Propozycja obiektywizacji oceny efektów zastosowania metody suchego igłowania w mięśniowo-powięziowym bólu szyi — opis przypadku

Protokoły fizjoterapeutyczne

Ból i dysfunkcja zlokalizowane w części szyjnej kręgosłupa mogą być spowodowane m.in. powtarzanymi pozycjami statycznymi ciała, często wymuszonymi i nieergonomicznymi, częstokroć utrzymywanymi w warunkach permanentnego stresu. Zaburzenia te są powodem szeregu dolegliwości, wśród których najczęściej zgłaszane przez pacjentów są przewlekłe dolegliwości bólowe karku i głowy. Zaburzenia w tym obszarze ze względu na liczbę zgromadzonych proprioreceptorów oraz morfologicznie powiązany układ mięśniowo-powięziowy mogą być powodem bólów głowy, zaburzeń utrzymywania równowagi, zaburzeń prawidłowej postawy ciała czy wreszcie zaburzeń stabilizacji stawów kręgosłupa.

Zespół bólu mięśniowo-powięziowego (ang. myofascial pain syndrome – MPS) był odkrywany i opisywany na nowo przez kilka stuleci. W XVI w. interesował się nim de Baillou, w 1816 r. brytyjski lekarz Balfour opisywał „guzki i zgrubienia”, które podczas ucisku były bolesne i z których ból promieniował w sąsiednie okolice. W 1989 r. niemiecki lekarz Strauss opisywał „małe tkliwe guzki wielkości jabłka oraz bolesne palpacyjnie pasma wielkości ołówka i małego palca”. Przez długi okres, opisując tego typu zjawiska bólowe, używano określeń typu: fibrositis, mialgia, mialgia idiopatyczna bądź reumatyczna, reumatyzm pozastawowy czy mięśniowy (Travell i in. 1992).
W literaturze naukowej taki punkt jest określany jako myofascial trigger point (MTrPs lub w polskojęzycznej literaturze jako MPPS – mięśniowo-powięziowy punkt spustowy). Badania epidemiologiczne wykazały, że 30–85% populacji w Stanach Zjednoczonych i 18,7–85,1% w Niemczech ma ból MTrPs. Liczne badania wykazały, że ten rodzaj bólu jest powszechny i występuje jako przewlekły, nieurazowy ból szyi i barków. Utrzymywanie się MTrPs w mięśniach szyi i ramion przez długi czas spowoduje ból głowy, ból szyi i ramion, zawroty głowy lub ograniczony zakres ruchów szyi i ramion, nieprawidłowe czucie, dysfunkcję autonomiczną i niepełnosprawność. 
MTrPs identyfikuje się na podstawie badania fizykalnego jako nadwrażliwe miejsca w napiętych pasmach mięśni szkieletowych, które są bolesne po ucisku, wywołują charakterystyczny ból rzutowany i generują dysfunkcję motoryczną i zjawiska autonomiczne. Z klinicznego punktu widzenia istnieją aktywne i utajone MTrPs. Aktywne mogą powodować zarówno objawy czuciowe, jak i dysfunkcje motoryczne (ograniczony zakres ruchu, sztywność), podczas gdy utajone mogą powodować dysfunkcję motoryczną (ograniczony zakres ruchu, męczliwość, sztywność), ale nie spontaniczne objawy czuciowe, chyba że są stymulowane [34].
Polski badacz Michał Gutstein i Australijczyk Michael Kelly prowadzili osobne niezależne badania, których efekty przyczyniły się do rozwoju wiedzy na temat zespołu bólu mięśniowo-powięziowego. Jednak największe zasługi w tej dziedzinie przypisuje się Janet Travell, która zainteresowała się bólem mięśniowo-powięziowym w latach 30. XX w., po lekturze publikacji Kellgrena opisującego powstanie bólu rzutowanego wielu mięśni i więzadeł kręgosłupa po ich ostrzyknięciu hipertonicznym roztworem soli. Autorka już w 1952 r. opisała mięśniowo-powięziowe pochodzenie bólu ze szczegółowymi formami bólu rzutowanego dla 32 mięśni. W latach 60. XX w. Travell rozpoczęła współpracę z Simonsem (opublikowali Trigger point manual). Tytuł ten, mimo iż był opublikowany pół wieku temu, nadal jest jedną z najważniejszych publikacji z tej dziedziny. Opisuje ponad 150 form mięśniowego bólu rzutowanego oraz zawiera obszerne podstawy naukowe [39].
Amerykańskie Stowarzyszenie Fizjoterapii (APTA) zdefiniowało suchą igłoterapię (ang. dry needling – DN) jako „wykwalifikowaną interwencję za pomocą cienkiej nitkowatej igły do penetracji skóry, która stymuluje TrPs, mięśnie i tkankę łączną w celu leczenia zaburzeń nerwowo-mięśniowo-szkieletowych”. Aktualnie metoda DN w zakresie danych literaturowych w leczeniu zespołów MPS jest dobrze udokumentowana, z wieloma metaanalizami [14, 34]. Jednak sama metoda w zakresie obiektywizacji efektów nadal zalicza się do grupy problemów zdrowotnych, które w codziennej praktyce klinicznej są niedostatecznie rzetelnie oceniane. O ile wykorzystanie miotonometrii, elektromiografii, algezymetrii stało się dość powszechnym narzędziem weryfikacji skuteczności DN, o tyle ocena wpływu na mikrokrążenie już niekoniecznie. Wynika to przede wszystkim z konieczności stosowania niezwykle czułych i drogich metod, np. metody przepływometrii laserowej (LDF). Innym problemem jest ponadto brak jednolitej definicji opisywanej dysfunkcji mięśniowo-powięziowej. 

POLECAMY

Epidemiologia mięśniowo-powięziowych bólów szyjnego odcinka kręgosłupa

W krajach wysoko rozwiniętych poważnym problemem i najczęstszym bólem układu kostno-stawowego, a także powodem ograniczenia zawodowego jest ból szyi. Literatura specjalistyczna opisuje, że problem ten dotyczy rocznie 10–40% ogólnej populacji zgłaszającej się do specjalistów. 15% dorosłych doświadcza przewlekłego bólu szyi (trwającego powyżej trzech miesięcy) w którymś z okresów życia. Wśród osób dorosłych roczna częstość występowania bólów części szyjnej kręgosłupa waha się w przedziale między 5,9% a 38,7%. W ciągu całego życia częstość występowania bólów szyi wynosi od 14% do 71%. Ograniczenia aktywności zawodowej spowodowane bólem szyi dotykają ok. 11–14% pracujących. Statystycznie ból szyi częściej dotyka kobiety niż mężczyzn, a jego eskalacja przypada na wiek średni. Styl życia, charakter pracy – powtarzalny, siedzący, długie okresy zgięcia kręgosłupa szyjnego, stres i napięcia związane z pracą, palenie tytoniu, nieodpowiednia dieta, a także uprzednie urazy szyi oraz ramion są wymieniane jako czynniki ryzyka. Częstotliwość i dotkliwość dolegliwości zwiększają się wraz z wiekiem. 
W zależności od czasu trwania objawów ból szyi można zakwalifikować jako ostry, podostry lub przewlekły. Zaobserwowano ścisły związek między krótszym czasem trwania dolegliwości a lepszymi rokowaniami dotyczącymi odległych wyników (Adamczewski i wsp., 2021).
Od 2004 r. szyjnopochodne bóle głowy wprowadzono do klasyfi...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!

Przypisy