Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu

19 listopada 2018

NR 99 (Listopad 2018)

Teorie meridianowe w tradycyjnej medycynie chińskiej

520

Od paru miesięcy mają Państwo możliwość czytania artykułów dotyczących medycyny chińskiej i akupunktury. Chociaż przedstawialiśmy już wiele punktów, omawiając ich lokalizację i funkcję, oraz poświęciliśmy cały artykuł, aby opisać BHP akupunktury, nie przedstawialiśmy i nie wytłumaczyliśmy jeszcze dokładniej istoty meridianów. Postanowiliśmy zrobić to w tym artykule.

Wmedycynie chińskiej uważa się, że meridiany, czyli Jing Luo (Jing – kanały, Luo – sieć), są siecią kanałów przebiegających przez nasze ciało na różnych głębokościach i stanowią ścieżki dla przepływu krwi i energii Qi przez nasze ciało. W jednej z podstawowych książek dotyczących medycyny chińskiej, czyli Huangdi Neijing, to zagadnienie również jest poruszone. Mowa w niej o tym, że meridiany mają ustaloną długość, rozmiar i objętość oraz że łączą się z narządami wewnętrznymi. Czyli meridiany są drogami przepływu, poprzez które akupunkturzysta jest w stanie odpowiednio ukierunkowywać energię, a tym samym wpływać na zaburzenia pacjenta zarówno lokalne, jak i narządowe oraz dystalne. Z tego właśnie powodu w Kanonie Medycyny Chińskiej według Żółtego Cesarza jest napisane: „Meridiany są podstawą nie tylko w decyzjach o życiu i śmierci, nie tylko w leczeniu chorób. Są też podstawą do wyrównywania stanu pustki i pełności, do przywracania równowagi. Stąd tak ważne jest osiągnięcie mistrzostwa w wiedzy o nich”.

Jak powstają meridiany?

Meridiany są formowane w trakcie rozwoju płodu oraz w okresie wczesnodziecięcym. W filozofii chińskiej uważa się, że podczas zapłodnienia dochodzi do połączenia energii reprodukcyjnej Yin i Yang, z których powstają szpik, mózg oraz szkielet. Następnie dochodzi do wytwarzania się
meridianów, zaczynając od meridianu Chong Mai, czyli meridianu poczęcia, poprzez Ren i Du Mai, meridiany cudowne odpowiedzialne za Qi i krew, i dalej pozostałe meridiany oraz ich odgałęzienia. Tym niemniej zgodnie z Huangdi 
Neijing meridiany zaczynają funkcjonować dopiero po porodzie i przyjęciu przez dziecko pokarmu. Kwestia genezy i funkcjonowania meridianów na wczesnych etapach życia do tej pory nie jest dobrze wyjaśniona i wciąż trwają spory na temat ich istoty. Obecnie coraz częściej traktuje się meridiany jako połączenie funkcji układu nerwowego, układu limfatycznego i powięzi. 

Jakie wyróżniamy typy meridianów i jaka jest ich rola?

Wyróżniamy następujące typy meridianów:

  • osiem meridianów cudownych, 
  • 12 meridianów głównych,
  • 12 meridianów rozbieżnych (dywergentnych),
  • meridiany Luo podłużne i poprzeczne,
  • 12 meridianów ścięgnisto-mięśniowych (TMM).
Zdj. 1 Przebieg meridianów ścięgnisto-mięśniowych Yang na ręce (jelita grubego, potrójnego ogrzewacza i jelita cienkiego)

Meridiany cudowne
Meridiany cudowne stanowią rusztowanie energetyczne dla ciała człowieka oraz dla pozostałych meridianów. Są one rezerwuarami energii, w związku z tym często wykorzystuje się je, kiedy terapie przy użyciu meridianów głównych zawiodą. Do zadań meridianów cudownych należy również regulacja cyklów życiowych, czyli cyklów siedmio- i ośmioletnich przypisanych pięciu elementom. Przekładając na język medycyny zachodniej, cykle te obejmują okres dzieciństwa przypisany do elementu drzewa, okres dojrzewania przypisany do elementu ognia, dorosłość i rodzenie dzieci przypisane do elementu ziemi, okres starości przypisany do elementu metalu oraz narodziny i śmierć przypisane do elementu wody. 
Kolejną funkcją meridianów cudownych jest kontrolowanie sześciu nadzwyczajnych narządów Yang, czyli mózgu, szpiku, kości, macicy, naczyń i pęcherzyka żółciowego. O użyciu meridianów cudownych w terapii warto pomyśleć, kiedy problem pacjenta dotyczy wielu meridianów i narządów. Również leczenie zaburzeń psychoemocjonalnych oraz schorzeń neurologicznych często wymaga skorzystania z tych meridianów. Diagnozując pacjenta za pomocą technik wykorzystywanych w medycynie chińskiej, zaobserwowanie tych samych jakości na paru pozycjach pulsu i jednoczesne zdiagnozowanie obecności nadmiaru i niedoboru lub gorąca i zimna mogą skłaniać terapeutę do użycia meridianów cudownych.

Meridiany główne
12 meridianów głównych stanowi podstawę codziennej praktyki terapeuty, ponieważ to właśnie na ich przebiegu znajdują się punkty akupunkturowe. Są one połączone z odpowiadającymi im narządami wewnętrznymi i dostarczają do nich Ying Qi, czyli energię odżywczą, oraz krew. 
Meridiany główne posiadają bardzo szeroki wachlarz zastosowań, który w dużej mierze zależy od funkcji narządów/ systemów, które są z nimi powiązane. Dla przykładu: meridian żołądka będzie posiadał wiele punktów akupunkturowych wpływających na trawienie oraz punkty oddziałujące lokalnie. Na poprawę trawienia i wchłaniania można wpłynąć punktami St 37 i St 39, czyli dolnymi punktami morza dla jelita grubego i jelita cienkiego. Z kolei punkt St 44 jest używany do leczenia refluksu i colitis. Stosując punkty na meridianie żołądka lokalnie, można wykorzystać St 36, St 35 i St 34 w leczeniu stawu kolanowego lub bólu kolan, a także St 18 przy zaburzeniu laktacji. Dodatkowo warto pamiętać, że pracując na meridianie dystalnie, wpływamy na jego przeciwległy koniec. Za przykład może posłużyć wykorzystywanie punktu Liv 2 do leczenia świądu i zaczerwienienia oczu. 
Zazwyczaj to właśnie od leczenia meridianów głównych rozpoczyna się pracę z pacjentem, a dokładniej – od nakłuwania klasycznych punktów akupunkturowych. Pracując na meridianach głównych, akupunkturzysta jest w stanie zarówno wyprowadzać patogeny, np. przy przeziębieniu, zatruciu pokarmowym etc. (w nakłuciach wykorzystuje się wtedy techniki redukujące), jak i wzmacniać organizm oraz funkcje narządów (wykorzystuje się wtedy nakłucia wzmacniające lub moksę). 

Zdj.2 Przykład przebiegu różnych typów meridianów związanych z nerkami

Meridiany Luo
Kolejną grupą meridianów są meridiany Luo. Można wyróżnić meridiany Luo podłużne i poprzeczne oraz drobne kolaterale. Odchodzą one od meridianów głównych w punktach Luo i docierają do drugiego meridianu sparowanego z pierwszym w obrębie elementu, np. meridian Luo śledziony łączy się z meridianem żołądka w punkcie Yuan. Meridiany Luo są wykorzystywane do leczenia zaburzeń pomiędzy Yin i Yang. Dzięki wykorzystaniu punktów Luo taki balans może zostać ponownie wprowadzony. Dodatkowo meridiany Luo łączą lewą i prawą stronę ciała, co może skłaniać do ich wykorzystania przy jednostronnych objawach, np. w jednostronnych bólach głowy. 
Do funkcji meridianów Luo należą także: ogrzewanie, odżywianie i ochrona obszarów, przez które przebiegają. Punkty Luo na meridianach Yin są często wykorzystywane do...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy