Terapia tkanek miękkich w oparciu o techniki powięziowe na przykładzie urazu mięśni kulszowo--goleniowych

Nowoczesne metody fizjoterapii

Urazy mięśni kulszowo-goleniowych u sportowców bardzo często są poważnym problemem klinicznym ze względu na przewlekłe, nawracające ponowne uszkodzenia, wyłączające sportowca z uprawiania dyscypliny na wiele miesięcy. Kluczowym elementem zarówno terapii, jak i profilaktyki urazów mięśni kulszowo-goleniowych jest korekta dysbalansu na poziomie kwadrantu dolnego. 

Kompleks mięśni kulszowo-goleniowych składa się z mięśnia dwugłowego: jego głowy długiej, będącej mięśniem dwustawowym, przyczepiającej się do guza kulszowego, i głowy krótkiej, będącej mięśniem jednostawowym rozpoczynającym się na 1/3 wargi bocznej kresy chropawej kości udowej. Oba te mięśnie leżą po stronie zewnętrznej i oprócz wspólnej funkcji zginacza kolana rotują podudzie na zewnątrz. Głowa długa prostuje staw biodrowy. Po stronie przyśrodkowej leży mięsień półbłoniasty znajdujący się poniżej cienkiego mięśnia półścięgnistego. Oba te mięśnie są dwustawowe i prostują staw biodrowy, zginają staw kolanowy i rotują podudzie do wewnątrz. Wspólne ścięgno tych mięśni łączy się z więzadłem krzyżowo-guzowym i głębokimi włóknami mięśnia pośladkowego wielkiego i dalej z powięzią piersiowo-lędźwiową, co ma istotne znaczenie dla wprowadzania napięcia podczas chodu i transmisji sił z kończyn na tułów i dalej na przeciwległą kończynę górną, za pomocą mięśnia najszerszego grzbietu, którego płaskie rozcięgno jest silnie połączone z powięzią piersiowo-lędźwiową. Część włókien prostownika grzbietu, a szczególnie mięsień najdłuższy klatki piersiowej i mięsień biodrowo-żebrowy, biegną od tylnej powierzchni kości krzyżowej, blaszki tylnej powięzi piersiowo-lędźwiowej i podczas ruchu tylnego lędźwi stają się napinaczem sekwencji ruchu tylnego kończyny dolnej [1].

POLECAMY

Dolna część przyczepów mięśnia dwugłowego częściowo idzie do głowy strzałki, a część łączy się z powięzią podkolanową, wzmacniając ją. Według Testut część włókien zarówno mięśnia dwugłowego, jak i półbłoniastego oraz półścięgnistego ma bezpośrednie połączenie z powięzią podkolanową, tworząc drobne mięśnie, tzw. napinacze powięzi. 

Przyczep końcowy mięśnia półbłoniastego składa się z trzech wiązek. Pierwsza łączy się z tylną częścią kłykcia przyśrodkowego kości piszczelowej, druga część przechodzi w powięź mięśnia podkolanowego, a trzecia kieruje się ku tylnej ścianie torebki stawowej, stanowiąc bardzo ważny stabilizator kolana. Mięsień półścięgnisty przyczepia się wraz z mięśniami krawieckim i smukłym na gęsiej stopie, będącej w bliskim kontakcie z więzadłem pobocznym piszczelowym. 

Mięsień trójgłowy łydki przyczepia się również do powięzi podkolanowej, napinając ją dystalnie. Mięsień odwodziciel palca małego, przyczepiając się do powięzi podeszwowej wraz z krótkimi zginaczami, jest kontynuacją mięśnia trójgłowego łydki. 
Opisana kontynuacja mięśni strony tylnej kończyny dolnej umożliwia zintegrowane i płynne poruszanie kończyny podczas chodu. 

Mechanizm urazu

Dwustawowe działanie mięśni kulszowo-goleniowych powoduje, że są one bardziej narażone na urazy. Clanton i Coupe [2]
opisali mechanizm urazu, gdzie obserwuje się nadmierną pracę ekscentryczną tych mięśni w stosunku do ich pracy koncentrycznej. Podczas biegu mięśnie kulszowo-goleniowe stają się podatne na uraz w momencie wyhamowywania z wyprostowanym kolanem podczas fazy przenoszenia i podczas odbicia, gdzie dochodzi do nagłej zmiany funkcji mięśni ze stabilizatorów kolana podczas zgięcia z jednoczesnym asystowaniem paradoksalnym przy jego wyproście. 

Dwoma najczęstszymi czynnikami sprawczymi urazów tego rejonu jest brak elastyczności i zaburzenia balansu między zginaczami a prostownikami kolana oraz napięcia między prawą i lewą nogą. 

Relacja siły zginaczy do prostowników o stosunku mniejszym niż 0,6 lub zaburzenia balansu między lewą i prawą kończyną większe niż 10% są uważane z kolejny czynnik sprawczy urazu. Również stosunek 50–65% siły mięśni kulszowo-goleniowych porównywalny z siłą mięśnia czworogłowego uda jest uznawany za czynnik predysponujący do uszkodzenia. 
Inne czynniki, jak brak rozgrzewki, elastyczności, kondycji i zmęczenie mięśni również powinny być brane pod uwagę. Zaburzenia postawy związane z nieprawidłowym napięciem mięśni zwiększających napięcie wstępne mięśni również są istotnym czynnikiem urazu i ważnym elementem przy profilaktyce kolejnych uszkodzeń.

Uraz

Urazy mięśni, takie jak stłuczenia, naciągnięcia lub naderwania, są przede wszystkim powiązane ze sportem. Mogą o...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!

Przypisy