Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu

5 września 2018

NR 85 (Lipiec 2017)

Syndrom pasma biodrowo-piszczelowego jako uraz przewlekły w kolarstwie

0 14

Zespół pasma biodrowo-piszczelowego (iliotibial band syndrome – ITBS), znany również jako zespół tarcia pasma biodrowo-piszczelowego, potocznie nazywany „kolanem biegacza”, jest jednym z najczęstszych urazów przeciążeniowych u biegaczy (15–24%). Znacznie mniej mówi się o występowaniu ITBS u kolarzy.

Powodem tego jest inny wzorzec ruchu występujący podczas wysiłku na rowerze, a także mniejsza liczba sportowców uprawiających kolarstwo. Problem ten pojawia się zarówno u profesjonalnie trenujących kolarzy, jak i amatorów. Dysfunkcja jest bardzo charakterystyczna, ponieważ przebiega na znacznym obszarze, a przyczyny są umiejscowione często poza miejscem występowania bólu. 

Pasmo biodrowo-piszczelowe jest nieelastyczną, kolagenową strukturą o szerokości 5–6 cm należącą do bocznej części powięzi szerokiej, rozchodzącą się pomiędzy górną częścią miednicy a stawem kolanowym. Górna część przyczepia się do grzebienia kości biodrowej, gdzie włókna zlewają się z pasmami ścięgnistymi mięśni napinacza powięzi szerokiej, pośladkowego średniego oraz wielkiego. Pasmo biodrowo-piszczelowe przebiega wzdłuż bocznej powierzchni uda, przyczepiając się do kresy chropowatej kości udowej, kłykcia bocznego kości udowej, troczków bocznych rzepki i guzka Gerdy’ego (rys. 1).

Przyczyny i objawy

Początkowo za przyczynę ITBS podawano konflikt między pasmem biodrowo-piszczelowym a leżącym poniżej nadkłykciem kości udowej. Tarcie lub uwięźnięcie pojawia się podczas powtarzających ruchów zgięcia i wyprostu w stawie, powodując stan zapalny, ból i ograniczenie ruchomości w okolicznych strukturach. Do tarcia dochodzi przy stawie kolanowym zgiętym do lub poniżej 30°.

Ostatnie badania oparte na wynikach rezonansu magnetycznego dowiodły, że główną nieprawidłowością jest obecność płynu w kaletce znajdującej się pomiędzy ścięgnem a nadkłykciem bocznym kości udowej, natomiast samo ścięgno pozostaje nienaruszone. Wskazuje to, że patologia ta nie jest zmianą przeciążeniową.

Istnieje również hipoteza, że bezpośrednią przyczyną dolegliwości bólowych w tym obszarze jest docisk napiętego i skróconego pasma na tkankę tłuszczową o dużym unaczynieniu i unerwieniu, leżącą w okolicach nadkłykcia bocznego kości udowej. 

Powyższe teorie łączy fakt, że czynnikami predysponującymi do powstania ITBS są:

  • nadmiernie napięte i skrócone pasmo biodrowo-piszczelowe,
  • nadmierna eksploatacja tych samych grup mięśniowych i powtarzalność ruchów,
  • dysbalans mięśni czworogłowego i kulszowo-goleniowych,
  • osłabienie odwodzicieli stawu biodrowego (zwłaszcza pośladkowego średniego),
  • szpotawe ustawienie stopy,
  • nadmiernie boczne pochylenie miednicy,
  • koślawość kolan,
  • brak regeneracji biernej i czynnej,
  • nieprawidłowa pozycja na rowerze,
  • nieprawidłowa technika jazdy,
  • gwałtowne zwiększenie intensywności treningu.

Zespół pasma biodrowo-piszczelowego objawia się bólem odczuwanym ponad brzegiem bocznym stawu kolanowego, który zwiększa się podczas aktywności, a maleje wraz z jej zaprzestaniem. Najczęściej występuje w sportach, w których dochodzi do częstych ruchów zginania i prostowania w stawie kolanowym (najsilniejsze objawy pojawiają się przy zgięciu wynoszącym 20–30°). Całkowity wyprost kończyny dolnej powoduje chwilowe ustąpienie objawów. Podczas badania ponad nadkłykciem bocznym kości udowej, 2–3 cm powyżej linii bocznej stawu występuje nadwrażliwość uciskowa, można również wyczuć krepitację, a w skrajnych przypadkach opuchliznę.

Zespół pasma biodrowo-piszczelowego w kolarstwie

Przeciążenie pasma biodrowo-piszczelowego jest jednym z częstszych urazów w kolarstwie. Specyfika pracy kończyn dolnych opierająca się na powtarzalności ruchów zginania i prostowania w stawie kolanowym podczas pedałowania w trakcie jednostki treningowej (dochodzącej nawet do 200 000 powtórzeń) predysponuje do powstania opisa...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy