Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu , Otwarty dostęp

15 grudnia 2020

NR 122 (Grudzień 2020)

Rehabilitacja po złamaniu kości podudzia

399

Urazy narządu ruchu stanowią bardzo liczną grupę dysfunkcji zaburzających w dużym stopniu prawidłowe funkcjonowanie człowieka w codziennym życiu. Zwiększona aktywność ruchowa oraz intensywny tryb życia, zwłaszcza u sportowców, np. piłkarzy nożnych, ale nie tylko, przyczyniają się w znacznym stopniu do występowania różnorodnych złamań kostnych. Jednym z najpoważniejszych, a zarazem trudnym do leczenia jest złamanie kości podudzia.

Rozwój kości kończyny dolnej

Wszystkie kości kończyny dolnej kostnieją na podłożu chrzęstnym, przy czym kostnienie trzonów kości długich rozpoczyna się ochrzęstnie, innych składników – śródchrzęstnie. Przekształcenie szkieletu chrzęstnego w szkielet kostny, tak samo jak na kończynie górnej, odbywa się w zasadzie w trzech różnych, następujących po sobie okresach:

POLECAMY

  • kostnienie trzonów,
  • kostnienie nasad,
  • kostnienie wyrostków [1].

Kostnienie rozpoczyna się najwcześniej w częściach szkieletu najbardziej czynnych i odwrotnie – mniejsze użytkowanie opóźnia proces kostnienia. W pierwszym okresie kostnieją trzony kości długich i trzony trzech odcinków kości miedniczej. Zjawisko to rozpoczyna się w siódmym tygodniu życia płodowego w trzonie kości udowej, a najpóźniej, w piątym miesiącu życia płodowego, w trzonie kości łonowej. Ze wszystkich kości długich z wyjątkiem obojczyka kość udowa jest pierwszą, w której rozpoczyna się kostnienie. W drugim okresie występują punkty kostnienia w nasadach kości długich. Okres ten rozpoczyna się od urodzenia i trwa do trzeciego–szóstego roku życia. W trzecim okresie występują dodatkowe punkty kostnienia wyrostków, które modelują kość, nadając jej ostateczny wygląd. Na ogół okres ten występuje w drugim dziesiątku lat [1]. 
Typową cechą donoszonego noworodka jest kostnienie trzonów kości długich. Z kości krótkich punkty kostnienia mają:

  • kość skokowa,
  • kość piętowa,
  • często kość sześcienna [1].

Punkty kostne w nasadach występują u noworodka tylko w dalszym końcu kości udowej, a nieraz również w końcu bliższym kości piszczelowej [1].
Kościec kończyny dolnej składa się z:

  • obręczy kończyny dolnej – w skład kości obręczy kończyny dolnej u dorosłego osobnika wchodzą dwie kości miedniczne. Obie kości miedniczne obejmują u dołu szkielet osiowy i wraz z kością krzyżową ograniczają miednicę;
  • kośćca kończyny dolnej wolnej – dzieli się on na trzy odcinki: 
  • kość udową, 
  • kości podudzia (kość piszczelową i strzałkową) (zdj. 1),
  • szkielet stopy (siedem kości stępu, pięć kości śródstopia i 14 kości palców stopy) [2].

Kościec goleni albo podudzia składa się z dwóch długich kości:

  • piszczelowej,
  • strzałki,
    które łączą się swymi bliższymi i dalszymi końcami. Podobnie do kości przedramienia ograniczają one szeroką przestrzeń międzykostną goleni. Kość piszczelowa jest zbudowana znacznie silniej niż strzałka, ona też stanowi słup oporowy, który dźwiga masę ciała, i ona tylko łączy się stawowo z kością udową. W porównaniu z kośćmi przedramienia kość piszczelowa odpowiada kości promieniowej, strzałka zaś kości łokciowej [1].
     
1. Kości podudzia


Kość piszczelowa

Kość piszczelowa albo piszczel znajduje się po stronie przyśrodkowej goleni i po kości udowej jest najdłuższą kością szkieletu. W przekroju poprzecznym ma kształt trójkątny. U góry, gdzie bierze udział w wytwarzaniu stawu kolanowego, kość dość znacznie grubieje, ku dołowi zwęża się, a następnie znowu poszerza, choć w mniejszym stopniu niż u góry. Jak każda kość długa składa się z trzonu i dwóch końców [1].

Trzon kości piszczelowej
Trzon ma trzy brzegi i trzy powierzchnie.

Brzegi:

  • brzeg przedni – jest najbardziej wydatny; rozpoczyna się u góry od guzowatości piszczeli i kończy u dołu, kierując się ku kostce przyśrodkowej. Przebiega w kształcie wydłużonej litery S. W górnych dwóch trzecich częściach ostro zaznacza się pod skórą, tak że upadek nań może spowodować przecięcie skóry od wewnątrz; ku dołowi brzeg wygładza się i zaokrągla;
  • brzeg przyśrodkowy – jest gładki i zaokrąglony u góry i u dołu, tylko w części środkowej bardziej wydatny;
  • brzeg boczny, czyli brzeg międzykostny – jest cienki i wydatny, szczególnie w części środkowej; do niego przyczepia się błona międzykostna goleni [1].

Powierzchnie:

  • powierzchnia przyśrodkowa – jest gładka, szersza u góry niż u dołu; w swej górnej trzeciej części nieco poniżej i przyśrodkowo od guzowatości piszczeli jest przykryta ścięgnami mięśni: 
  • krawieckiego, 
  • smukłego,
  • półścięgnistego,
    które się tu przyczepiają. Poza tym cała powierzchnia leży podskórnie i jest z łatwością wyczuwalna;
  • powierzchnia boczna – jest węższa od przyśrodkowej; jej górne dwie trzecie części tworzą płytki rowek, do którego przyczepia się mięsień piszczelowy przedni; dolna trzecia część jest gładka, nieco wypukła i stopniowo kieruje się do przodu. Jest ona pokryta ścięgnami mięśni:
  • piszczelowego przedniego,
  • prostownika długiego palucha,
  • prostownika długiego palców,
    ułożonymi w wyżej wymienionym porządku, poczynając od strony przyśrodkowej;
  • powierzchnia tylna – w jej górnej trzeciej części przebiega od strony bocznej i do góry skośnie ku stronie przyśrodkowej i ku dołowi chropowata kresa mięśnia płaszczkowatego. Oddziela ona pole przyczepu mięśnia podkolanowego, leżącego od niej ku górze, oraz mięśnia piszczelowego tylnego i zginacza długiego palców, leżących od niej ku dołowi. Do samej kresy przyczepia się część mięśnia płaszczkowatego. Przyśrodkowo od dolnego końca kresy mięśnia płaszczkowatego, na granicy górnej i środkowej trzeciej części, leży duży otwór odżywczy, który prowadzi do kanału odżywczego skierowanego ku dołowi [1].

Koniec bliższy
Koniec bliższy kości piszczelowej jest znacznie zgrubiały. Na jego powierzchni górnej znajdują się dwie wklęsłe powierzchnie stawowe górne, pokryte chrząstką szklistą, które spoczywają na dwóch wydatnych i szerokich kłykciach – przyśrodkowym i bocznym. Powierzchnia stawowa na kłykciu przyśrodkowym jest większa, głębsza, owalna; powierzchnia stawowa położona na kłykciu bocznym jest mniejsza, płytsza, o kształcie trójkątnym, nieco powieszona nad tylnym brzegiem kłykcia. Między obu powierzchniami stawowymi leży wgłębione, chropowate pole, które w części środkowej ma poprzeczne wzniesienie – wyniosłość 
międzykłykciową. Wzniesienie to ograniczają z obu stron dwa guzki:

  • guzek międzykłykciowy przyśrodkowy,
  • guzek międzykłykciowy poboczny.

Zagłębienie znajdujące się do przodu od wyniosłości międzykłykciowej nazywane jest polem międzykłykciowym przednim, zagłębienie znajdujące się od tyłu – polem międzykłykciowym tylnym. Do pola przedniego przyczepia się więzadło krzyżowe przednie, do tylnego – więzadło krzyżowe tylne. 
Powierzchnie stawowe, pokryte chrząstką, przedłużają się obustronnie na wyniosłość międzykłykciową. Na zewnętrznym obwodzie powierzchni stawowej górnej kość stromo opada ku dołowi, tworząc brzeg podpanewkowy. Pod nim, w przedłużeniu brzegu przedniego ku górze, widoczna jest szeroka, chropowata wyniosłość, guzowatość piszczeli, do której przyczepia się więzadło rzepki stanowiące odcinek końcowy ścięgna mięśnia czworogłowego uda. Kłykieć przyśrodkowy ma na swej powierzchni tylnej poprzecznie biegnący rowek, który jest miejscem przyczepu ścięgna mięśnia półbłoniastego. Powierzchnia przyśrodkowa kłykcia jest wypukła i do niej przyczepia się częściowo więzadło poboczne piszczelowe. Kłykieć poboczny ma z tyłu i z boku płaską, owalną powierzchnię stawową strzałkową, skierowaną ku dołowi, ku tyłowi i bocznie, dla połączenia stawowego z głową strzałki. Nieco powyżej i do przodu od tej powierzchni leży niewielki guzek, który służy do przyczepu pasma biodrowo-piszczelowego powięzi szerokiej uda. Tuż poniżej tego guzka przyczepia się część prostownika długiego palców [1].

Koniec dalszy
Na końcu dalszym kości piszczelowej, czterościennym, znacznie mniejszym od końca bliższego można odróżnić pięć powierzchni:

  • powierzchnię boczną – jest wklęsła, o kształcie trójkątnym; dolna jej część łączy się ze strzałką wcięciem strzałkowym. Do jej wyniosłych brzegów, przedniego i tylnego, przyczepiają się więzadła piszczelowo-strzałkowe przednie i tylne;
  • powierzchnię przednią końca dalszego – jest gładka, pokryta ścięgnami prostowników; na jej dolnym brzegu widać poprzecznie biegnący rowek dla przyczepu torebki stawu skokowego górnego;
  • powierzchnię przyśrodkową – przedłuża się ku dołowi, tworząc silny, stożkowaty wyrostek – kostkę przyśrodkową. Od strony przyśrodkowej kostka jest wypukła i położona podskórnie; jest ona widoczna i łatwo wyczuwalna. Powierzchnia boczna albo stawowa kostki jest nieco wklęsła, łączy się z kością skokową. Na powierzchni tylnej kostki biegnie płytki rowek – bruzda kostkowa – skierowany skośnie ku dołowi i przyśrodkowo; w rowku tym biegną ścięgna mięśnia piszczelowego tylnego i zginacza długiego palców;
  • powierzchnię tylną – ma płytki rowek skierowany skośnie ku dołowi i przyśrodkowo, który przedłuża się w podobny rowek na powierzchni tylnej kości skokowej. W rowku tym biegnie ścięgno zginacza długiego palucha;
  • powierzchnię dolną – tworzy ona powierzchnię stawową dolną, która przedłuża się na powierzchnią przyśrodkową kostki. Obie te powierzchnie, nachylone do siebie pod kątem mniej więcej prostym, należą do stawu skokowego górnego [1].

Wyczuwalność
Na kości piszczelowej z łatwością można wyczuć guzowatość piszczeli i ciągnący się ku dołowi od niej brzeg przedni. Poza tym można wyczuć brzeg podpanewkowy od strony przedniej i bocznych, powierzchnię przyśrodkową i kostkę przyśrodkową [1].

Struktura
Budowa wewnętrzna kości piszczelowej na ogół jest podobna do budowy innych kości długich. Warstwa istoty zbitej części środkowej trzonu jest szczególnie gruba. Przede wszystkim dotyczy to powierzchni przyśrodkowej, leżącej podskórnie, i brzegu przedniego, gdzie skupienie pasm istoty zbitej jest omal największe z całego kośćca. Kierunek przebiegu blaszek gąbczastych w obu końcach kości dostosowany jest do kierunku ciśnienia masy ciała, podobnie jak w dalszym końcu kości udowej: beleczki istoty gąbczastej mają tutaj układ pionowy i są usztywnione blaszkami poziomymi [1].

Rozwój
Kość piszczelowa kostnieje z trzech punktów: jednego dla trzonu i po jednym dla każdej nasady. Kostnienie rozpoczyna się pośrodku trzonu w siódmym tygodniu życia zarodka, o kilka dni później niż w trzonie kości udowej, i stopniowo postępuje ku obu końcom. Punkt kostnienia nasady bliższej występuje przed urodzeniem lub wkrótce po nim; wytwarza on do przodu płaski wyrostek, z którego kształtuje się guzowatość piszczeli. Punkt kostnienia nasady dalszej występuje w ciągu pierwszego roku życia. Nasada dalsza zrasta się z trzonem w 17.–18. roku życia, nasada bliższa – nieco później. Guzowatość piszczeli kostnieje w 10.–14. roku życia. Jak zwykle proces zrastania odbywa się u kobiet wcześniej niż u mężczyzn [1].

Zmienność
Na szczególną uwagę zasługuje kształt bliższego końca kości piszczelowej. U niższych małp i małp człekokształtnych widoczne jest wyraźne przechylenie powierzchni stawowej górnej ku tyłowi – tyłopochylenie piszczeli. Występuje ono również u człowieka pierwotnego, gdy tymczasem u dziś żyjących ras ludzkich powierzchnia stawowa górna na ogół jest położona bardziej poziomo, a więc bardziej prostopadle do długiej osi trzonu. Tyłopochylenie (retrowersję) spotyka się również u ludów, które często i z upodobaniem przybierają postawę kuczną; byłaby to więc cecha rozwoju rodowego, która może się wzmagać przez zwyczaj kucania. 
We wczesnych okresach życia zarodka retrowersja nie jest większa niż u dorosłego. Dopiero wraz ze wzrastającym ograniczeniem przestrzeni w łonie matki nóżki silniej się zginają, kąt retrowersji wzrasta i u noworodka osiąga swój punkt szczytowy. W pierwszych latach po urodzeniu kąt ten stopniowo się zmniejsza, dlatego też noworodki i oseski nie mogą wyprostować nóżek. 
Silna retrowersja kości piszczelowej łączy się nieraz z charakterystycznym powiększeniem powierzchni stawowej dolnej, która przechodzi na brzeg przedni kości piszczelowej. Powierzchnia ta łączy się stawowo z szyjką kości skokowej.
Trzon kości piszczelowej jest nieraz silnie bocznie spłaszczony; mowa o platyknemii, w przeciwieństwie do euryknemii, o bardziej szerokim trójkącie przekroju trzonu. Przyczyna wytwarzania się platyknemii nie jest wyjaśniona, przypuszczalnie jest ona pochodzenia czynnościowego.
Kość piszczelowa wykazuje skręcenie podobne do skręcenia kości udowej. Stanowi ono charakterystyczną cechę człowieka w odróżnieniu od małp człekokształtnych. U człowieka koniec dalszy kości piszczelowej jest skręcony nieco na zewnątrz i do tyłu dokoła długiej osi kości, w ten sposób poprzeczna oś stawowa górna i dolna tworzą razem kąt dodatni. U człekokształtnych skręcenie odbywa się w stronę przeciwną, tzn. do wewnątrz i do tyłu; w stosunku do człowieka jest to kąt ujemny. U człowieka ujemne skręcenie występuje tylko w przypadkach chorobowych, np. silnym płaskostopiu. Kąt skręcenia u człowieka wynosi przeciętnie 23°, średnia skala wahań to 10–30°, krańcowe przypadki to 0–48°. U noworodka skręcenie jeszcze nie występuje, rozwija się dopiero wraz z wiekiem, tak jak na kości udowej. 
Skręcenie kości piszczelowej wpływa na ustawienie stóp na podłożu. Prawidłowo ustawione stopy tworzą kąt 45°. Przepisy wojskowe wielu państw wymagają ustawienia stóp pod kątem 90°, co zmusza do wykonania w stawie biodrowym obrotu na zewnątrz. Podstawa gimnastyczna wymaga równoległego ustawienia stóp, a więc obrotu do wewnątrz. 
Kąt skręcenia kości udowej i piszczelowej otwiera się w tę samą stronę. W czołowym ustawieniu poprzecznej osi stawu kolanowego zarówno stopa, jak i szyjka kości udowej kierują się więc do boku. Długie osie trzonów kości udowej i piszczelowej nie pokrywają się ze sobą, lecz podobnie jak w łokciu koślawym kończyny górnej tworzą kąt otwarty bocznie (174–145°), fizjologiczne kolano koślawe. Składa się on z kąta, który tworzy oś trzonu kości udowej z poprzeczną osią stawu kolanowego i który wyraża skośne położenie kości udowej oraz kąta (ok. 95°) utworzonego przez oś trzonu kości piszczelowej z tą samą osią kolana. Linia łącząca środek stawu biodrowego i środek odległości między obiema kostkami goleni – linia nośna kończyny dolnej – biegnie przez środek stawu kolanowego i przenosi masę tułowia na stopę. Jeżeli staw kolanowy przesuwa się bocznie od tej linii, mowa o nogach w kształcie litery O – kolano szpotawe (wygięcie na zewnątrz), w przeciwnym przypadku mowa o nogach w kształcie litery X – kolano koślawe (wygięcie do wewnątrz). Staje się ono wyraźne w szóstym roku życia. U kobiet wskutek stosunkowo szerokiej miednicy uda biegną silniej zbieżnie ku dołowi niż u mężczyzn, tym samym nogi X u kobiet zaznaczają się silniej. U noworodków i dzieci w pierwszych latach życia występuje kształt litery O, który następnie zanika. Krzywica może bardzo silnie zwiększyć skrzywienie fizjologiczne i powodować wyraźną formę O. Nogi O, tak samo jak biodro szpotawe, łączą się przeważnie z silnie rozwiniętymi mięśniami, natomiast nogi X, tak samo jak biodro koślawe, spotyka się u osób z mięśniami słabymi [1].

Strzałka

Strzałka jest położona wzdłuż bocznej strony kości piszczelowej, z którą łączy się u góry i u dołu. Jest ona znacznie cieńsza od kości piszczelowej, a w stosunku do swej długości jest najbardziej wysmukła ze wszystkich kości długich. U góry, łącząc się z kością piszczelową, nie bierze udziału w budowie stawu kolanowego; u dołu sięga poniżej piszczeli, łącząc się z nią, i tworzy część boczną stawu skokowego górnego. Na strzałce wyróżnia się: trzon, koniec bliższy, czyli głowę, i koniec dalszy, czyli kostkę boczną [1].

Trzon strzałki
Trzon, podobnie jak trzon kości piszczelowej, w przekroju poprzecznym jest mniej więcej trójkątny. Odróżnia się w nim trzy powierzchnie odgrodzone od siebie trzema brzegami. Poza tym wzdłuż jednej z tych powierzchni – mianowicie wzdłuż powierzchni tylnej skierowanej przyśrodkowo i do tyłu – biegnie grzebień przyśrodkowy [1].

Brzegi:

  • brzeg przedni – jest najdłuższy i najostrzejszy. Do niego przyczepia się przegroda międzymięśniowa przednia, która oddziela grupę prostowników położonych bardziej przyśrodkowo od mięśni strzałkowych (długiego i krótkiego), biegnących na powierzchni bocznej;
  • brzeg tylny – w części dolnej przechodzi w tylny brzeg kostki bocznej. Do niego przyczepia się przegroda międzymięśniowa tylna, która oddziela mięśnie strzałkowe położone bocznie od grupy zginaczy na powierzchni tylnej;
  • brzeg międzykostny – leży przyśrodkowo od brzegu przedniego, do którego w górze może się znacznie przybliżać. Brzeg ten służy do przyczepu błony międzykostnej goleni, która oddziela grupę prostowników z przodu od grupy zginaczy leżących z tyłu [1].

Powierzchnie:

  • powierzchnia przyśrodkowa – skierowana przyśrodkowo i do przodu, leży między brzegiem przednim a międzykostnym. Jest ona wąska i rynienkowato wyżłobiona w kierunku podłużnym. Przyczepiają się do niej trzy mięśnie:
  • prostownik długi palców,
  • prostownik długi palucha,
  • mięsień strzałkowy trzeci;
  • powierzchnia boczna – skierowana do przodu i bocznie, jest miejscem przyczepu mięśnia strzałkowego długiego i krótkiego;
  • powierzchnia tylna – największa z trzech, jest położona między brzegiem tylnym a międzykostnym. W jej górnych dwóch trzecich częściach występuje ostry i wydatny grzebień przyśrodkowy, który dzieli powierzchnię tylną na dwie części: węższą przyśrodkową, dochodzącą do brzegu międzykostnego, oraz szerszą boczną, właściwą powierzchnię tylną, od strony bocznej ograniczoną brzegiem tylnym. W połowie długości tej części leży otwór odżywczy, który prowadzi do kanału odżywczego skierowanego ku dołowi. Do grzebienia przyśrodkowego przyczepia się blaszka powięziowa, która oddziela mięsień piszczelowy tylny (leżący na części przyśrodkowej powierzchni tylnej) od mięśnia płaszczkowatego i zginacza długiego palucha, położonych na części bocznej powierzchni tylnej [1].

Koniec bliższy
Koniec bliższy tworzy zgrubienie zwane głową strzałki. Ku górze głowa przedłuża się w tępy wierzchołek, a na stronie przyśrodkowej znajduje się równa powierzchnia stawowa dla połączenia z odpowiednią powierzchnią na kłykciu bocznym kości piszczelowej. Strzałka nie bierze więc udziału w budowie stawu kolanowego, jak to widać u niższych kręgowców. 
Do strony bocznej głowy przyczepia się mięsień dwugłowy uda i więzadło poboczne strzałkowe, do strony przedniej – górne włókna mięśnia strzałkowego długiego i prostownika długiego palców, a od strony tylnej – górne włókna mięśnia płaszczkowatego. Głowę od trzonu oddziela zwykłe przewężenie, szyjka strzałki [1].

Koniec dalszy
Koniec dalszy, czyli kostka boczna, poszerza się i grubieje, sięga bardziej ku dołowi od kostki przyśrodkowej i jest zakończony tępym wierzchołkiem, do którego przyczepia się więzadło piętowo-strzałkowe. Na stronie przyśrodkowej ma powierzchnię stawową dla kości skokowej, a powyżej tej powierzchni przylega do wcięcia strzałkowego kości piszczelowej. 
Do brzegu przedniego przyczepia się więzadło piszczelowo-strzałkowe przednie, a poniżej więzadło skokowo-strzałkowe przednie. Na brzegu tylnym biegnie płytka bruzda dla ścięgien mięśnia strzałkowego długiego i krótkiego, a poza tym przyczepia się do niego więzadło piszczelowo-strzałkowe tylne, przyśrodkowo zaś znajduje się dół kostki bocznej, gdzie przyczepia się więzadło skokowo-strzałkowe tylne [1].

Wyczuwalność 
Głowa strzałki jest wyczuwalna i widoczna poprzez skórę, którą uwypukla. Wyczuwalna jest również dolna trzecia część powierzchni bocznej strzałki i cała kostka boczna [1].

Struktura
Strzałka jest zbudowana według typu kości długich. Trzon jest zbudowany z istoty zbitej i zawiera wąską jamę szpikową, szerszą ku końcowi bliższemu, węższą ku końcowi dalszemu. Oba końce kości składają się z istoty gąbczastej, pokrytej warstwą istoty zbitej. Blaszki kostne biegną przeważnie w kierunku pionowym; w końcu bliższym są one bardziej zagęszczone niż w końcu dalszym [1].

Rozwój
Strzałka powstaje z trzech punktów kostnienia: jednego dla trzonu i po jednym dla każdego końca. Kostnienie rozpoczyna się w trzonie mniej więcej w ósmym tygodniu życia płodowego i rozprzestrzenia ku obu końcom. U noworodka oba końce są jeszcze chrzęstne. W końcu dalszym kostnienie rozpoczyna się w pierwszym roku życia, w końcu bliższym – w trzecim–piątym roku życia. Proces kostnienia kończy się zazwyczaj (17.–18. rok życia) nieco wcześniej u dołu niż u góry, choć różnice są nieznaczne [1].

Zmienność
Wskutek zmniejszenia się strzałki w rozwoju płodowym, jak również wskutek działania licznych mięśni otaczających ją i przyczepiających się do niej kształt i rzeźba kości podlegają wielkiej zmienności osobniczej. Ta różnorodność formy uzewnętrznia się wyraźnie na przekrojach poprzecznych. Mają one kształt okrągławy, trójkątny, czworokątny lub litery T, występują nawet formy spłaszczone jak nóż. Również w kierunku podłużnym zaznacza się silna zmienność – strzałka może być zupełnie prosta, jak również silnie wygięta, wklęsłością skierowana do przodu. 
W zależności od wygięcia strzałki i retrowersji kości piszczelowej położenie obu kości wobec siebie bywa różne. Mogą one być ustawione równolegle do siebie lub też strzałka może przebiegać w linii prostej do góry i od tyłu do dołu i do przodu, przecinając długą oś kości piszczelowej pod kątem ostrym [1].

Połączenia kości goleni 

Na połączenia obu kości goleni składają się:

  • staw piszczelowo-strzałkowy – łączy powierzchnię stawową głowy strzałki z powierzchnią stawową strzałkową piszczeli. Torebka stawowa jest silna i napięta, wzmocniona więzadłem przednim i więzadłem tylnym głowy strzałki. Staw piszczelowo-strzałkowy jest stawem płaskim o bardzo małej ruchomości;
  • błona międzykostna podudzia – jest rozpięta między brzegami międzykostnymi kości piszczelowej i strzałki, zamyka przestrzeń międzykostną goleni oraz służy za pole przyczepu mięśniom podudzia. Błona międzykostna hamuje podłużne przesuwanie się obu kości goleni względem siebie;
  • więzozrost piszczelowo-strzałkowy – jest w zasadzie przedłużeniem błony międzykostnej goleni. Stanowi połączenie między wcięciem strzałkowym nasady dalszej kości piszczelowej a dolnym odcinkiem trzonu strzałki. Połączenie to jest wzmocnione więzadłem piszczelowo-strzałkowym przednim i tylnym. Ruchomość więzozrostu piszczelowo-strzałkowego jest bardzo mała, dozwala jednak na nieznaczne odchylenie boczne obu kostek przy ruchach zgięcia grzbietowego stopy [2].

Mięśnie kończyny dolnej dzielą się na: 

  • mięśnie obręczy kończyny dolnej, 
  • mięśnie uda, 
  • mięśnie goleni,
  • mięśnie stopy.

Mięśnie goleni posiadają brzuśce położone bliżej stawu kolanowego i podobnie jak w mięśniach przedramienia w dolnej trzeciej części przechodzą one w ścięgna końcowe. Z tego powodu goleń stożkowato zwęża się ku dołowi. Większość mięśni goleni bierze początek na kościach podudzia i błonie międzykostnej goleni, a ich przyczepy końcowe znajdują się na kościach stopy. Biorą one udział w ruchach stopy względem podudzia, a także w zginaniu i prostowaniu palców stopy [2].
 

Mięśnie goleni dzielą się na trzy grupy:

  1. przednie mięśnie goleni:
  • mięsień piszczelowy przedni,
  • mięsień prostownik długi palców,
  • mięsień strzałkowy trzeci, 
  • mięsień prostownik długi palucha [2];
  1. boczne mięśnie goleni:
  • mięsień strzałkowy długi,
  • mięsień strzałkowy krótki [2];
  1. tylne mięśnie goleni:
  • mięsień brzuchaty łydki, 
  • mięsień płaszczkowaty, 
  • mięsień podeszwowy, 
  • mięsień podkolanowy, 
  • mięsień zginacz długi palców, 
  • mięsień piszczelowy tylny, 
  • mięsień zginacz długi palucha [2].


Złamanie kości podudzia

Podczas codziennej aktywności może dochodzić do wielu urazów. Jednym z dosyć częstych są różnorodne złamania. Kończyny dolne ze względu na swoją złożoną budowę są bardzo narażone na tego typu urazy. 
Złamanie kości podudzia może powstać na skutek urazu:

  • bezpośredniego, np. wypadku komunikacyjnego, 
  • pośredniego, np. jazdy na nartach. 

Omawiane urazy mogą się przydarzyć w każdym wieku i o każdej porze roku.
W zależności od stopnia uszkodzenia kości złamania podudzia można zazwyczaj podzielić na:

  • złamania zamknięte – czyli takie, w których złamaniu ulega tylko kość, nie powodując uszkodzeń innych struktur, np. mięśni,
  • złamania otwarte – czyli takie, w których złamaniu ulega kość, ale dochodzi też do uszkodzenia innych tkanek leżących w bezpośrednim sąsiedztwie, np. skóry. Dochodzi wówczas do bezpośredniego kontaktu złamanej kości ze środowiskiem zewnętrznym. Na skutek takiej sytuacji może dojść do licznych zakażeń bakteryjnych lub wirusowych.
     
2. Złamanie kości podudzia


W niektórych przypadkach może wystąpić również złamanie:

  • wieloodłamowe – gdy kość łamie się na więcej niż trzy części,
  • spiralne – gdy jego szczelina nie przebiega prostopadle do osi kości, ale skośnie, a odłamy przesuwają się względem siebie.

Najczęstsze objawy złamania kości podudzia to:

  • ból – bardzo silny zazwyczaj w miejscu urazu. Niekiedy ból może również promieniować,
  • obrzęk – w miejscu złamania,
  • krwiak – powstały na skutek uszkodzenia określonych naczyń krwionośnych,
  • zasinienie,
  • zniekształcenie kończyny – powstaje na skutek niewłaściwego ułożenia struktur kostnych,
  • u...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

Przypisy