Terapeutyczne wykorzystanie percepcji zmysłowej człowieka – część 2

Nowoczesne metody fizjoterapii

Natura obdarzyła człowieka wspaniałymi zmysłami. Dzięki nim może on odbierać świat i swoje w nim istnienie, doświadczać odczuć płynących z otoczenia oraz z wnętrza organizmu. Otrzymuje informacje radosne, estetyczne, a także przykre, sygnalizujące zagrożenie. Podatność człowieka na bodźce zmysłowe została wykorzystana również do celów terapeutycznych.

Fototerapia (światłolecznictwo) 

We wszystkich kulturach i religiach światło symbolizuje życie. W świecie roślin jest podstawą procesu fotosyntezy, a w organizmie człowieka inicjuje wytwarzanie witaminy D3.
Światło słoneczne docierające do oczu jest najlepszym synchronizatorem rytmów biologicznych człowieka, wpływa na zegar biologiczny, pracę mózgu, gospodarkę hormonalną, wydzielanie neuroprzekaźników oraz temperaturę ciała.
Najstarszą formą fototerapii jest helioterapia, czyli leczenie naturalnym światłem słonecznym. Jest pomocne w niektórych chorobach dermatologicznych i alergicznych. Może być też skuteczne w problemach psychicznych, gdyż działa antydepresyjnie. 
W terapiach gabinetowych światłolecznictwo opiera się na wykorzystaniu promieniowania elektromagnetycznego w zakresie nadfioletu i podczerwieni, także światła widzialnego (białego) oraz światła lasera. Percepcja wzrokowa najsilniej jest angażowana w zabiegach z udziałem światła widzialnego oraz w chromoterapii.

POLECAMY

Terapia światłem białym

Światło białe jest mieszaniną barw, co widać po jego rozszczepieniu w pryzmacie. Terapia światłem białym daje dobre wyniki w zaburzeniach wynikających z niedoboru światła naturalnego, mianowicie w sezonowej chorobie afektywnej SAD (seasonal affective disorder), zaburzeniach snu i czuwania wynikających z pracy zmianowej oraz przy problemach zdrowotnych personelu lotniczego i pasażerów korzystających z długich lotów w inne strefy czasowe (tzw. zespół jet lag) [1].
SAD, zwana też depresją sezonową, zimowym smutkiem lub zimowym bluesem (winter blues), jest związana z sezonowymi zmianami długości dnia i nocy, czyli największe żniwo zbiera w okresie jesienno-zimowym oraz w mało nasłonecznionych krajach świata. W patogenezie SAD główną rolę odgrywa upośledzenie funkcjonowania endogennych mechanizmów adaptacyjnych, co nie pozwala przystosować się do zmienionych warunków. 
Najczęściej występują takie objawy SAD jak: 

  • uczucie smutku i niepokoju, 
  • spowolnienie aktywności, 
  • niechęć do pracy, 
  • nadmierna senność wraz z pogorszeniem jakości snu, 
  • nadmierny apetyt, zwłaszcza na pokarmy węglowodanowe, i wynikający z tego przyrost masy ciała, 
  • mogą pojawiać się myśli samobójcze. 

Choroba dotyczy głównie kobiet (70–80% pacjentów). 
Pomoc terapeutyczna w SAD polega na stymulowaniu mózgu poprzez oczne receptory światłoczułe. Efekt uzyskuje się za pomocą lamp emitujących światło białe o natężeniu zbliżonym do światła słonecznego (co najmniej 2500 luksów). Lampa powinna być umieszczona na poziomie oczu chorego. Liczbę seansów i czas ich trwania dobiera się indywidualnie. W trudniejszych przypadkach konieczne jest podanie antydepresantów oraz psychoterapia [2].

Skórny system fotorecepcji

Promieniowanie widzialne działa nie tylko na narząd wzroku. Badania pokazują, że jest odbierane także przez skórę. W melanocytach skóry ludzkiej stwierdzono obecność identycznego systemu fotosensorycznego jak w narządzie wzroku. Dzięki temu skóra wykrywa promienie słoneczne („widzi” światło) i reaguje na nie zwiększoną syntezą melaniny. 
Melanina jest naturalnym pigmentem skóry i zarazem filtrem chroniącym przed groźnymi skutkami działania słońca w zakresie UVB. Widocznym efektem wzmożonej ochrony jest brązowienie skóry podczas ekspozycji na słońce, potocznie nazywane opalaniem się. 
Wiele badań wskazuje, że skórny system fotorecepcji odczytuje również sezonowe zmiany fazy świetlnej w środowisku, ma więc udział w rozwoj...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!

Przypisy