Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu

19 marca 2021

NR 124 (Marzec 2021)

Sprawność motoryczna po ostrym rozsianym zapaleniu rdzenia kręgowego u dziecka w wieku sześciu lat – indywidualna analiza przypadku

37

Celem artykułu jest przedstawienie sprawności fizycznej po czteroletnim postępowaniu fizjoterapeutycznym u pacjenta po przebytym ostrym rozsianym zapaleniu rdzenia kręgowego oraz zaprezentowanie dotychczasowych „sukcesów motorycznych” pacjenta.

Ostre rozsiane zapalenie mózgu i rdzenia (acute disseminated encephalomyelitis – ADEM) jest chorobą zapalną charakteryzującą się odczynem zapalnym i demielinizacją w ośrodkowym układzie nerwowym, z tendencją do okołożylnej lokalizacji zmian. ADEM występuje w związku czasowym, a prawdopodobnie również przyczynowym z wirusowymi chorobami wysypkowymi bądź szczepieniami ochronnymi, rzadziej po podaniu surowicy odpornościowej. Pomimo tak pozornie wyraziście rysującego się charakteru choroby istnieje szereg – i to bardzo istotnych – kontrowersji co do usytuowania nozologicznego ADEM wśród innych chorób zapalnych układu nerwowego, szczególnie dotykających istotę białą mózgowia oraz rdzenia kręgowego. Pojęcia ADEM nie należy utożsamiać z przypadkami zapaleń mózgu dotykających zarówno istotę szarą, jak i istotę białą mózgowia, wywołanych przez określony wirus, jak Epsteina-Barr, opryszczki lub inny, czy na te przypadki rozszerzać, niezależnie od faktu, że u części chorych może wystąpić również rozległa demielinizacja.
Częstość występowania choroby jest różna w zależności od wywołującego ją czynnika. Najczęściej jest powikłaniem odry – 1 na 1000 przypadków. W przypadku stosowania szczepionki przeciw wściekliźnie wynosi 1 na 33 000 szczepionych, przeciw odrze – 1 na 1 000 000.
Patogeneza ADEM nie jest znana. Niezależnie od natury wywołującego ją czynnika choroba charakteryzuje się podobnymi zmianami patologicznymi (uszkodzeniem osłonki mielinowej włókien nerwowych) oraz objawami klinicznymi. Zazwyczaj występuje u małych dzieci w wieku ok. czterech–siedmiu lat, choć może dotyczyć zarówno niemowląt, jak i dorosłych. W typowych przypadkach rozwija się po mniej więcej 1–20 dniach od wystąpienia infekcji wirusowej lub szczepienia.
W zależności od zajęcia określonej części układu nerwowego objawy mogą być różnorodne i o różnym nasileniu: oponowe, mózgowe, móżdżkowe lub z rdzenia kręgowego. W początkowej fazie choroby pojawiają się objawy oponowe (sztywność karku), wymioty, zaburzenia zachowania, bóle głowy, zaburzenia wzroku. W cięższych przypadkach mogą się dołączać drgawki, stupor, śpiączka, porażenie połowicze, afazja, zaburzenia móżdżkowe. Zajęcie rdzenia kręgowego (częstsze) może przybierać postać rozsianą lub ostrego poprzecznego zapalenia (najczęściej odcinka piersiowego), objawiającego się początkowo bólem pleców i bólem korzeniowym, następnie symetrycznymi parastezjami w nogach, osłabieniem czucia i niedowładem kończyn dolnych mogącym postępować do stopnia plegii. Dołączyć się mogą także objawy zaburzeń funkcji zwieraczy.
W zależności od postaci rokowanie jest różne. Śmiertelność wynosi ok. 10–30% u pacjentów z ciężką postacią choroby dotyczącą mózgu, zwłaszcza w przebiegu odry i różyczki. W przypadku postaci móżdżkowej lub rdzeniowej rokowanie jest korzystniejsze. Okres zdrowienia wynosi od kilku tygodni do roku, prowadząc u większości chorych do całkowitego ustąpienia objawów neurologicznych. Przetrwałe deficyty poznawcze lub wystąpienie padaczki są częstsze u dzieci, u których choroba wystąpiła przed drugim rokiem życia. Przebieg choroby jest w 10–15% przypadków niepomyślny; kończy się śmiercią, chociaż wprowadzenie technik intensywnej opieki medycznej wyraźnie poprawiło rokowanie. Przy przebiegu pomyślnym wolniej lub szybciej następuje poprawa, ale nie zawsze pełna. Mogą pozostać neurologiczne objawy ogniskowe, utrzymywać się napady padaczkowe, zaburzenia zachowania.

POLECAMY

Opis przypadku

Chłopiec w wieku sześciu lat był łącznie hospitalizowany przez półtora miesiąca, od 2 października do 18 listopada 2016 r., z powodu ostrego zapalenia rdzenia kręgowego. Z karty informacyjnej z pierwszego pobytu w szpitalu wynika, że u chłopca występuje asymetria dysfunkcji narządu ruchu, osłabienie siły mięśniowej KDL, co znajduje potwierdzanie w testach funkcjonalnych, oraz skolioza. Podczas drugiego pobytu w szpitalu stwierdzono osłabienie kończyny dolnej lewej ze zniesionym odruchem skokowym i arefleksją stopy. 

Indywidualna analiza przypadku 

Wywiad, badanie i diagnostyka pacjenta
Badanie wykonano w grudniu 2020 r. po czteroletniej fizjoterapii. 
Wykonano następujące badania:

  • pomiary liniowe i obwodowe,
  • pomiary zakresów ruchów,
  • testy funkcjonalne stopy, badania postawy ciała,
  • badanie odruchów,
  • analiza chodu.
1. Pomiar goniometryczny stopy

Pacjent w wieku 10 lat, wzrost 137 cm, o wadze 29 kg. W wieku sześciu lat przebył zapalenie rdzenia kręgowego, w konsekwencji doszło do niedowładu kończyny dolnej lewej głównie w zakresie mięśni strzałkowych. Z pomiarów liniowych wynika, że chłopiec ma równe kończyny – pomiary w długości względnej (KDP – 70, KDL – 70), bezwzględnej (KDP – 63, KDL – 63) i absolutnej (63 – 63). Długość stopy mierzona od guza piętowego po stronie podeszwowej do końca palucha w lewej stopie wyniosła 18 cm, a w prawej 19,5 cm. Szerokość stopy mierzona od główki I kości śródstopia do V po stronie grzbietowej wyniosła w lewej stopie 8 cm, a w prawej 8,5 cm. Z pomiarów obwodów kończyn wynika: 

  • P1: krętarz większy kości udowej – szpary pośladkowej: 67,5 cm,
  • U1: w najgrubszym miejscu uda: P – 38, L – 36,
  • U2: 6–8 cm nad podstawą rzepki: P – 30, L – 29,
  • G1: w najgrubszym miejscu goleni: P – 30, L – 29,
  • G2: nad kostkami: P – 19, L – 16. 
     
2. Ocena obciążenia czynnego stopy

 

3. Ocena łuku stopy z wewnętrznej strony

 

4. Ocena ustawienia tyłostopia

 

5. Widok stopy z zewnętrznej strony

 

6. Test Colemana

 

7. Jazda na rowerze

 

8. Snowboard

 

9. Spartan Run

 

Tabela 1. Pomiary zakresów ruchów zapisane metodą SFTR
Stawy Ruchy Uzyskane wyniki
biodrowy wyprost – 0 – zgięcie P: 15 – 0 – 120
L: 10 – 0 – 130
biodrowy odwodzenie – 0 – przywodzenie P: 35 – 0 – 25
L: 35 – 0 – 25
biodrowy rotacja zewnętrzna – 0 – rotacja wewnętrzna P: 30 – 0 – 35
L: 30 – 0 – 35
kolanowy wyprost – 0 – zgięcie P: 0 – 0 – 125
L: 0 – 0 – 125
skokowo-goleniowy i stopy wyprost – 0 – zgięcie P: 15 – 0 – 40
L: 15 – 0 – 40
skokowo-goleniowy i stopy pronacja – 0 – supinacja P: 15 – 0 – 25
L: 10 – 0 – 20
palucha MPT wyprost – 0 – zgięcie P: 45 – 0 – 35
L: 40 – 0 – 30
palucha IPH i stopy wyprost – 0 – zgięcie P: 0 – 0 – 50
L: 0 – 0 – 45


Podsumowanie

Z przeprowadzonych badań i obserwacji wynika, że chłopiec ma zachowane zakresy ruchów z...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy