Dołącz do czytelników
Brak wyników

Nowoczesne metody fizjoterapii

15 kwietnia 2019

NR 104 (Kwiecień 2019)

Terapeutyczne wykorzystanie energii jądrowej rezonansu magnetycznego w chorobach układu mięśniowo-szkieletowego. Technologia MBST®

0 182

MBST® jest sprawdzoną terapią w leczeniu chorób układu mięś- niowo-szkieletowego. Metoda znalazła potwierdzenie w wielu badaniach naukowych. Wykazały one wyraźną regenerację chrząstki i stymulację tworzenia kości, a także znaczną kliniczną poprawę. Szeroko stosowana jest w osteoporozie, artrozie i w przypadkach zaburzeń metabolizmu kostnego. Technologia została zastosowana także u pacjentów z dyskogenną radikulopatią, u których wykazano poprawę sprawności funkcjonalnej i redukcję bólu.

Geneza problemu 

Przewlekłe choroby narządu ruchu, m.in. choroba zwyrodnieniowa stawów i osteoporoza, stanowią jedne z największych problemów zdrowotnych naszej cywilizacji. Powikłania z nimi związane są dużym obciążeniem finansowym nie tylko dla pacjenta i jego rodziny, ale też dla całego społeczeństwa. Mimo to choroby układu mięśniowo-szkieletowego przez wiele lat były ignorowane i uważane za konsekwencję naturalnego starzenia się. Leczenie było tylko częściowe i objawowe, a prewencję zaniedbywano.

Badania naukowe wykonane w ciągu ostatnich 20 lat potwierdzają, że osteoporoza jest znacznie bardziej złożonym problemem, niż wcześniej sądzono. W pewien sposób zniechęciło to przemysł do większych inwestycji w tej dziedzinie. 

W odniesieniu do choroby zwyrodnieniowej stawów od lat nic się nie zmieniło. Powszechnie panuje opinia, że ​​nie można zrobić więcej, niż leczyć objawowo i tymczasowo, ponieważ nie można zregenerować chrząstki. Wobec tego różne metody fizykoterapii i w ciężkich przypadkach implantacje protezy są nadal najczęstszą opcją terapeutyczną. Podejście specjalistów medycyny klinicznej (ortopedia, medycyna fizykalna, reumatologia, nefrologia i endokrynologia) jest tylko częściowe. Najprawdopodobniej wynika to z faktu, że w chorobach układu mięśniowo-szkieletowego objawy występują późno, a wczesnych zmian nie można wykryć za pomocą standardowych metod diagnostycznych. 

W chorobie zwyrodnieniowej stawów ból, który jest najczęstszym powodem pierwszej wizyty u lekarza, występuje wtedy, gdy chrząstka jest już tak uszkodzona, że zdolność funkcjonalna stawu się zmniejsza. Chrząstka nie powoduje bólu ani nie daje innych objawów aż do reakcji zapalnej tkanki miękkiej w stawie, która powstaje w wyniku przeciążenia. Z tego powodu w większości przypadków chorobę zwyrodnieniową stawów rozpoznaje się dopiero przy wystąpieniu powikłania, a nie na początku choroby. 

Ponieważ leczenie fizykalne i farmakologia nie mogą mieć wpływu na przyczynę choroby oraz nie mogą przywrócić normalnej funkcji stawu, dotychczasowe leczenie było chwilowe. Bardzo często następstwem zmian przeciążeniowo-degeneracyjnych w stawach jest stopniowe pogorszenie, a chirurgiczne wszczepienie endoprotezy pozostaje jedynym rozwiązaniem. W żaden sposób nie rozwiązuje to problemu. W najlepszym przypadku funkcja niektórych stawów może zostać poprawiona, ale w ogromnej większości skutkuje to uszkodzeniem całego szkieletu, dlatego operacja nie może być ostatecznym rozwiązaniem i nie może wyleczyć pacjenta [2].

Terapia jądrowym rezonansem magnetycznym

W związku z częstym występowaniem chorób narządu ruchu konieczne staje się wdrażanie nowych metod terapeutycznych, mających na celu łagodzenie bólu, poprawę ruchomości stawów oraz opóźnienie postępowania procesu chorobowego. Szczególnie ważne są metody, które mobilizują regenerację chrząstki i tworzenie kości. Ze względu na źródło problemu potrzebne są metody dające efekt utrzymujący się przez dłuższy czas. W ostatnich latach pojawiły się nowe możliwości. 
 

1. Terapeutyczny rezonans magnetyczny. Aparat MBST®



Terapeutyczne wykorzystanie energii jądrowej rezonansu magnetycznego w chorobie zwyrodnieniowej stawów, urazach sportowych, urazach powypadkowych, osteoporozie i zaburzeniach metabolicznych kości to rozsądna alternatywa i uzupełnienie istniejącego dzisiaj spektrum leczenia. Potrzeba skutecznych terapii w zaburzeniach mięśniowo-szkieletowych jest olbrzymia w szczególności dlatego, że leczenie przyczynowe jest tylko objawowe i nie daje trwałego efektu. 

MBST® używa fizycznego zjawiska jądrowego rezonansu magnetycznego, dobrze znanego z MRI lub NMR, obecnie najlepszej i najdokładniejszej metody analizy diagnostycznej. Jądrowy rezonans magnetyczny MBST® jest terapią nieinwazyjną i niebolesną. Dodatkową zaletą tej metody jest to, że nie wykazała ona do tej pory efektów ubocznych.

Zasada działania MBST®

Rozwój MBST® i sprzętu terapeutycznego, który wykorzystuje jądrowy rezonans magnetyczny w celu leczenia zaburzeń mięśniowo-szkieletowych, nastąpił przez przypadek. Pacjenci z bólami stawów po wielokrotnym zastosowaniu MRI zgłaszali początkowo niewytłumaczalną poprawę. Lekarze, biolodzy i fizycy doszli do wniosku, że to MRI powoduje ten fenomenalny pozytywny efekt. W ciągu kilku lat niemiecka firma MedTec we współpracy z szanowanymi instytutami naukowymi opracowała i opatentowała jako MBST® systemy terapii, które używają tych samych zasobów energii jądrowej co rezonans magnetyczny, ale z dużo słabszym elektromagnetyzmem pola i częstotliwością radiową w porównaniu z technologią MRI. Zatem z technologicznego punktu widzenia terapia jądrowym rezonansem magnetycznym została wyprowadzona z MRI. Zarówno MBST®, jak i MRI używają tego samego zjawiska fizycznego, przy czym sprzęt terapeutyczny z MBST® wykorzystuje siłę pola od 0,4 do 2,35 mT oraz częstotliwość rezonansu magnetycznego od 17 do 100 kHz. Siła pola zmienia się w zależności od systemu leczenia. 

Leczenie rezonansem magnetycznym MBST® polega na pobudzaniu procesów biofizycznych oraz metabolicznych. Urządzenie stosowane w terapii wytwarza pole elektromagnetyczne nakierowane na poddawaną leczeniu okolicę. Pole elektromagnetyczne działa na atomy wodoru obecne w tkankach. Dzięki temu ustawiają się one w jednej pozycji, a następnie zaczynają obracać o 180°, robiąc to w określonych sekwencjach. W ten sposób procesy metaboliczne są zaktywizowane i następuje regeneracja tkankowa [2, 3].

Dowody naukowe na skuteczność terapii

Przeprowadzono wiele badań nad skutecznością terapii jądrowego rezonansu magnetycznego na wiodących uniwersytetach i w instytucjach badawczych, które spełniają kryteria dowodowe nauk medycznych. Badania wyraźnie potwierdziły regenerację chrząstki i stymulację tworzenia kości, a także znaczną kliniczną poprawę. 

Badania A. Temiza-Artmanna, P. Lindera i wsp. ujawniły, że leczenie MBST® nie indukowało apoptozy ani nie wpływało na żywotność ludzkich chondrocytów i kultur osteoblastów, ale wykazało podwyższony wskaźnik proliferacji komórek według liczby komórek [4]. Udowodniono również, że ekspozycja MBST® stymuluje produkcję nowego kolagenu oraz zmniejsza ilość „starego” kolagenu sieciującego [5]. 

W badaniach nad osteoporozą potwierdzono znaczny wzrost BMD [20]. Dowiedziono, że BMD i poziomy osoczowe osteokalcyny wzrosły od wartości początkowej w ciągu 12 miesięcy stosowania terapeutycznego rezonansu magnetycznego po bloku leczenia 10 × 1 h [2]. Badania D. Krpana i W. Kullicha wskazują, że MBST® może zmniejszyć ryzyko złamań u pacjentów z osteoporozą. Wykazano wzrost BMD do 35%, T-score do 33,9% i Z-score do 72,46% [6, 2].

Liczne doniesienia naukowe potwierdziły kliniczną poprawę w przypadku choroby zwyrodnieniowej stawów [11–18]. Wpływ terapeutycznego jądrowego rezonansu magnetycznego na chrząstkę stawową został sprawdzony na modelu zwierzęcym i na ludziach [8, 19]. Analizy długoterminowych efektów jądrowego rezonansu magnetycznego u chorych na gonarthrosis dokonali A. Levers, M. Staat i W. van Laack. Oprócz ogólnych wyników świadczących o powodzeniu terapii MBST® przedstawiono analizę metody w odniesieniu do wieku, płci i aktywności fizycznej. Udowodniono trwałe polepszenie lokalnego stanu zdrowia pacjentów w okresie do czterech lat, u kobiet, osób starszych oraz u młodych pacjentów nieaktywnych sportowo [7]. Analiza statystyczna wielu badań klinicznych u pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów na różnych stawach leczonych MBST® wskazuje, że już jeden cykl pięcio- lub siedmiodniowy wpływa na ogólną poprawę (60–80%), zmniejszenie bólu (do ok. 50% początkowej punktacji) oraz stałe obniżanie natężenia i częstotliwości bólu w różnych warunkach. Udowodniono, że wymienione korzyści osiągają maksymalny wynik od ośmiu tygodni do sześciu miesięcy po leczeniu i utrzymują się przez rok [2]. 

W ciągu ostatniej dekady jądrowy rezonans magnetyczny okazał się sukcesem w leczeniu bólu pacjentów cierpiących na schorzenia w obszarze układu mięśniowo-szkieletowego. Udowodniono wynik kliniczny oraz mechanizm, za pomocą którego MBST® moduluje procesy komórkowe prowadzące do obserwowanej redukcji bólu. Interpretacja macierzy genów w połączeniu z wynikami testu genu reporterowego wskazuje, że MBST® wpływa na transformujący czynnik wzrostu TGF-β i mitogen szlaku kinazy aktywowanych białek (MAP). Redukcja ekspresji MMP-13 uzasadnia działanie przeciwzapalne jako efekt MBST® istotny dla ulgi w bólu [10].

Terapia rezonansem magnetycznym została zastosowana także w bólu pleców u pacjentów z dyskogenną radikulopatią. Kullich W., Schwann H. i wsp. wykazali znaczącą poprawę sprawności funkcjonalnej i redukcję bólu u pacjentów z przepukliną dysku lędźwiowego leczonych MBST® [15]. W badaniach w kontekście ekonomiki zdrowia wykazano zmniejszenie liczby dni absencji chorobowej u tych chorych. Analiza opłacalności wykazała różne stopnie kompensacji kosztów terapii rezonansem magnetycznym w zależności od grupy zawodowej [21].

Po latach doświadczeń w technologii rezonansu magnetycznego w medycynie człowieka MBST® został rozszerzony na weterynarię. Udowodniono, że może on pomóc w licznych wskazaniach ortopedycznych u koni i psów [9].

Zalecenia

Na podstawie doświadczeń klinicznych, wyników badań naukowych i badań klinicznych, a także biorąc pod uwagę analizę kosztów i korzyści, jako najbardziej racjonalne zaleca się następujące użycie MBST® [2]:

  1. Program MBST® – godzina, trzy lub pięć dni, raz w roku, dla wszystkich osób ze zwiększonym ryzykiem choroby zwyrodnieniowej stawów lub osteoporozy w połączeniu z regularnymi ćwiczeniami.
  2. Program MBST® – godzina, pięć lub siedem dni, dla wszystkich osób z chorobą zwyrodnieniową stawów, raz w roku wraz z ćwiczeniami i terapią przeciwbólową.
  3. Program MBST® – godzina, siedem dni, dwa razy w roku, w połączeniu z fizjoterapią, czasem z leczeniem chirurgicznym (ortopedycznym) u pacjentów z ciężką chorobą zwyrodnieniową stawów.
  4. Program MBST® – godzina, 10 dni w przypadku osteopenii, zwiększonego ryzyka osteoporozy lub w przypadku, w którym farmakoterapia nie powiodła się lub wzrosło ryzyko jej negatywnego skutku.
  5. Program MBST® – godzina, trzy–pięć dni, jednorazowo, u osób po urazach sportowych stawów i w zapobieganiu urazom sportowym.

Wskazania

Terapia rezonansem magnetycznym MBST® skierowana jest do osób z bólami stawów, kręgosłupa, po kontuzjach, urazach sportowych, a także w profilaktyce schorzeń w obszarze układu mięśniowo-szkieletowego. Znajduje ona zastosowanie w leczeniu osteoporozy, artrozy i w przypadkach zaburzeń metabolizmu kostnego. Terapia może być dla pacjentów szansą na poprawę jakości życia i przedłużenie sprawności, a w niektórych przypadkach także alternatywą dla leczenia chirurgicznego. Regeneracja tkanki chrzęstnej przekłada się na poprawę funkcjonalną i zmniejszenie ilości przyjmowanych leków lub całkowit...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy