Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu

12 września 2019

NR 108 (Wrzesień 2019)

Rwa kulszowa – działanie przeciwbólowe

0 66

Człowiek w ciągu całego swojego życia jest narażony na wiele przeciążeń i kontuzji. Bardzo często sygnały wysyłane przez organizm, takie jak ból, są ignorowane. Tymczasem mogą być oznaką poważnych dysfunkcji lub urazów, które nieleczone bądź leczone nieodpowiednio mogą prowadzić do poważnych zaburzeń funkcjonowania w życiu codziennym. Jednym ze schorzeń wymagających szybkiej i skutecznej interwencji jest rwa kulszowa.

Organizm człowieka jest zbudowany z wielu układów. Ich harmonijna oraz zrównoważona praca w dużym stopniu zapewnia właściwe wykonywanie czynności dnia codziennego. Jednym z ważniejszych układów zapewniających właściwą homeostazę, czyli równowagę wewnętrzną organizmu, jest układ nerwowy. Omawiana struktura jest zbudowana z tkanki nerwowej, w której wyróżnia się dwa rodzaje komórek:

  • nerwowe – zdolne do precyzyjnego oraz szybkiego przekazywania impulsu nerwowego,
  • glejowe – pełniące odpowiedzialne funkcje nierozerwalnie związane z odżywianiem i osłoną komórek nerwowych.

Komórka nerwowa (neuron) jest zbudowana z:

  • ciała komórki (wraz z cytoplazmą, jądrem),
  • dendrytów – są to krótkie wypustki,
  • neurytu (aksonu) – wzdłuż neurytu występuje podwójna osłonka utworzona z komórek glejowych: wewnętrzna (mielinowa) i zewnętrzna.

Pod względem anatomicznym układ nerwowy dzieli się na:

  • ośrodkowy, w skład którego wchodzą:
  • mózgowie,
  • rdzeń kręgowy;
  • obwodowy, w skład którego wchodzą:
  • nerwy czaszkowe,
  • nerwy rdzeniowe.

Pod względem czynnościowym układ nerwowy dzieli się na:

  • somatyczny – jest to część układu nerwowego, która odbiera bodźce pochodzące ze środowiska zewnętrznego i sprawnie na nie reaguje,
  • autonomiczny – jest to część układu nerwowego, która nie tylko odbiera bodźce z wnętrza organizmu i reaguje na nie, lecz także sprawnie reguluje pracę narządów wewnętrznych. Procesy te odbywają się niezależnie od woli człowieka.

Do głównych funkcji układu nerwowego zalicza się m.in.:

  • bezpośrednie uczestnictwo w ścisłym przepływie informacji,
  • analizę i weryfikację sygnałów dobiegających ze środowiska zewnętrznego,
  • odbieranie informacji z narządów wewnętrznych,
  • zapewnienie stałej kontroli organizmu w komunikacji ze środowiskiem zewnętrznym,
  • przewodzenie poszczególnych impulsów do narządów wykonawczych, np. mięśni,
  • zapewnienie wewnętrznej równowagi.

Splot krzyżowy

Splot krzyżowy stanowi dolną część splotu lędźwiowo-krzyżowego. Powstaje on nie tylko z gałęzi przednich wszystkich nerwów krzyżowych (S1–S5) i nerwu guzicznego (C0), ale też z gałęzi przedniej czwartego (L4) i całej gałęzi przedniej piątego nerwu lędźwiowego (L5). Jest to najpotężniejszy splot organizmu.
Ma on kształt zbliżony do trójkąta, którego podstawa jest zwrócona do powierzchni miedniczej kości krzyżowej, a wierzchołek przedłużający się w nerw kulszowy jest zwrócony w stronę dolnej części otworu kulszowego większego. Swą tylną powierzchnią przylega on przeważnie do powierzchni przedniej mięśnia gruszkowatego. Jego powierzchnia przednia, zwrócona do jamy miednicy i przykryta tylną częścią powięzi miednicy, przylega do rozgałęzień naczyń biodrowych wewnętrznych; bardziej przyśrodkowo znajduje się obfita tkanka łączna oraz otrzewna ścienna miednicy i boczna ściana odbytnicy (nowotwory odbytnicy mogą uciskać na splot i wywoływać bóle promieniujące do kończyny dolnej).
Gałęzie ścienne tętnicy biodrowej wewnętrznej przechodzą między gałęziami splotu krzyżowego; tętnica pośladkowa górna najczęściej (72%) przechodzi między pniem lędźwiowo-krzyżowym a S1, znacznie rzadziej między L4 a L5 (14%); tętnica pośladkowa dolna przenika przeważnie między S2 a S3 (przeszło 50%), rzadziej między S1 a S2.
Splot krzyżowy zaopatruje:

  • większą część kończyny dolnej,
  • narządy miednicy mniejszej, krocze i narządy płciowe zewnętrzne,
  • skórę i mięśnie okolicy kości guzicznej [1].

W splocie krzyżowym odróżnia się gałęzie krótkie oraz gałęzie długie.
Gałęzie krótkie to gałęzie mięśniowe, stawowe i okostnowe. Zalicza się do nich:

  • gałąź do mięśnia gruszkowatego – odchodzi do S1 i S2 i wnika do przedniej powierzchni tego mięśnia;
  • gałąź do mięśnia zasłaniacza wewnętrznego i do mięśnia bliźniaczego górnego – odchodzi od L5, S1 i S2; opuszcza miednicę przez część dolną otworu kulszowego większego, oddaje gałązkę mięśniową do górnej części powierzchni tylnej mięśnia bliźniaczego górnego, następnie zawija się wokół kolca kulszowego bocznie do naczyń sromowych wewnętrznych, wraca przez otwór kulszowy mniejszy do miednicy i wnika do powierzchni przedniej mięśnia zasłaniacza wewnętrznego; niekiedy kończy się wcześniej w tylnej powierzchni mięśnia zasłaniacza wewnętrznego;
  • gałąź do mięśnia czworobocznego uda i mięśnia bliźniaczego dolnego – odchodzi od L4, L5 i S1; opuszcza miednicę przez otwór kulszowy większy, pod mięśniem gruszkowatym biegnie wzdłuż kości kulszowej na torebce stawu biodrowego ku dołowi i do przodu od nerwu kulszowego, a następnie do przodu od mięśnia bliźniaczego górnego i ścięgna mięśnia zasłaniacza wewnętrznego; oddaje gałązkę do mięśnia bliźniaczego dolnego i wchodzi do mięśnia czworobocznego uda; od gałązki tej odchodzi gałąź do stawu biodrowego oraz gałąź okostnowa do okostnej guza kulszowego, krętarza większego i mniejszego [1].

Wszystkie wymienione gałęzie (oprócz gałęzi dla mięśnia gruszkowatego) mogą również odchodzić od początkowego odcinka nerwu kulszowego lub od nerwu sromowego.
Gałęzie długie odchodzą od splotu krzyżowego w liczbie sześciu i wszystkie (z wyjątkiem nerwu guzicznego) wychodzą z miednicy przez otwór kulszowy większy. Nerwy te można podzielić na trzy grupy:

  • grupa pierwsza – nerw pośladkowy górny, nerw pośladkowy dolny, nerw skórny tylny uda oraz nerw kulszowy,
  • grupa druga – nerw sromowy,
  • grupa trzecia – nerw guziczny [1].

Jak podano wyżej, gałęzie długie splotu krzyżowego – nerwy pośladkowe górny i dolny, nerw skórny tylny uda, nerw kulszowy i nerw sromowy – wychodzą z miednicy mniejszej przez otwór kulszowy większy. Przez otwór ten przechodzą również naczynia towarzyszące nerwom oraz mięsień gruszkowaty. Nerw pośladkowy górny przechodzi przez szczelinę nad mięśniem gruszkowatym, natomiast pozostałe nerwy – przez szczelinę pod mięśniem gruszkowatym [1].

Nerw kulszowy

Nerw kulszowy jest końcową gałęzią splotu krzyżowego oraz najdłuższym i najgrubszym nerwem nie tylko całego splotu lędźwiowo-krzyżowego, lecz także całego ciała. Jest to nerw mieszany, który zaopatruje mięśnie grupy tylnej uda (zginacze) oraz ruchowo i czuciowo całe podudzie i stopę, z wyjątkiem skóry przednio-przyśrodkowej powierzchni goleni i przyśrodkowego brzegu stopy, zaopatrywanych przez nerw udowo-goleniowy. Część górna nerwu kulszowego jest spłaszczona w wymiarze przednio-tylnym; stanowi taśmę szerokości 10–14 mm (nawet do 20 mm), grubości ok. 5 mm. W części dolnej pień nerwu przybiera kształt powrózka bardziej okrągłego.
Nerw kulszowy jest bardzo odporny na rozciąganie i może wytrzymać ciężar 91,5 kg. Pociąganie nerwu z większą siłą (w urazach mechanicznych, np. w przypadku wciągnięcia kończyny dolnej w koła zębate) może doprowadzić do zerwania jego korzeni.
Nerw kulszowy powstaje w miednicy mniejszej, w przestrzeni ograniczonej od przodu tylnym brzegiem mięśnia zasłaniacza wewnętrznego, kolcem kulszowym i więzadłem krzyżowo-kolcowym, a od tyłu brzegiem dolnym mięśnia gruszkowatego. W skład nerwu kulszowego wchodzi większość włókien splotu krzyżowego, odchodzi on bowiem od L4 i L5 oraz od S1 i S3. Nerw kulszowy wychodzi z miednicy przez otwór kulszowy większy poniżej mięśnia gruszkowatego (otwór podgruszkowaty), a niekiedy przez dolny brzeg tego mięśnia; przylega on tutaj bezpośrednio do kości miedniczej. Po wyjściu z miednicy kieruje się prawie pionowo ku dołowi do dołu podkolanowego.
W przebiegu nerwu można odróżnić dwa odcinki:

  • pośladkowy – w tym odcinku nerw leży do tyłu od stawu biodrowego i szyjki kości udowej na mięśniach bliźniaczych, mięśniu zasłaniaczu wewnętrznym oraz na mięśniu czworobocznym uda, przykryty mięśniem pośladkowym wielkim; znajduje się on tutaj mniej więcej w połowie odległości między krętarzem większym a guzem kulszowym i tutaj też kieruje się igłę podczas znieczulenia tego nerwu; przyśrodkowo i do tyłu od nerwu kulszowego przebiega nerw skórny tylny uda;
  • udowy – w tym odcinku nerw kulszowy przebiega w tkance łącznej na tylnej powierzchni mięśnia przywodziciela wielkiego, przykryty przez mięśnie zginacze uda; poniżej brzegu dolnego mięśnia pośladkowego wielkiego na krótkim odcinku (1–2 cm) nerw kulszowy przebiega bezpośrednio pod powięzią szeroką do boku od głowy długiej mięśnia dwugłowego uda; jest on tutaj dostępny chirurgicznie; poniżej pokrywa go głowa długa mięśnia dwugłowego uda; w połowie długości uda leży on w bruździe między mięśniem półbłoniastym i mięśniem dwugłowym uda; w miejscu gdzie mięsień półbłoniasty i mięsień półścięgnisty oddalają się w stronę przyśrodkową, a mięsień dwugłowy uda w stronę boczną, tworząc kąt górny dołu podkolanowego, nerw kulszowy dzieli się na gałęzie końcowe: przyśrodkową – nerw piszczelowy i boczną – nerw strzałkowy wspólny, które wstępują do dołu podkolanowego; w odcinku udowym nerw kulszowy przebiega prawie samotnie; towarzyszy mu bowiem zazwyczaj tylko drobna tętniczka, która wyczerpuje się zwykle w górnej części uda [1].

W złamaniach trzonu kości udowej rzadko dochodzi do uszkodzenia nerwu kulszowego, od kości oddziela go bowiem gruby pokład mięśnia przywodziciela wielkiego. W dole podkolanowym z kolei osłania go tkanka tłuszczowa. Podział nerwu kulszowego na dwie gałęzie końcowe, piszczelową i końcową, może się odbywać na różnej wysokości. Sztucznie też aż do okolicy pośladkowej można rozdzielić nerw na obie części składowe, ponieważ nie ma między nimi gałęzi łączących.
Nerw kulszowy oddaje ze składnika piszczelowego (przyśrodkowego):

  • gałęzie mięśniowe – do połowy bliższej mięśnia półścięgnistego, do mięśnia półbłoniastego i części przywodziciela wielkiego przyczepiającego się do nadkłykcia przyśrodkowego, do połowy dalszej mięśnia półścięgnistego oraz głowy długiej mięśnia dwugłowego uda,
  • gałąź stawową – do tylno-przyśrodkowej części stawu kolanowego [1].

Nerw kulszowy oddaje ze składnika strzałkowego (bocznego):

  • gałąź mięśniową – do głowy krótkiej mięśnia dwugłowego uda,
  • gałąź stawową – do części tylno-bocznej stawu kolanowego.

Nerw kulszowy już w miejscu swego powstania jest podzielony wewnętrznie na dwa składniki: piszczelowy i strzałkowy, które nie wymieniają między sobą włókien. Obejmująca je wspólnie łącznotkankowa pochewka zespala je w jednolity pień; tylko przebiegająca między nimi wzdłuż nerwu na pewnym odcinku tętnica towarzysząca nerwowi kulszowemu zaznacza jego wewnętrzny podział.
Jak wspomniano wyżej, podział zewnętrzny nerwu kulszowego na nerw piszczelowy i nerw strzałkowy wspólny występuje najczęściej w kącie górnym dołu podkolanowego. W niektórych przypadkach jednak podział ten odbywa się powyżej dołu podkolanowego na różnej wysokości. Nierzadko obie części nerwu kulszowego już od splotu krzyżowego odchodzą oddzielnie i wtedy nerw strzałkowy wspólny przebija mięsień gruszkowaty – przechodzi przez otwór śródgruszkowy, natomiast nerw piszczelowy przechodzi poniżej, przez otwór podgruszkowy. Ten tzw. wysoki podział nerwu kulszowego występuje prawdopodobnie częściej u kobiet niż u mężczyzn; u Japończyków (30%) oraz przede wszystkim u Murzynów (70%) częściej niż u Europejczyków (15%).
Gałęzie mięśniowe do mięśnia zasłaniacza wewnętrznego, mięśni bliźniaczych i mięśnia czworobocznego uda mogą odchodzić od nerwu kulszowego, jeżeli nie są zaopatrywane bezpośrednio ze splotu krzyżowego lub nerwu pośladkowego dolnego.
Do nerwu kulszowego dochodzi od góry do dołu pięć tętnic. Główne źródło ukrwienia stanowi tętnica towarzysząca nerwowi kulszowemu – gałąź tętnicy pośladkowej dolnej; zstępuje ona wzdłuż tylnej powierzchni nerwu i niekiedy ciągnie się aż do dołu podkolanowego. Pozostałe cztery tętniczki są słabsze; odchodzą one do tętnicy przyśrodkowej okalającej udo i do trzech tętnic przeszywających. Najsilniejsza z nich jest gałąź tętnicy przeszywającej trzeciej; dochodzi ona do dolnego odcinka pnia nerwu kulszowego i dzieli się na dwie gałązki przechodzące na nerw piszczelowy i nerw strzałkowy wspólny. Wzdłuż pnia nerwu kulszowego biegną również gałęzie żylne. Ich żylakowate zmiany uciskające na nerw mogą być powodem nerwobólu [1].

Rwa kulszowa

Dolny odcinek kręgosłupa jest bardzo narażony na różnego rodzaju kontuzje bądź urazy. Do podstawowych przyczyn bólu odcinka lędźwiowo-krzyżowego zalicza się przede wszystkim:

  • przeciążenia mięśni, więzadeł oraz ścięgien znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie kręgosłupa,
  • wady postawy, takie jak skolioza, kifoza, lordoza,
  • wady wrodzone kręgosłupa, np. niedorozwój części kręgu,
  • budowę ciała, np. nierównomierną długość kończyn dolnych,
  • zmiany zwyrodnieniowe, np. zwężenie kanału kręgowego,
  • złamania, np. kręgu w przebiegu osteoporozy,
  • infekcje i zakażenia struktur okołokręgosłupowych,
  • niewłaściwą pracę narządów wewnętrznych,
  • choroby nowotworowe kręgosłupa,
  • zespoły mięśniowo-powięziowe [2, 3].

Pierwszy podręcznik dotyczący rwy kulszowej napisał w 1764 r. Domenico Cotugno. Opisał w nim rwę jako odrębną jednostkę chorobową i rozróżnił zespoły bólowe dolnego odcinka kręgosłupa od bólu pochodzącego z uszkodzenia nerwów. W XIX w. uznano, że rwa kulszowa jest powodowana przez szereg różnych chorób reumatycznych powiązanych ze stanem zapalnym nerwu kulszowego [4].
Termin „rwa kulszowa” odnosi się do bólu w okolicy lędźwiowo-krzyżowej kręgosłupa, któremu towarzyszą dolegliwości odczuwane na przebiegu nerwu kulszowego w obrębie gałązek nerwowych L4–S1. Ból może promieniować do pośladka, bocznej powierzchni biodra, łydki i stopy. Definicja ta ogranicza się jednak jedynie do opisu wzorca bólowego, nie informuje o przyczynach powstania dolegliwości. Stąd też termin ten budzi wiele kontrowersji, zwłaszcza że często jest wykorzystywany do opisywania dolegliwości bólowych promieniujących w obrębie kończyn dolnych, niekoniecznie związanych z nerwem [5].
Ze względu na czas trwania rwę kulszową można podzielić na:

  • ostrą (krótkoterminową) – w przypadku nagłego ataku należy przede wszystkim zmniejszyć aktywność fizyczną, wskazane jest także leżenie na boku z podkurczonymi nogami (dla lepszego komfortu należy włożyć poduszkę między kolana); jeżeli takie postępowanie jest mało skuteczne, należy ułożyć się w pozycji krzesełkowej (w leżeniu na plecach, nogi zgięte w stawach biodrowych i kolanowych pod kątem 90° i oparte na poduszkach); po pewnym czasie należy powoli wstać i delikatnie się rozruszać, ponieważ długie przyjmowanie określonej pozycji jest niewskazane; zazwyczaj ostra faza rwy kulszowej trwa od trzech do nawet 10 tygodni;
  • przewlekłą (długoterminową) – zazwyczaj trwa powyżej kilkunastu tygodni; wówczas należy zmienić nawyki ruchowe, aby nie podrażniać niepotrzebnie nerwu.

Korzenie nerwowe wychodzące z dolnej części splotu krzyżowo-lędźwiowego łączą się i tworzą m.in. nerw kulszowy. Uciśnięcie któregoś z korzeni tworzących nerw lub samego nerwu może powodować charakterystyczny dyskomfort promieniujący do kończyny dolnej.

Przyczyny

Przyczyny powstania rwy kulszowej są rozmaite. Do najczęstszych zaliczane są m.in.:

  • Przepuklina krążka międzykręgowego (90% wszystkich przypadków) – w odcinku lędźwiowym krążki międzykręgowe znajdują się w bliskim sąsiedztwie korzeni nerwowych. Nawet minimalne przesunięcie krążka przyczynia się do powstania ucisku na korzenie. Powoduje to w dużej mierze zaburzenia podstawowych funkcji korzenia objawiających się bólem oraz ograniczeniem czucia. W perspektywie czasu dochodzi również do znacznego osłabienia mięśni unerwianych przez włókna biegnące w korzeniu.
    Prawidłowy obraz kliniczny zależy w dużym stopniu od kierunku, w którym wysunie się fragment dysku:
    - jeśli omawiana struktura wysunie się do przodu, gdzie nie występują żadne struktury nerwowe, wówczas nie wystąpią określone objawy;
    - jeśli dojdzie do centralnie tylnej wypukliny, zazwyczaj określone objawy nie są bardzo uwypuklone ze względu na dość dużą rezerwę objętości kanału kręgowego;
    - w wypuklinie tylno-bocznej dochodzi najczęściej do uciśnięcia korzenia kręgowego między wysuniętym fragmentem dysku a stawem międzykręgowym, wówczas następuje uwypuklenie bardzo intensywnych objawów, np. bólowych.
  • Stenoza – jest to zwężenie kanału kręgowego przez tkankę kostną lub tkankę miękką. W tym przypadku dochodzi w znacznym stopniu do zaburzenia równowagi między objętością kanału kręgowego a jego zawartością. W opisywanej sytuacji występuje ucisk korzeni rdzeniowych oraz okolicznych naczyń krwionośnych, co powoduje zazwyczaj ból oraz mrowienie.
  • Dyskopatia – choroba dysku, w której dochodzi do osłabienia jego struktury i mechaniki, co z kolei blokuje ruchomość kręgosłupa, wzrasta obciążenie, zamyka się przestrzeń dla tkanki nerwowej i powoduje ucisk [6].
  • Problemy mięśniowe – na skutek nadwyrężenia lub przeciążenia mięśni dochodzi do ucisku nerwu kulszowego. Wówczas zaburzone są jego podstawowe funkcje. Mięśnie, które mogą powodować ucisk, to m.in. mięsień gruszkowaty, pośladkowy wielki oraz dwugłowy uda.
  • Nadmierna ruchomość kręgosłupa – pomiędzy kręgami jest zbyt duża ruchomość i może dojść do przeciążenia dysku, więzadeł stawowych i torebek stawowych. Podczas drażnienia tych struktur lub ich uszkodzenia dochodzi do stanu zapalnego, obrzęku i ucisku na korzenie nerwowe. Tkanka nerwowa ulega obrzękowi [7].
  • Zblokowanie stawów kręgosłupa – ograniczona lub całkowicie zmniejszona ruchomość na skutek postępujących zmian o charakterze zwyrodnieniowym. Do podstawowych objawów tego schorzenia zalicza się: obniżoną elastyczność tkanki z gorszym przepływem krwi, zwiększoną podatność na przeciążenie i uszkodzenia kręgosłupa.
  • Zaburzenia limfatyczne – określone zastoje limfatyczne mogą powodować ucisk na nerw kulszowy na skutek obrzęku spowodowanego niewłaściwą pracą układu krwionośnego oraz autonomicznego układu nerwowego.
  • Choroby ogólnoustrojowe, np. cukrzyca.
  • Zmiany ropne w obrębie kanału kręgowego.
  • Guzy nowotworowe.

Objawy

Objawy rwy kulszowej wynikają z ucisku na określone korzenie brzuszne nerwów rdzeniowych. W zależności o tego, które korzenie nerwowe są uciśnięte, dominują objawy ze strony obszaru unerwianego przez dany nerw rdzeniowy [8].
Do najczęstszych objawów zalicza się przede wszystkim:

  • ból – występujący zazwyczaj wzdłuż przebiegu nerwu kulszowego. Może być on łagodny, ostry lub przewlekły,
  • drętwienie – występuje wzdłuż przebiegu nerwu,
  • mrowienie – występujące często w stopach,
  • osłabienie mięśni – zwłaszcza ud i podudzi,
  • osłabienie odruchów nerwowych.

Czynniki ryzyka

Jest wiele określonych czynników ryzyka wystąpienia rwy kulszowej. Do podstawowych należą m.in.:

  • wiek – z wiekiem rośnie prawdopodobieństwo wystąpienia chorób, które w znaczący sposób wywołują omawiane schorzenie,
  • zawód – często związany z monotonnym wykonywaniem określonych ruchów lub podnoszeniem ciężarów,
  • stacjonarny tryb życia – siedzący tryb życia i ograniczona aktywność ruchowa,
  • złe odżywianie – niewłaściwa dieta oraz prowadzenie niehigienicznego trybu życia powodują zaburzenie odżywienia tkanek,
  • nadwaga – w znacznym stopniu doprowadza do przeciążenia określonych struktur tworzących kręgosłup,
  • ciąża.

Diagnostyka

W dzisiejszych czasach diagnostyka odgrywa bardzo ważną rolę. W celu stwierdzenia lub wykluczenia wystąpienia rwy kulszowej należy przeprowadzić:

  • rzetelny wywiad lekarski,
  • skrupulatne badanie neurologiczne,
  • odpowiednie testy funkcjonalne,
  • dokładne badania obrazowe.

Postawienie odpowiedniej diagnozy powinno być poprzedzone dokładnym wywiadem oraz obserwacją chorego. W tym przypadku należy zwrócić szczególną uwagę na stan czynnościowy pacjenta. Osoba z podejrzeniem rwy kulszowej będzie się z trudnością poruszać. Na jej twarzy będzie widoczny objaw bólu. Charakterystyczną postawą może być skolioza z odchyleniem tułowia w kierunku rwy lub w przeciwną stronę. Pacjent przyjmuje wówczas pozycję obronną, aby mieć ulgę w bólu [9].
Po wykonaniu podstawowego wywiadu lekarskiego bardzo ważne jest przeprowadzenie specjalistycznego badania neurologicznego. Obejmuje ono ocenę napięcia i siły mięśniowej, badanie zakresu ruchu, ocenę czucia w obrębie kończyn dolnych, pomiar obwodów kończyn (w celu eliminacji zaników mięśniowych) [10].
Po częściowym przeanalizowaniu wstępnych wyników należy przeprowadzić kolejne procedury diagnostyczne, takie jak:

  • badanie bolesnych punktów – wykonuje się je poprzez odpowiedni ucisk okolicy przebiegu nerwu kulszowego;
  • badanie odruchu kolanowego – wykonuje się uderzenie młoteczkiem neurologicznym okolicy więzadła właściwego rzepki; podczas opukiwania noga w kolanie powinna się gwałtownie wyprostować;
  • badanie odruchu ze ścięgna Achillesa – wykonuje się opukiwanie ścięgna tuż nad kością pięty; przy uderzeniu dochodzi do silnego skurczu mięśnia łydki (trójgłowego) i zgięcia w dół przedniej części stopy [11];
  • test (objaw) Lasègue’a – jest najczęściej wykorzystywanym testem w diagnostyce zespołów korzeniowych i jest uznawany za złoty stand...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy