Budowa podudzia
Podudzie składa się z dwóch kości długich:
- piszczelowej,
- strzałkowej.
Pierwsza z nich wraz z kością udową, rzepką i dwiema łąkotkami tworzy staw kolanowy, przez co jest narażona na duże obciążenia w czasie wykonywania aktywności fizycznej.
Obie kości podudzia ze sobą współdziałają. Tę strukturę można podzielić na trzy najważniejsze części:
- proksymalną – tworzącą mały, sprężysty staw piszczelowo-strzałkowy,
- środkową – w niej obie kości są połączone błoną międzykostną goleni, która silnie je scala, a przez to ich współoddziaływanie jest bardzo skorelowane,
- dystalną – w niej kości są połączone więzozrostem piszczelowo-strzałkowym i tworzą wraz z kością skokową staw skokowy górny.
Cały kompleks ściśle ze sobą oddziałuje, dlatego tak łatwo dochodzi do jego przeciążenia.
Na tkankę mięśniową podudzia składa się od ośmiu do dziewięciu mięśni (nie u wszystkich osób występuje mięsień strzałkowy trzeci). Dodatkowo mięśnie uda, a zwłaszcza mięśnie: czworogłowy, krawiecki, naprężacz powięzi szerokiej i mięśnie z grupy kulszowo-goleniowej, niezwykle mocno angażują się w działanie goleni. Tym samym niejednokrotnie doprowadzają do uszkodzenia i urazów tej okolicy.
Podudzie jest łącznikiem bogato zabezpieczonym w aparat mięśniowy i pozostałe elementy amortyzujące uda z mobilną i elastyczną stopą. Brak dodatkowych wzmocnień goleni powoduje podatność tej części ciała człowieka na przeciążenia, które ostatecznie często doprowadzają do kontuzji.
Shin splits
Ból podudzia to inaczej z angielskiego shin splits. Niejednokrotnie wykorzystuje się właśnie tę nomenklaturę do opisania tego urazu.
Ból podudzia często można zauważyć u lekkoatletów, zwłaszcza trenujących biegi długodystansowe, które również w ostatnich latach stały się bardzo popularne wśród sportowców amatorów (maratony i ultramaratony). Niejednokrotnie zawodnicy przygotowujący się do zawodów i biorący w nich udział na poziomie ekstremalnym popychają swój organizm do granic możliwości, zwłaszcza przy długo trwającym wysiłku fizycznym (np. mistrzostwa świata w biegach 24- i 48-godzinnych lub biegi długodystansowe przez pustynię), czego efektem jest ból najbardziej narażonej na to struktury, czyli goleni.
Kontuzja shin splits klasyfikuje szeroko pojęte i mało sprecyzowane bóle podudzia, które często mają różne przyczyny i skutki, a których objawy są do siebie bardzo zbliżone. Wykonanie precyzyjnej i dokładnej diagnostyki pozwala specjalistom dobrać właściwą terapię, co w efekcie przyspiesza proces leczenia i powrót do uprawiania sportu.
Różnicowanie na podstawie wywiadu, badań obrazowych i testów funkcjonalnych pozwala określić, jaki problem medyczny ma pacjent, który przyszedł na konsultację do gabinetu fizjoterapeutycznego.
Najpopularniejsze urazy goleni
Przeciążenia lub złamania przeciążeniowe kości
Objawiają się ostrym bólem w podskórnej przyśrodkowej powierzchni kości piszczelowej lub strzałkowej. Objawy nasilają się przy wibracji (użycie kamertonu) i pod wpływem fali ultradźwiękowej. Podczas wykonywania aktywności fizycznej objawy są stałe lub zwiększają się, zwłaszcza w fazie kontaktu stopy (pięty) z podłożem.
Istnieje prawdopodobieństwo, że badanie RTG nie wykaże zmian. Powinno się poszukiwać niefizjologicznych zgrubień i zmian okostnej. Rezonans magnetyczny jest badaniem niespecyficznym, jednak może pomóc w diagnostyce stopnia nasilenia zmian.
Zapalenie okostnej przyśrodkowej części kości piszczelowej
Objawia się rozlanym bólem w rejonie tylno-przyśrodkowej części kości piszczelowej, o charakterystycznych zmianach intensywności. Dolegliwości są odczuwane szczególnie rano i natychmiast po zakończeniu treningu. Kontuzja ta często łączy się z występowaniem płaskostopia u pacjenta. Zwiększona wrażliwość jest odczuwana w obrębie proksymalnego przyczepu mięśnia piszczelowego. Dolegliwości zmniejszają się podczas wysiłku i rozciągania.
Badanie RTG najczęściej nie wykazuje zmian. Badanie rezonansem magnetycznym obrazuje pogrubienie okostnej i obrzęk.
Przewlekły powysiłkowy zespół ciasnoty powięziowej
Objawia się uczuciem ciągłego napięcia mięśniowo-powięziowego, a symptomy stopniowo wzrastają, w miarę kontynuowania aktywności fizycznej. Brak bólu w spoczynku. Miejsce występowania dolegliwości to przednia i boczna część goleni. Uraz ma specyficzny początek objawów, różniący się u każdego człowieka, przeważnie ujawniający się po 10–15 min ćwiczeń. W wywiadzie pacjent wyraźnie podkreśla, że po zaprzestaniu aktywności fizycznej objawy natychmiast...
Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów
- 10 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
- Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
- ...i wiele więcej!
Nowoczesna wiedza, którą od razu wykorzystasz w pracy z pacjentem.
Specjalistyczne czasopismo dla fizjoterapeutów, łączące aktualną wiedzę naukową z codzienną praktyką kliniczną.