Dołącz do czytelników
Brak wyników

Fizjoterapia kliniczna

15 czerwca 2022

NR 136 (Maj 2022)

Protokół postępowania terapeutycznego w przypadku barku zamrożonego przy wykorzystaniu terapii ENF

0 403

Terapia zamrożonego barku jest czasochłonna oraz pracochłonna, a oczywistym jest, że pacjentowi zależy na tym, aby jak najszybciej osiągnąć możliwość samodzielnego funkcjonowania. Zazwyczaj pacjent w gabinecie fizjoterapeuty pojawia się w fazie postępującego sztywnienia, gdy nie pomagają żadne dostępne dla niego metody walki z bólem oraz ograniczoną ruchomością.

Obręcz kończyny górnej jest strukturą obejmującą cztery stawy. Są to:

POLECAMY

  • staw mostkowo-obojczykowy,
  • staw barkowo-obojczykowy,
  • staw ramienny, 
  • staw łopatkowo-żebrowy.

Konstrukcja biomechaniczna obręczy barkowej oraz mięśnie działające na wymienione stawy pozwalają na wykonywanie ruchu we wszystkich kierunkach, zapewniając niezwykłą funkcjonalność, którą każdy pacjent docenia szczególnie wtedy, gdy zaczynają się pojawiać dolegliwości bólowe oraz ograniczenie ruchomości.

Jednym z powszechnych schorzeń, z którymi pacjenci zgłaszają się do gabinetu fizjoterapii, jest tzw. bark zamrożony. „Zamrożony bark” to powszechnie stosowana nazwa, która odnosi się do grupy schorzeń i dysfunkcji stawu barkowego o różnej etiologii, których głównymi objawami są czynne oraz bierne ograniczenie ruchomości stawu barkowego, jak również ból o różnym charakterze i różnym nasileniu. 

Klasyfikuje się postać pierwotną, która pojawia się bez wyraźnych przyczyn, oraz postać wtórną, której przyczyna może leżeć w niewielkim urazie, zabiegu operacyjnym czy długotrwałym unieruchomieniu. Bark zamrożony może towarzyszyć również zapaleniu stawu barkowego, zapaleniu ścięgna, którego efektem może być jego zwapnienie, oraz urazom stożka rotatorów. 

Choroba przebiega w trzech etapach:

  • faza zamrażania – od trzech do sześciu miesięcy. Charakteryzuje się występowaniem dolegliwości bólowych głównie w nocy i podczas ruchów. Mają one charakter promieniujący wzdłuż ramienia. Pacjent często nie przypomina sobie konkretnego urazu. Dolegliwości narastają, a chory znajduje coraz mniej pozycji przynoszących ulgę. Większość pacjentów ustawia ramię w przywiedzeniu i rotacji wewnętrznej, ponieważ jest to neutralna pozycja izometryczna;
  • faza postępującego sztywnienia – od trzech do 18 miesięcy. Ma miejsce ograniczenie ruchomości we wszystkich płaszczyznach, upośledzenie codziennych czynności w wyniku ograniczeń. Często występuje ból w nocy, oporny na leki przeciwbólowe oraz inne metody terapeutyczne;
  • faza topnienia – utrzymuje się od trzech do sześciu miesięcy. To powolne odzyskiwanie ruchomości.

Terapia zamrożonego barku jest czasochłonna oraz pracochłonna, a wiadomym jest, że terapeucie, a tym bardziej pacjentowi, zależy na tym, aby jak najszybciej umożliwić choremu możliwość samodzielnego funkcjonowania. Zazwyczaj pacjent w gabinecie fizjoterapeuty pojawia się w fazie postępującego sztywnienia, gdy nie pomagają żadne dostępne dla niego metody walki z bólem oraz ograniczoną ruchomością. Biorąc pod uwagę możliwości najnowszych technologii oraz metod, proces regeneracji/ fazy topnienia można znacząco skrócić.

Jedną z technologii, które stanowią rewolucję w fizjoterapii, jest technologia ENF, czyli Electro Neuro Feedback. Jak wskazuje nazwa, opiera się ona przede wszystkim na feedbacku i dostosowaniu bodźca do odpowiedzi tkankowej. To oznacza, że urządzenie nie wysyła do tkanki częstotliwości odgórnie, tylko dobiera ją automatycznie i indywidualnie według biofeedbacku, który otrzymuje. Dzięki takiemu zastosowaniu urządzenie jest w stanie ocenić stan tkanki, poziom jej oporności, a co się z tym wiąże – stopień dysfunkcji i stopień jej chroniczności, a następnie przywrócić tkance balans poprzez odpowiednią modulację częstotliwości bodźca. Ma to zastosowanie w tkankach mięśniowej, więzadłowej i nerwowej, układach krwionośnym oraz limfatycznym. Daje to szerokie spektrum zastosowania, szczególnie że terapia jest niezwykle bezpieczna, ponieważ posiada tylko trzy przeciwwskazania. Są to ciąża, rozrusznik (implanty elektroniczne) i nowotwór.

Zdj. 1. Urządzenie ENF Studio


Zdj. 2. Autoadaptacyjna terapia ENF

Proponujemy Państwu zapoznanie się z protokołem postępowania terapeutycznego obejmującego terapię ENF w przypadku zamrożonego barku. 

Studium przypadku

Pacjent zgłosił się do gabinetu fizjoterapii z bólem oraz ograniczeniem ruchomości stawu barkowego lewego z diagnozą lekarską: bark zamrożony. W historii choroby pacjenta odnotowano uraz barku lewego w wyniku wykonania gwałtownego ruchu z szarpnięciem przy ustabilizowanym chwytem odcinku dystalnym ręki lewej w 2012 r. Z tego powodu pacjent został przyjęty na SOR. W badaniu nie stwierdzono uszkodzeń obręczy barkowej, zakresy ruchomości były prawidłowe. Jednak po sześciu miesiącach od urazu pacjent zauważył znaczne ograniczenie ruchomości oraz dużą bolesność barku lewego. Zdiagnozowano zamrożony bark oraz zaproponowano i wdrożono leczenie farmakologiczne, dzięki któremu dolegliwości bólowe uległy zmniejszeniu. Mimo to ograniczony zakres ruchomości i pozostający ból nie pozwalały na wykonywanie w pełnej formie podstawowych czynności lewą kończyną górną, co znacznie ograniczyło jakość życia pacjenta.

Po dziewięciu latach dolegliwości bólowe istotnie się zwiększyły, doszło do niemal całkowitego ograniczenia ruchomości w stawie, co poskutkowało kolejną wizytą u lekarza. Pacjent usłyszał ponowną diagnozę: bark zamrożony i ponowną propozycję leczenia farmakologicznego przeciwbólowego oraz rehabilitacji. 

Pacjent zgłosił się do gabinetu fizjoterapii. Proces fizjoterapii objął: 

  • konsultację fizjoterapeutyczną, podczas której wykonano test Jobe’a, test Yergasona, test ciasnoty Neera i test zerowej rotacji zewnętrznej; 
  • sześć wizyt w odstępach początkowo co trzy–cztery dni, a później raz w tygodniu; 
  • program kinezyterapii wykonywanej samodzielnie przez pacjenta w warunkach domowych. Obejmowała ona ćwiczenia z zakresu ruchów wahadłowych Codmana, rotacji wewnętrznej i zewnętrznej w leżeniu tyłem oraz odwodzenia z rotacją wewnętrzną. 

Rehabilitacja zajęła ok. pięciu–sześciu tygodni.

Wizyta pierwsza

Podczas pierwszej wizyty zastosowano terapię ENF, suche igłowanie i kinesiologytaping. 

Dzięki zastosowaniu terapii ENF, która pozwala na ocenę stanu tkanek, widoczna była wyraźna dysfunkcja w obrębie mięśni: naramiennego, nadgrzebieniowego, podgrzebieniowego, obłego większego oraz dźwigacza łopatki. Pozostałe mięśnie obręczy barkowej również pozostawały w dysfunkcji, natomiast ich oporność (impedancja) była niższa niż w wyżej wymienionych. Zauważono również obniżoną oporność w obrębie mięśni dwugłowego i trójgłowego ramienia, co może świadczyć o zaburzeniu na poziomie nerwu. Po diagnostyce ENF oraz przywróceniu balansu tkankowego, co należy rozumieć jako przywrócenie równowagi bioelektrycznej dla danych tkanek, a co za tym idzie – przywróceniu homeostazy wymienionych obszarów, wykonano suche igłowanie na mięśniach: obłym większym, naramiennym, głowie długiej dwugłowego ramienia, piersiowym większym, czworobocznym w okolicy szyi, idąc w stronę mięśnia naramiennego. Następnie wykonano protokół terapeutyczny z wykorzystaniem terapii ENF w obszarze wymienionych mięśni z największą dysfunkcją w celu zredukowania bólu, poprawy trofiki i przyspieszenia regeneracji tkanek. Na koniec zastosowano aplikacje kinesiologytapingu: mięśniowe na obły większy, dwugłowy ramienia, czworoboczny, naramienny oraz dodatkowo na ostatni mięsień aplikację funkcjonalną.

Wizyty druga oraz trzecia

Wizyty druga i trzecia odbyły się w odstępie czterech dni. W ocenie pacjenta efekty terapii były zauważalne już po pierwszej wizycie – dotyczyły przede wszystkim znacznej redukcji dolegliwości bólowych oraz poprawy zakresu ruchomości w stawie barkowym. Podczas wizyt drugiej i trzeciej wykonano takie same zabiegi jak przy pierwszej wizycie, dodatkowo w terapii wykorzystano rękawiczki przewodzące ENF, które mogą być elektrodami pacjenta, jak również mogą być wykorzystane jako aplikator terapii – założone na dłonie terapeuty. Terapeuta jest odizolowany od bodźca ENF za pomocą założonych uprzednio rękawiczek nitrylowych.

Po drugiej wizyc...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy