Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu

7 kwietnia 2013

NR 38 (Kwiecień 2013)

Praktyczne aspekty pracy z powięzią
Przeciwwskazania i środki ostrożności

15

"Proces terapii to komunikacja dwóch inteligentnych systemów."
Thomas Myers

W ostatnich latach obserwujemy dynamiczny wzrost zainteresowania tematyką powięzi i jej roli w funkcjonowaniu ludzkiego organizmu oraz możliwościami aplikacji terapeutycznych w różnych dziedzinach pracy z ciałem. Powięź stała się swoistym histologicznym i anatomicznym „Kopciuszkiem” przechodząc drogę od ignorowania znaczenia i wyrzucania do kosza podczas sekcji bo: „zasłania to, co istotne pod nią”, aż do fascynacji funkcją i potencjalnymi możliwościami w terapii. Obecnie dzięki rozwojowi badań naukowych, których wyniki m.in. prezentowane są na cyklicznym Fascial Research Congress mamy coraz więcej dowodów EBM potwierdzających praktyczne obserwacje klinicystów. W świetle tych wyników przestają dziwić relacje klientów o „cudownych” efektach pracy ich terapeutów, zorientowanych na pracę na tkankach miękkich oraz dłuższym czasie utrzymywania się tych efektów w porównaniu do innych rodzajów terapii. Coraz trudniej w świetle faktów jest również nie zgodzić się z twierdzeniem, że powięź, oprócz wielu innych funkcji, jest narzędziem komunikacji biomechanicznej wewnątrz ciała, dostosowującym go do wymagań środowiska zewnętrznego. Tkanka łączna absorbuje i przenosi napięcia i siły kompresyjne płynące z zewnątrz oraz zgodnie z zasadami tensegracji rozkłada je w całym ciele tworząc posturalne i ruchowe wzorce, prawidłowe i kompensacyjne. Zrozumienie tej właściwości powięzi leży u podstaw tworzenia logicznej i skutecznej strategii terapii z uwzględnieniem ewentualnych przeciwwskazań i środków ostrożności. Oczywiście nie należy zapominać o ciągłości mięśniowo-powięziowej, praktycznie ukazanej w formie mapy (Anatomy Trains) linii, wzdłuż których transmitowane są siły. 

POLECAMY

Pomimo pojawiających się informacji o zadziałaniu systemu powięziowego (więzadła) w pierwszej kolejności w sytuacji nagłej (stanięcia na nierównym podłożu), nawet przed reakcją z łuku odruchowego, chciałbym się skupić na odległych w czasie reakcjach tkanki łącznej na bodźce, zwłaszcza powtarzające się. To one tworzą wzorce kompensacyjne w postaci symptomów, z którymi przychodzi do nas klient – i to jest „ciemna strona” plastyczności tkanki łącznej – utrwalone nieraz przez lata zmiany, serie skróceń, zablokowań w wydłużeniu czy obszary amnezji sensomotorycznej. Na szczęście plastyczność powięzi pozwala nam oddziaływać w drugą stronę, odwracając wzorce niekorzystne dla danej osoby i tworząc prawidłowe wzorce zbudowane na przywróconej świadomości danego obszaru. Dzięki temu możemy skutecznie oddziaływać w wielu dolegliwościach, zwłaszcza chronicznych. Dodatkowo odpowiednio poprowadzona praca zmierzająca do zmiany struktury biomechanicznej będzie miała relatywnie trwalszy efekt.

Coraz większa liczba terapeutów uświadamia sobie ten fakt, jak również widzi wzrost popularności pracy na tkankach miękkich i w związku z tym w szybkim tempie wzrasta liczba osób wprowadzających pracę na powięzi do swojej praktyki. Niestety wiele osób korzysta ze szkoleń, które są kopią oryginalnych lub nawet kopią skopiowanych. Niektórzy terapeuci opierają się wyłącznie na źródłach internetowych. W tej sytuacji szczególnie ważne jest dbanie o wysoką jakość i bezpieczeństwo pracy zmierzającej do wprowadzenia zmian w strukturze ciała.

Tabela 1. Systemy komunikacji według Thomasa Myersa
System Nerwowy Krwionośny  Powięziowy
Rodzaj sygnału impuls elektryczny substancje chemiczne bodźce mechaniczne
Czas reakcji sekundy minuty/godziny dni/tygodnie
Wpływ na pamięć chwilową pamięć emocjonalną ułożenie w przestrzeni 

 

Jeden z największych autorytetów w tej dziedzinie, Thomas Myers, powiedział, że proces terapii to dialog dwóch inteligentnych systemów. W pełni zgadzając się z tym stwierdzeniem i rozumiejąc jego głębię, dodam, że skuteczność terapii zależy od wrażliwości uczestników tego procesu i ich gotowości do wprowadzania koniecznych zmian. Jest to punkt wyjścia do dyskusji na temat przeciwwskazań i środków ostrożności w pracy na tak wrażliwym i plastycznym układzie, jakim jest powięź. Ta sama technika (siła bodźca) będzie dla jednej osoby optymalna, dla innej nieskuteczna a dla jeszcze innej może być szkodliwa. Podobną sytuację mamy z jednostkami chorobowymi: np. MPD w łagodnej postaci spastycznej zastosowanie łagodnych technik skutkuje dobrymi rezultatami, zwiększenie siły bodźca może prowadzić do pogłębienia spastyki, zaś sam stan głębokiej spastyki jest przeciwwskazaniem. Jest to bardzo dobry przykład na to, jak istotna jest wrażliwość i jakość komunikacji w procesie terapii. Kolejnym aspektem, ważnym ze względów etycznych i profesjonalnych, w kontekście bezpieczeństwa i jakości jest adekwatne określenie kompetencji i doświadczenia przez terapeutę oraz podejmowanie tylko tych wyzwań, które odpowiadają kompetencjom – z szacunku dla pacjenta i etosu zawodowego. Odesłanie pacjenta do innego specjalisty w sytuacji niedostatecznej kompetencji w danym przypadku świadczy o profesjonalizmie terapeuty, a nieuczynienie tego w obawie przed utratą klienta świadczy o rzeczywistym niskim poziomie danej praktyki. Korzystnym, aczkolwiek trudnym w naszych warunkach, jest zbudowanie sieci praktyk, które wzajemnie się uzupełniają i wymieniają doświadczeniami. Jak w wielu innych dziedzinach terapii wskazana jest ścisła współpraca z lekarzem, zwłaszcza rozumiejącym specyfikę integracji strukturalnej, lub lekarzem prowadzącym pacjenta. Aby ułatwić czytelnikowi przegląd przeciwwskazań do pracy na powięzi, przedstawię je w formie tabel w poszczególnych grupach przypadków klinicznych

 

Tabela 2. Przeciwwskazania – układ krążenia
Przypadek kliniczny Status Uwagi
Stwardnienie tętnic przeciwwskazanie w stanach zaawansowanych powiązanie z miażdżycą i nadciśnieniem
Miażdżyca  przeciwwskazanie lokalne, ogólne środki ostrożności oderwanie się blaszki miażdżycowej może spowodować zator 
płucny, udar lub zawał serca (bezpośrednie zagrożenie życia)
Zakrzepica przeciwwskazanie szczególna ostrożność u pacjentów z historią, konsekwencje jw.
Nadciśnienie środek ostrożności w przypadku wysokiego ciśnienia nie należy używać technik 
wstrzymujących oddech
Tętniak przeciwwskazanie -
Żylaki przeciwwskazanie lokalne -
Hemofilia przeciwwskazanie -
Choroby serca środki ostrożności konsultacja lekarza prowadzącego

 

Tabela 3. Przeciwskazania ortopedyczno-traumatologiczne
Przypadek kliniczny Status Uwagi
Ostry uraz tkanki miękkiej przeciwwskazanie lokalne do pełnego wyleczenia możliwa praca dystalna wzdłuż taśm
Złamania przeciwwskazanie decyzja lekarza
Dyskopatia przeciwwskazanie zgodnie z zasadą tensegra...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy