Dołącz do czytelników
Brak wyników

Protokoły fizjoterapeutyczne

23 sierpnia 2022

NR 138 (Lipiec 2022)

Rehabilitacja w przypadku naderwania ścięgna Achillesa

0 458

Ścięgno Achillesa jest bardzo ważną strukturą, zapewniającą odpowiednie funkcjonowanie zwłaszcza narządu ruchu. Jego uszkodzenie na skutek różnorodnych urazów może doprowadzić do zaburzenia wielu wzorców ruchowych. W przypadku naderwania ścięgna Achillesa ważną rolę odgrywa specjalistyczna fi zjoterapia, która przede wszystkim łagodzi objawy urazu, a w późniejszym etapie przywraca prawidłowe funkcjonowanie omawianej struktury oraz otaczających ją mięśni i stawów. Właściwe usprawnianie gwarantuje szybki powrót pacjenta do pełnej sprawności.

Aktywność fizyczna zarówno amatorska, jak i zawodowa doprowadza w perspektywie czasu do powstania wielu nieprzewidzianych urazów, mogących w dużej mierze zaburzyć właściwą pracę zwłaszcza narządu ruchu. Ruch pod każdą postacią stanowi bardzo ważny element życia człowieka. Rozmaite ćwiczenia ogólnousprawniające wykonywane systematycznie wywierają pozytywny wpływ na organy wewnętrzne oraz układy. Odpowiednia aktywność fizyczna właściwie kształtuje mięśnie, stawy, a także narządy.

Ścięgno Achillesa

Ścięgno Achillesa jest najsilniejszym i zarazem najgrubszym ścięgnem organizmu człowieka. Wytrzymuje obciążenia wahające się od 200 do nawet 300 kg. Powstaje z włókien końcowych mięśnia brzuchatego łydki. Długość ścięgna pochodząca od mięśnia brzuchatego łydki wynosi 11–26 cm, natomiast mięsień płaszczkowaty oddaje ścięgnu 3–11 cm. Dodatkowo w części przyśrodkowej przyczepia się oddzielne ścięgno mięśnia podeszwowego. Powierzchowną ochronę mechaniczną ścięgna zapewnia warstwa tkanki łącznej.
Wytrzymałość mechaniczna wynika przede wszystkim z obecności kolagenu typu I, który charakteryzuje się dużą wytrzymałością na rozciąganie, a przy tym jest strukturą jednorodnie zbitą i elastyczną. W przypadku uszkodzenia ścięgna dochodzi do jego przebudowy – zwiększa się produkcja kolagenu typu III, który zwiększa swój udział procentowy. Jest on mniej elastyczny i ma mniejszą wytrzymałość mechaniczną na rozciąganie, co może być przyczyną ponownych urazów.
Ścięgno Achillesa w przekroju poprzecznym ma różny kształt – w górnej części jest szerokie i płaskie, następnie zwęża się ku dołowi i grubieje, przyjmując kształt owalny. Jego włókna są skręcone – pęczki leżące dogłowowo i przyśrodkowo znajdują się w pozycji pośrodkowej w miejscu przyczepu końcowego. Skręt może wynosić od 11° do 65°, a wartość ta jest uwarunkowana osobniczo [2]. Zakończenie ścięgna Achillesa znajduje się na guzie piętowym, jest poszerzone. Szerokość omawianej struktury waha się od ok. 1 do ponad 2 cm, a grubość – od 5 do 7–8 mm. Przekrój poprzeczny ścięgna w stosunku do mięśnia jest bardzo duży i wynosi od 1:120 do 1:150.
Ścięgno Achillesa ze względu na umiejscowienie jest narażone na liczne urazy. Rozmaite kontuzje omawianej struktury stanowią dużą ilość wszystkich urazów. Zwiększona oraz nieodpowiednia aktywność fizyczna w dużym stopniu przyczynia się do różnego rodzaju dysfunkcji ścięgna, które w perspektywie czasu uniemożliwiają wykonywanie nawet najprostszych czynności dnia codziennego. Zaburzenie odpowiedniego stereotypu ruchowego przyczynia się do osłabienia siły i wytrzymałości mięśni zwłaszcza kończyny dolnej.

Kompleksowa standaryzacja fizjoterapeutyczna w przypadku naderwania ścięgna Achillesa

Proces specjalistycznego usprawniania w opisywanym schorzeniu jest procesem skomplikowanym, wymagającym dużego doświadczenia zawodowego. Trwa on przeważnie kilka tygodni. W dużej mierze jest uzależniony od poczynionych przez pacjenta postępów. Usprawnianie należy wprowadzić jak najszybciej, najlepiej zaraz po wystąpieniu pierwszych niepokojących dolegliwości. W tym specyficznym przypadku czas odgrywa bardzo ważną rolę. Zbyt późne podjęcie usprawniania w perspektywie czasu może skutkować wieloma zaburzeniami funkcjonalnymi. W trakcie prowadzenia kompleksowej fizjoterapii zaleca się zmniejszenie aktywności fizycznej i bezwzględne stosowanie się do wskazówek terapeuty prowadzącego proces leczniczy.
Fizjoterapię można podzielić na dwa etapy.

Etap I – ostry

Trwa zazwyczaj ok. dwóch–trzech tygodni. W dużej mierze jest uzależniony od stopnia naderwania ścięgna. Zabiegi powinny być wykonywane codziennie (nie mniej niż pięć razy w tygodniu). W tym okresie są stosowane przede wszystkim zabiegi z zakresu szeroko pojętej fizykoterapii. W tym etapie należy jak najszybciej wyciszyć wszystkie niepokojące objawy związane z występującym urazem.
Cele:

  • działanie przeciwbólowe,
  • działanie przeciwzapalne,
  • działanie przeciwobrzękowe,
  • działanie zmniejszające wylewy podskórne,
  • utrzymanie odpowiedniego zakresu ruchomości.

Fizykoterapia:

  • pole magnetyczne (9–10 mT, 30–50 Hz, impuls prostokątny, czas 20 min),
  • laseroterapia (10–12 J/cm2, długość fali 800–950 nm, czas 8 min),
  • krioterapia (czas 3 min, zdj. 1),
     

  • jonoforeza (z substancji przeciwbólowej i przeciwzapalnej, czas 15 min, zdj. 2),
  • fonoforeza (z substancji przeciwbólowej i przeciwzapalnej, czas 7 min),
  • prądy interferencyjne (czas 20 min),
  • thermopress (czas 15–20 min, zdj. 3),
  • elektrostymulacja (czas 20 min, zdj. 4),
  • głęboka oscylacja (czas 10 min).
     


Kinezyterapia:

  • delikatne ćwiczenia czynno-bierne (czas 10–15 min, zdj. 5A–B).

Formą wspomagającą uzyskanie lepszych efektów terapeutycznych w omawianym okresie jest wykorzystanie zaopatrzenia ortopedycznego, takiego jak:

  • stabilizatory,
  • ortezy (zdj. 6),
  • opaski.
     

 

Wskazane jest stosowanie w warunkach domowych jako formy wspomagającej:

  • zimnych okładów (cold pack, zdj. 7),
  • wcierek (maści, ż...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy