszego, jest spłaszczony i rozszerza się półksiężycowato. Guzowatość ta, silnie chropowata po stronie dłoniowej i bocznej oraz zupełnie gładka po stronie grzbietowej, stanowi twarde podłoże dla opuszki palców [1].

Paliczki bliższe są najdłuższe, dalsze – najkrótsze. Powierzchnie stawowe paliczków tak samo jak kości śródręcza są pokryte chrząstką szklistą. Liczne mięśnie przyczepiają się do paliczków palców. Prócz liczb porządkowych oznaczających palce mają one jeszcze inne z dawna przyjęte nazwy, mianowicie: 

  • palec I jest nazywany kciukiem, 
  • palec II – wskazicielem albo palcem wskazującym,
  • palec III – palcem środkowym, 
  • palec IV – palcem serdecznym, obrączkowym lub pierściennym, 
  • palec V – palcem małym [1].

Podobnie jak w kościach śródręcza w paliczkach dobrze wyczuwalne są powierzchnie grzbietowe. Po stronie dłoniowej są wyczuwalne podstawy i głowy, jak również brzegi boczne kości. Poza tym dają się wyczuć trzeszczki na stawach śródręczno-paliczkowych kciuka i palca II. Trzony paliczków są utworzone z tkanki zbitej, końce – z istoty gąbczastej. Jama szpikowa w obrębie trzonu jeszcze występuje, ale jest słabo zaznaczona. Na powierzchni dłoniowej większy otwór odżywczy prowadzi do kanału odżywczego, który na wszystkich paliczkach jest skierowany ku końcowi dalszemu palca. Rozwój paliczków podobnie jak rozwój I kości śródręcza odbywa się z dwóch punktów kostnienia: jednego, pierwotnego punktu dla trzonu i końca dalszego oraz drugiego, nasadowego dla końca bliższego. Kostnienie trzonów szeregu bliższego rozpoczyna się w dziewiątym tygodniu życia płodowego, nieco później – szeregu środkowego (11.–12. tydzień), najwcześniej zaś szeregu dalszego (7.–8. tydzień). Kostnienie nie rozpoczyna się tutaj jak zwykle pośrodku trzonu, lecz w obrębie guzowatości paliczka dalszego i we wszystkich pięciu palcach równocześnie, natomiast w szeregu bliższym i środkowym palec II wyprzedza inne, a palec V pozostaje w tyle. Punkty kostnienia w końcach bliższych paliczków w szeregu bliższym występują w czasie od pierwszego do trzeciego roku, nieznacznie później w szeregu środkowym (od 1,25 roku do 3 lat) i jeszcze nieco później w szeregu dalszym (od 1,5 roku do 3 lat). Nasady bliższe zlewają się z trzonami w wieku od 17 do 20 lat. Czasami paliczek bywa bardzo krótki lub nawet go brakuje. Paliczek dalszy może być rozdwojony. Kciuk może się składać z trzech paliczków. Z budową kośćca ręki, jak również stopy łączą się nieraz różne zaburzenia rozwojowe, które należą do dziedziny anatomii patologicznej i teratologii [1].
Stawy palców ręki łączą paliczki między sobą i z kośćmi śródręcza. U podstawy palców wyróżnia się stawy śródręczno-paliczkowe, a w długości palca – stawy międzypaliczkowe. W czterech palcach trójczłonowych strony łokciowej znajdują się po dwa stawy międzypaliczkowe, natomiast tylko jeden w dwuczłonowym kciuku, który w zamian ma silnie ruchomy staw nadgarstkowo-śródręczny. Ogółem więc bardzo znaczna ruchomość palców jest uwarunkowana przez 15 stawów [1].

Stawy śródręczno-paliczkowe

Stawy śródręczno-paliczkowe II–IV albo stawy podstawne czterech palców strony łokciowej czynnościowo są stawami kulistymi:

  • Główka stawowa jest utworzona przez głowę kości śródręcza, panewka – przez dołek położony na podstawie paliczka bliższego. Główka stanowi wycinek powierzchni kuli z obu boków spłaszczonej, upodobniającej się do bloczka. Poszerza się ona znacznie w części dłoniowej. Tylko w położeniu zgięcia główka odpowiada panewce w wymiarze szerokościowym, w położeniu wyprostowanym natomiast jest znacznie od niej węższa.
  • Panewka na swym obwodzie dłoniowym jest uzupełniona czworokątną blaszką chrząstki włóknistej, ściśle złączoną z torebką stawową i zrośniętą z podstawą pierwszego paliczka; w położeniu wyprostowanym chrząstka ta obejmuje od strony dłoniowej główkę stawową, równocześnie stanowi podłoże dla ślizgających się po niej ścięgien zginaczy.
  • Torebka stawowa jest luźna i cienka, szczególnie po stronie grzbietowej, oraz bardzo obszerna, tak że istnieje możliwość odciągnięcia palca od kości śródręcza. Według niektórych autorów ciśnienie powietrza wpukla wtedy torebkę do jamy stawowej i słychać trzeszczenie [1].

Trzeszczki
W ścianę dłoniową torebek stawowych mogą być włączone trzeszczki na wszystkich palcach obustronnie. W stawie śródręczno-paliczkowym kciuka i V palca występują one prawie regularnie (80‑100%), na pozostałych palcach znacznie rzadziej: na II palcu (jednostronnie) mniej więcej w 50%, na innych – w 2,5–0,1% [1].

Więzadła

  • Więzadła poboczne – po stronie promieniowej i łokciowej torebki stawowej przebiegają bardzo silne więzadłowe pasma wzmacniające – więzadła poboczne, które kierują głównym ruchem stawu: zgięciem i prostowaniem. Rozpoczynają się one u góry na powierzchniach bocznych głów kości śródręcza. Położone przeważnie grzbietowo w stosunku do osi poprzecznej zgięcia i prostowania stawu, biegną ku dołowi oraz w kierunku dłoniowym i kończą się na brzegach bocznych podstawy paliczków bliższych. Ponieważ ich początek jest położony grzbietowo od osi zgięcia, więzadła poboczne silnie się napinają, gdy staw jest zgięty, i w tym położeniu hamują ruchy boczne. Im bardziej staw zbliża się do położenia wyprostowanego, tym bardziej się one rozluźniają [1]. 
  • Więzadła dłoniowe – po stronie promieniowej i łokciowej na głowie kości śródręcza dłoniowo od więzadła pobocznego rozpoczynają się obustronnie więzadła dłoniowe. Biegną one łukowato na powierzchnię dłoniową torebki stawowej i przyczepiają się do brzegu włóknistej blaszki chrzęstnej. Wzmacniają one powierzchnię dłoniową torebki stawowej [1]. 
  • Więzadła poprzeczne głębokie śródręcza – cztery blaszki włóknisto-chrzęstne dłoniowe są połączone trzema płaskimi i silnymi pasmami włóknistymi, które tworzą więzadła poprzeczne głębokie śródręcza. Przebiegają one poprzecznie między głowami od II do V kości śródręcza w końcach dalszych przestrzeni międzykostnych. Więzadła te przedzielają odcinki dalsze mięśni międzykostnych od mięśni glistowatych w ten sposób, że pierwsze przebiegają po stronie grzbietowej, drugie po stronie dłoniowej. Więzadła poprzeczne głębokie śródręcza silnie związują cztery głowy kości śródręcza strony łokciowej i pozwalają palcom na nieznaczny tylko stopień przeciwstawiania się [1].

Mechanika
Stawy śródręczno-paliczkowe są to ograniczone stawy kuliste, w których nie dają się wykonywać czynne ruchy obrotowe. Ruchy główne są to ruchy zgięcia dłoniowego i grzbietowego dokoła osi poprzecznej i ruchy odwodzenia promieniowego oraz łokciowego dokoła osi grzbietowo-dłoniowej biegnącej przez głowę kości śródręcza: 

  • zakres ruchów zgięcia dłoniowego i grzbietowego wynosi ok. 110°. Wiele osób może czynnie bardzo znacznie przeginać palce w kierunku grzbietowym; bierne przeginanie osiąga nieraz tak duży stopień, że palce ustawia się prostopadle do śródręcza lub nawet jeszcze silniej załamuje się grzbietowo, szczególnie u osób młodych, wskutek odpowiednich ćwiczeń. U dzieci japońskich częste są przypadki grzbietowego przeginania palców pod wpływem ucisku aż do zetknięcia się palca z przedramieniem. Tak wielki zakres ruchów polega jednak przypuszczalnie na chorobowym osłabieniu czy podatności i rozciągliwości aparatu więzadłowego;
  • ruchy odwodzenia i przywodzenia są możliwe, gdy palce są wyprostowane. Zakres tych ruchów zmniejsza się tym silniej, im silniej zgina się palce w kierunku dłoniowym, i wreszcie ruch odwodzenia ustaje całkowicie, kiedy palce są ustawione pod kątem prostym. Palec środkowy w stosunku do długiej osi ręki może być odwiedziony w kierunku promieniowym i łokciowym; zakres ruchu w każdą stronę wynosi ok. 20°. Pozostałe palce mogą być do niego zbliżone lub od niego oddalone. Palec wskazujący ma największą ruchomość (60°), nieco mniejszą ma palec V (50°), najmniejszą – palce III i IV (40°);
  • ruchy obwodzenia powstają z kombinacji zgięcia dłoniowego i grzbietowego oraz ruchów odwodzenia;
  • ruchy obrotowe (czynne) nie są możliwe, można natomiast w stawie śródręczno-paliczkowym wykonać je biernie, przytrzymując drugą ręką dalszy paliczek palca [1].

Działanie mięśni
Stawy śródręczno-paliczkowe są poruszane przeważnie tylko biernie, ponieważ prawie wszystkie mięśnie kończą się dopiero na paliczkach środkowych lub dalszych. Jednak mięśnie przebiegające wzdłuż stawów śródręczno-paliczkowych łączą się z nimi czy to przez pochewki ścięgien, czy to przez rozcięgna grzbietowe [1]. 

Staw śródręczno-paliczkowy kciuka
Staw śródręczno-paliczkowy kciuka albo podstawy kciuka w przeciwieństwie do stawów pozostałych palców jest czystym stawem zawiasowym. Staw ten ze swą silnie spłaszczoną główką jest podobny pod względem budowy do stawów międzypaliczkowych palców. Torebka stawowa po stronie grzbietowej jest odporniejsza niż po stronie dłoniowej; po bokach jest wzmocniona szerokimi więzadłami pobocznymi. W część dłoniową torebki stawowej są zwykle włączone dwie trzeszczki wyczuwalne przez skórę. Zwichnięcia kciuka występują stosunkowo często (stanowią 5–10% wszystkich zwichnięć kończyny górnej) w razie upadku na rękę, kiedy odstający kciuk jest przygięty grzbietowo. Ruchy dokoła osi grzbietowo-dłoniowej, jak również ruchy obrotowe nie występują; zachowane są tylko ruchy zawiasowe dokoła osi poprzecznej, przy czym są one tutaj mniejsze niż na pozostałych palcach (50–70°) [1].

Stawy międzypaliczkowe ręki

Stawy międzypaliczkowe ręki powstają przez połączenie podstawy każdego paliczka środkowego palców z głową każdego paliczka bliższego, jak również podstawy każdego paliczka dalszego z głową każdego paliczka środkowego. Palec I ma więc jeden staw tego rodzaju, palce II–V – po dwa stawy (bliższy i dalszy). 
Torebki stawowe po stronie grzbietowej są cienkie i luźne i łączą się brzegami powierzchni stawowych, pokrytych chrząstką; są one wzmocnione silnymi więzadłami pobocznymi, które przebiegają po stronie łokciowej i promieniowej, podobnie jak na stawach śródręczno-paliczkowych; w każdym położeniu stawu zabezpieczają one ruchy paliczków. Po stronie dłoniowej, tak jak w stawach śródręczno-paliczkowych, znajdują się małe blaszki włóknisto-chrzęstne dłoniowe włączone w ścianę torebki stawowej, które gdy prostują się palce, obejmują główkę stawową; poza tym ślizgają się po nich ścięgna zginaczy [1].

Mechanika
Staw bliższy i staw dalszy czterech palców strony łokciowej są podobnie zbudowane. Są to stawy czysto zawiasowe; główka stawowa tworzy bloczek, który poszerza się po stronie dłoniowej. W stawach tych są możliwe ruchy zgięcia i prostowania; niektórzy mają zdolność przeginania paliczków do tyłu, poza płaszczyznę grzbietu ręki, szczególnie w stawie dalszym. Zakres ruchów w stawie bliższym wynosi ok. 120°, w dalszym – ok. 70°. Wyłącznie zginanie w stawie dalszym wymaga szczególnego wyćwiczenia zginacza głębokiego palców. Szczelina stawów śródręczno-paliczkowych i międzypaliczkowych wszystkich pięciu promieni znajduje się znacznie niżej od uwypuklających się grzbietowo głów kości śródręcza i paliczków [1].

Staw międzypaliczkowy kciuka
Staw międzypaliczkowy kciuka nie różni się od stawów pozostałych palców. Jest to również staw czysto zawiasowy, w którym są możliwe ruchy zgięcia i prostowania. Zakres ruchów wynosi ok. 90°. Torebka stawowa i więzadła poboczne nie pozwalają na przegięcie ku tyłowi. Zginanie tak samo jak na pozostałych palcach jest wykonywane zarówno w stawie śródręczno-paliczkowym, jak i w stawie międzypaliczkowym. Prostowanie kciuka może się odbywać dla każdego stawu oddzielnie, w przeciwieństwie do stawów pozostałych palców [1].

Mięśnie ręki

Krótkie mięśnie ręki są położone na stronie dłoniowej śródręcza i między kośćmi śródręcza. Strona grzbietowa ręki jest pozbawiona mięśni. Palec pierwszy, najkrótszy i najgrubszy, nosi nazwę kciuka. Posiada on własne mięśnie, których część znana jest już z opisu mięśni przedramienia. Pozostałe, krótkie mięśnie kciuka tworzą na dłoni u jego podstawy wzniesienie zwane kłębem. Palec drugi, wskaziciel, jest drugim co do ruchomości palcem ręki. Palec piąty, mały, podobnie jak kciuk posiada grupę własnych krótkich mięśni tworzących wzniesienie wzdłuż brzegu łokciowego ręki zwane kłębikiem. Oprócz mięśni kłębu i kłębika przeznaczonych wyłącznie dla I i V palca ręka posiada trzecią grupę mięśni tworzących środkowe mięśnie dłoni, które działają na wszystkie stawy palców – od II do V [2].

Mięśnie kłębu
W skład mięśni kłębu wchodzą: 

  • Mięsień odwodziciel krótki kciuka – rozpoczyna się na troczku zginaczy i na kości łódeczkowatej, a kończy na brzegu bocznym podstawy bliższego paliczka kciuka. 
  • Czynność: mięsień ten odwodzi i przeciwstawia kciuk.
  • Unerwienie: nerw pośrodkowy.
  • Mięsień zginacz krótki kciuka – rozpoczyna się pod mięśniem poprzednim i nieco przyśrodkowo od niego, na troczku zginaczy, obu kościach czworobocznych i kości główkowatej, a kończy na podstawie bliższego paliczka kciuka. 
  • Czynność: mięsień zgina kciuk w stawie śródręczno-paliczkowym oraz ustawia pierwszą kość śródręcza w położeniu opozycji, dzięki czemu opuszka kciuka kieruje się ku stronie dłoniowej pozostałych palców. 
  • Unerwienie: nerw pośrodkowy i nerw łokciowy.
  • Mięsień przeciwstawiacz kciuka – leży pod poprzednim i ma podobne przyczepy początkowe, a kończy się na powierzchni bocznej pierwszej kości śródręcza. 
  • Czynność: mięsień ten przywodzi kciuk i przeciwstawia go pozostałym palcom. 
  • Unerwienie: nerw pośrodkowy.
  • Mięsień przywodziciel kciuka – jest największym i najgłębiej położonym mięśniem kłębu. Rozpoczyna się dwiema głowami: poprzeczną i skośną, na więzadle promienistym nadgarstka i kości główkowatej oraz na III kości śródręcza. Obie głowy zbiegają się u podstawy kciuka, kończąc się na bliższym paliczku kciuka. 
  • Czynność: jest on głównym przywodzicielem kciuka, przeciwstawia kciuk innym palcom ręki, a także zgina w stawie śródręczno-paliczkowym. 
  • Unerwienie: nerw łokciowy [2].

Mięśnie kłębika 
Grupę tę tworzą cztery mięśnie unerwione przez nerw łokciowy. W skład mięśni kłębika wchodzą: 

  • Mięsień dłoniowy krótki – rozpoczyna się na brzegu łokciowym rozcięgna dłoniowego ręki oraz na troczku zginaczy, a kończy się w skórze brzegu łokciowego ręki. 
  • Czynność: wywołuje zmarszczki na brzegu łokciowym dłoni.
  • Mięsień odwodziciel palca małego – rozpoczyna się na wyniosłości przyśrodkowej nadgarstka i kończy na brzegu przyśrodkowym bliższego paliczka palca V. 
  • Czynność: odwodzi palec mały, zgina go w stawie śródręczno-paliczkowym, a prostuje w stawach międzypaliczkowych dzięki połączeniu z rozcięgnem grzbietowym.
  • Mięsień zginacz krótki palca małego – rozpoczyna się jak poprzedni, a kończy na podstawie bliższego paliczka palca małego. 
  • Czynność: zgina palec mały w stawie śródręczno-paliczkowym.
  • Mięsień przeciwstawiacz palca małego – rozpoczyna się jak dwa poprzednie i dochodzi do przyśrodkowej powierzchni V kości śródręcza. 
  • Czynność: nieznacznie przeciwstawia palec V [2].

Mięśnie środkowe dłoni
W skład mięśni środkowych dłoni wchodzą: 

  • Mięśnie glistowate – są to cztery małe mięśnie położone między ścięgnami mięśnia zginacza głębokiego palców, które to ścięgna służą im jako miejsca przyczepów początkowych. Na wysokości stawów śródręczno-paliczkowych ścięgna końcowe czterech mięśni glistowatych przechodzą na stronę grzbietową, gdzie łączą się z rozcięgnem grzbietowym palców. 
  • Czynność: mięśnie glistowate zginają palce trójczłonowe w stawach śródręczno-paliczkowych, a prostują w obu stawach międzypaliczkowych poprzez przyczepy do rozcięgna grzbietowego. 
  • Unerwienie: nerw pośrodkowy i nerw łokciowy.
  • Mięśnie międzykostne – są to krótkie, silne mięśnie występujące w dwóch warstwach: dłoniowej i grzbietowej. Wypełniają one przestrzenie międzykostne śródręcza. Mięśnie międzykostne rozpoczynają się na kościach śródręcza i kończą podobnie jak mięśnie glistowate na rozcięgnach grzbietowych palców. 
  • Czynność: wspólne działanie mięśni międzykostnych dłoniowych i grzbietowych powoduje zginanie palców w stawach śródręczno-paliczkowych. Ponieważ mięśnie międzykostne grzbietowe w swym przyczepie końcowym kierują się zbieżnie do długiej osi ręki przebiegającej przez palec środkowy, kurcząc się, niezależnie od mięśni międzykostnych dłoniowych, odwodzą palce w stawach śródręczno-paliczkowych. I przeciwnie, mięśnie międzykostne dłoniowe biegną rozbieżnie w stosunku do powyższej osi, działają więc antagonistycznie, czyli w tychże stawach przywodzą palce. Dzięki swym przyczepom końcowym w rozcięgnach grzbietowych podobnie jak mięśnie glistowate prostują palce w stawach międzypaliczkowych. 
  • Unerwienie: wszystkie mięśnie międzykostne są unerwione przez nerw łokciowy [2].

Rozcięgna grzbietowe palców ręki

Dla mechaniki zginania i prostowania palców szczególne znaczenie mają rozcięgna grzbietowe. W budowie rozcięgna czterech palców trójczłonowych biorą udział włókna ścięgien długich prostowników palców mięśni glistowatych oraz mięśni międzykostnych. Pasmo środkowe ścięgna prostownika palców sięga do podstawy paliczka środkowego, dwa pasma boczne natomiast przyczepiają się do podstawy paliczka dalszego palców. W pasma boczne przechodzą ścięgna mięśni glistowatych oraz międzykostnych, zrastają się z nimi i w ten sposób zdobywają przyczep na podstawie paliczków dalszych. Poza tym część ich włókien biegnie również pod pasmami bocznymi do pasma środkowego i zlewa się z nim. Rozcięgna grzbietowe są połączone tylko luźną tkanką łączną z okostną paliczków, za to są silnie zrośnięte z cienką grzbietową ścianą torebek stawowych. 
Na palcu II i V w utworzeniu rozcięgna grzbietowego bierze udział pięć ścięgien: dwa długie i trzy krótkie. Na palcach III i IV są one utworzone przez cztery ścięgna. Na kciuku rozcięgno grzbietowe między ścięgnami obu prostowników jest słabo rozwinięte. Dzięki rozcięgnom grzbietowym mięśnie międzykostne i glistowate zginają palce w stawach śródręczno-paliczkowych i mogą je prostować w stawach międzypaliczkowych. Kombinacja zginania i prostowania palców oraz ich części składowych w połączeniu z ruchami przywodzenia i odwodzenia powoduje subtelną grę palców [1].

Powięzie ręki 

Na ręce odróżnia się cztery blaszki powięziowe. Na stronie dłoniowej i grzbietowej kości śródręcza znajduje się cienka, ale odporna powięź, która przyczepia się do kości i przykrywa mięśnie międzykostne w przestrzeniach między nimi. Jest to:

  • powięź dłoniowa głęboka ręki albo dłoniowa międzykostna,
  • powięź grzbietowa głęboka ręki albo grzbietowa międzykostna,
  • powięź grzbietowa powierzchowna ręki,
  • powięź dłoniowa powierzchowna ręki [1].

Rozcięgno dłoniowe

Rozcięgno dłoniowe leży na dłoni pod skórą, oddzielone od niej tkanką tłuszczową podskórną. Rozcięgno dłoniowe stanowi płytę włóknistą, która chroni dłoń przed uciskiem z zewnątrz; jest ono kształtu trójkątnego, zbudowane z dwóch warstw. Warstwa powierzchowna składa się z podłużnie ułożonych włókien, które biegną w przedłużeniu ścięgna mięśnia dłoniowego długiego; jeżeli mięsień ten nie występuje, rozpoczynają się one na troczku zginaczy. Włókna te biegną pięcioma rozbieżnymi pasmami i przyczepiają się do skóry palców na wysokości głów kości śródręcza. Warstwa głęboka przebiegająca poprzecznie stanowi przedłużenie włókien troczka zginaczy. W pobliżu brzegów fałdów międzypalcowych skóry przebiega pasmo poprzeczne od II do V palca, wytwarzając silne i wyraźnie odgrodzone więzadło poprzeczne powierzchowne śródręcza; sięga ono tak daleko w kierunku dystalnym, że prawie połowa paliczków bliższych włączona jest w obręb dłoni. Więzadło to napina się przy rozstawianiu palców, a przy palcach wyprostowanych hamuje odosobnione ruchy zgięcia dłoniowego poszczególnych palców w stawach śródręczno-paliczkowych. 
Co najmniej 1 cm powyżej tego więzadła w rozcięgnie dłoniowym biegną silniejsze pasma poprzeczne. Między nimi a więzadłem poprzecznym powierzchownym śródręcza, w rozcięgnie dłoniowym II, III, IV przestrzeni międzykostnej znajdują się czworoboczne okienka wypełnione tkanką tłuszczową; widoczne są w nich końce przednie mięśni glistowatych, nerwy palców i podział tętnic dłoniowych wspólnych palców na tętnice dłoniowe właściwe palców. 
Na powierzchni grzbietowej ręki i palców znajduje się kilka kaletek maziowych podskórnych. Kaletki maziowe międzyśródręczno-paliczkowe to często jedna, dwie lub trzy małe kaletki położone między dwoma sąsiednimi palcami na wysokości głów kości śródręcza grzbietowo od więzadeł poprzecznych głębokich śródręcza, między II a V palcem i między ścięgnami mięśni międzykostnych grzbietowych i dłoniowych. Kaletki podskórne śródręczno-paliczkowe grzbietowe występują czasem na powierzchni grzbietowej stawów śródręczno-paliczkowych, przeważnie na palcu V. Kaletki podskórne grzbietowe paliczków są położone bezpośrednio pod skórą na powierzchni grzbietowej stawów międzypaliczkowych; są to małe kaletki występujące prawie stale między bliższym a środkowym paliczkiem, rzadziej między środkowym a dalszym II i IV palcem [1]. 

Strzelający palec

Ból dłoni, a szczególnie palców, występuje dosyć często. Zazwyczaj jest on lekceważony. Przeważnie może on być przyczyną bezpośredniego urazu fizycznego. W ten sposób objawia się także długotrwały proces chorobowy, np. zwyrodnienie stawów. Określone urazy lub schorzenia w perspektywie czasu mogą utrudniać wykonywanie podstawowych czynności ruchowych dnia codziennego. 
Częstą chorobą w obrębie poszczególnych palców może być tzw. strzelający palec. W tym schorzeniu powstaje stan zapalny w pochewkach ścięgnistych oraz troczkach zginaczy. Na skutek tego bardzo często dochodzi do pogrubienia i zwężenia pochewki ścięgnistej, co powoduje zaburzenie poślizgu ścięgna i ograniczenie ruchomości określonych palców. Przeważnie dotyczy to mięśnia zginacza długiego kciuka oraz zginaczy powierzchownych palców. W omawianym schorzeniu w perspektywie czasu dochodzi do dysbalansu w sile mięśniowej. Siła mięśni zginaczy jest o wiele większa od siły mięśni prostowników. Na skutek takich dysproporcji występują znaczne trudności z wyprostowaniem palca. Choroba ta dotyczy zazwyczaj kciuka, palca środkowego lub wskazującego.
Obecnie przyczyny omawianego schorzenia nie są do końca znane oraz wyjaśnione.
Przyczyny rozwoju choroby to m.in.:

  • urazy, np. zbyt duża liczba podobnie wykonywanych ruchów,
  • przeciążenia, np. zbyt intensywna praca, zwłaszcza zginaczy lub prostowników,
  • choroby, np. reumatoidalne zapalenie stawów, dna moczanowa, cukrzyca,
  • płeć – znacznie częściej występuje u kobiet niż u mężczyz...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy